Türk Hava Egemenliği Hükümleri

Hava egemenliği ve hava sahasının kullanımı (md. 4-5)

Türkiye Cumhuriyeti, Türk hava sahasında tam ve münhasır egemenliği haizdir. Türk hava sahası, hava araçları tarafından bu Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde kullanılır.

Türk hava sahasından yararlanacak hava araçları (md. 6)

Uçuşa elverişli olmak şartıyla şu hava araçları Türk hava sahasında uçuş yapabilir:

• Türk Devlet hava araçları,
• Türk uçak siciline kayıtlı Türk sivil hava araçları,
• Türkiye'nin taraf olduğu anlaşmalar uyarınca Türk hava sahasında uçmalarına müsaade edilen hava araçları.

Bunlar dışında kalan her türlü hava aracının Türk hava sahasını kullanması Bakanlığın (kanun metninde Ulaştırma Bakanlığı; bugün Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı) iznine tabidir. Bakanlık izni vermeden önce Genelkurmay Başkanlığı ve Dışişleri Bakanlığının görüşünü alır.

Uçuş yasakları ve sınırlamaları (md. 7)

• Cumhurbaşkanı; kamu düzeni ve emniyet mülahazaları ile veya askeri sebeplerle, geçici veya devamlı bir tedbir olarak Türk hava sahasının tamamının veya belirli bölümünün kullanılmasını ya da belirli bölgeler üzerinden uçuşu yasaklayabilir veya sınırlayabilir.
• Uçuş güvenliğini sağlamak amacıyla Genelkurmay Başkanlığı ve Bakanlıkça konulacak diğer tahditler, bu hükme tabi olmaksızın Bakanlıkça uygulanabilir.
• Md. 7'ye aykırılık md. 141'e göre hapis cezası gerektiren suçtur.

Hava yolları ve havaalanlarına ait sınırlamalar (md. 8)

Türk hava sahasında uçuş hakkı olan ve diğer hava araçlarının izleyecekleri uçuş yolları ve kullanacakları havaalanları, Genelkurmay Başkanlığı ile koordinasyon yapılarak Bakanlıkça belirlenir.

Gümrüklü havaalanlarının kullanımı (md. 9)

• Yabancı ülkelere giden veya yabancı ülkelerden gelen hava araçları ancak gümrüklü havaalanlarından kalkmaya ve inmeye mecburdur.
• İstisnai hâllerde, ulaştırma, gümrük ve içişlerinden sorumlu bakanlıkların müştereken vereceği kararla gümrüksüz bir havaalanının kullanılmasına izin verilebilir (kanun metninde Ulaştırma Bakanlığı, Gümrük ve Tekel Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı olarak geçer; bu adlar o döneme aittir).
• Gümrüklü havaalanı dışında zorunluluk nedeniyle iniş yapılırsa, sorumlu pilot durumu derhal varsa havaalanı yöneticisine, yoksa en yakın mülki amire veya zabıta yetkilisine duyurmak ve yetkili makamlar el koyuncaya kadar hava aracını, yolcuları ve yükü güvence altına almakla yükümlüdür.
• Md. 9/1'e aykırılık suç (md. 141/2), md. 9/3'e aykırılık kabahattir (md. 143).

Sınavda dikkat

• Egemenlik tam ve münhasırdır.
• Md. 6'daki üç grup için ön şart uçuşa elverişliliktir; diğer araçların izninde görüş alınan makamlar Genelkurmay Başkanlığı ve Dışişleri Bakanlığıdır.
• Hava sahası kullanımını yasaklama/sınırlama yetkisi Cumhurbaşkanına aittir; tedbir geçici de devamlı da olabilir.
• Zorunlu inişte bildirim sırası: önce havaalanı yöneticisi, yoksa en yakın mülki amir veya zabıta.