Hava Araçlarına İlişkin Uçuş Kuralları

Muayene ve uçuşa elverişlilik belgesi (md. 85-88)

• Sivil hava araçları Türk uçak siciline tescil edilmeden önce ve tescilden sonra belirlenen hâllerde uçuşa elverişlilik yönünden muayene ve kontrol edilir; usul Bakanlık (bugün Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı) yönetmeliğiyle düzenlenir.
• Uçuşa elverişlilik belgesinin verilmesi, geri alınması ve iptali şartları, uluslararası anlaşmalar saklı kalmak üzere yönetmelikle belirlenir.
• İstisna (md. 87): Sivil hava araçları geçerli uçuşa elverişlilik belgesi olmaksızın, Bakanlığın izni ile deneme, muayene ve ferry uçuşu yapabilir.
• Yabancı makamlarca Türk araçlarına verilen belgelerin geçerliliği ve yabancı araçlara Türkiye'de belge verilmesi şartları da Bakanlıkça saptanır.

Hava aracında bulunması gereken belgeler (md. 89)

Türk hava sahasında uçacak bütün hava araçları, bağlı oldukları devletin kurallarına göre:

• Merkezi sicile kayıtlı olmalı ve tescil belgesini taşımalı,
• Milliyet ve tescil işaretlerini taşımalı,
• Uçuşa elverişlilik belgesini taşımalı,
• Mürettebata ait belgeleri bulundurmalı,
• Telsiz tesisatı ruhsatnamesini taşımalı,
• Sigorta poliçesini bulundurmalı,
• Mevzuatın öngördüğü diğer belgeleri bulundurmalı ve yetkili makamların kontrolünde göstermelidir.

Devlet hava araçları (md. 90)

Türk hava sahasında uçacak yabancı devlet hava araçları Türk kanunlarına uymak zorundadır. Türk Devlet hava araçlarının Türk ve uluslararası hava sahasındaki uçuş kurallarını koyma yetkisi Türkiye Cumhuriyeti Hükümetine aittir; Şikago Sözleşmesinin 3. maddesi saklıdır.

Kalkış-iniş ve havayolu (md. 91-92)

• Sivil hava araçları Kanuna göre saptanmış havaalanları dışında iniş-kalkış yapamaz; can ve mal güvenliği için başvurulan önlemler ile Bakanlığın önceden izin verdiği iniş-kalkışlar istisnadır.
• Sivil hava araçları saptanmış havayolunu izlemek ve hava trafik kontrol talimatına aynen uymak zorundadır.
• Can ve mal güvenliği için talimatın dışına çıkmak gerekirse sorumlu kaptan pilot durumu derhal yetkili hava trafik kontrol ünitesine bildirir ve alacağı talimata göre hareket eder.
• Olağanüstü durumlarda kaptan pilot sorumluluğu kendisine ait olmak üzere gereken önlemlere başvurabilir; bu durumda da ünite en kısa zamanda haberdar edilir.

Uçuş sırasında yasaklar (md. 93)

• (a) Tehlike ve zorunlu durumlar hariç paraşütle atlamak,
• (b) Akrobatik uçuş veya benzeri hava gösterileri,
• (c) Zirai mücadele dışında yere madde atmak/dökmek; yangınla mücadele uçakları hariç yerden madde almak,
• (d) Fotoğraf çekme yasağı olan yerlerin fotoğrafını çekmek,
• (e) Madde veya nesne çekmek ya da nizami kullanım dışında taşımak,
• (f) Reklam ve propaganda niteliğinde faaliyet,
• (g) Silah, cephane, patlayıcı, zehirli gaz, nükleer yakıt, radyoaktif madde gibi tehlikeli maddeleri taşımak,
• (h) Hizmetin gerektirdiği dışında yayın ve haberleşme yapmak.

Bu yasaklara özel veya genel nitelikte izin vermeye Bakanlık yetkilidir; gerektiğinde ilgili bakanlıklar ve Genelkurmay Başkanlığının görüşünü alır. (b), (c), (e), (g) bentlerine aykırılık 6 aydan 3 yıla; (a), (d), (f), (h) bentlerine aykırılık 2 aydan 2 yıla kadar hapis gerektirir (md. 141).

Önleme talimatlarına uyma ve inme mecburiyeti (md. 94 – 2026 değişikliği)

• Türk hava sahasında hava trafik kurallarına aykırı hareket eden veya hava sahasını ihlal eden sivil hava araçları, ilgili hava trafik kontrol ünitesinin talebi üzerine yetkilendirilen hava araçlarınca yapılan önleme faaliyetinde verilen talimatlara uymak ve gerekirse iniş yapmak zorundadır.
• Yabancı devlet hava sahasındaki Türk sicilli veya Türk işleticili sivil hava araçları da Türkiye'nin tanıdığı devletlerin yetkili makamlarınca verilen önleme talimatlarına uymak zorundadır.
• Birinci fıkranın uygulanmasında Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı; Millî Savunma, İçişleri, Dışişleri ve Ticaret Bakanlıklarıyla iş birliği yapar.

Sınavda dikkat

• Belgesiz uçuş istisnası yalnız deneme, muayene ve ferry uçuşları içindir ve Bakanlık izni gerekir.
• Zirai mücadele (atma) ve yangınla mücadele (alma) istisnalarını karıştırmayın.
• Olağanüstü durumda kaptan pilot önlem alabilir ama bildirim yükümlülüğü sürer.
• Yasaklara istisna izni: Bakanlık; görüş: ilgili bakanlıklar ve Genelkurmay.