Fiilî hizmet zammı
Kapsam (md. 40/1)
Kanundaki tabloda sayılan işyerlerinde ve işlerde 4/a ve 4/c kapsamında çalışan sigortalıların prim ödeme gün sayılarına, bu işlerde geçen sürenin her 360 günü için tabloda gösterilen gün sayısı fiilî hizmet süresi zammı (FHZ) olarak eklenir; 360 günden eksik süreler orantılı hesaplanır. 4/b sigortalılarına FHZ uygulanmaz. Tablonun 13 ve 14 üncü sıraları hariç, sigortalının işte fiilen çalışması ve riske maruz kalması şarttır. Birden fazla bende girenlere en yüksek bentteki gün uygulanır.
| Sıra / iş | Her 360 gün için eklenen |
|---|---|
| 1) Kurşun ve arsenik işleri (cevher, izabe, alaşım) | 60 gün; izabe fırınlarının teksif odalarındaki kuru tozları kaldırma: 90 gün |
| 2) Cam fabrika ve atölyeleri | 60 |
| 3) Cıva üretimi işleri | 90 |
| 4) Çimento fabrikaları | 60 |
| 5) Kok fabrikaları ve termik santraller | 60 |
| 6) Alüminyum fabrikaları | 60 |
| 7) Demir ve çelik fabrikaları | 90 |
| 8) Döküm fabrikaları | 60 |
| 9) Asit üretimi | 90 |
| 10) Yeraltı işleri (maden ocakları, kanalizasyon, tünel yapımı vb.) | 180 |
| 11) Radyoaktif ve radyoiyonizan maddelerle işler | 90 |
| 12) Su altı: 20-35 m / 35-40 m ve dalgıçlık | 60 / 90 |
| 13) TSK, Jandarma ve Sahil Güvenlik (subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er) | 90 |
| 14) Emniyet ve polis mesleği, MİT mensupları | 90 |
| 15) İtfaiye / yangın söndürme | 60 |
| 16) Basın kartlı gazeteciler | 90 |
| 17) TRT'de basın kartıyla haber hizmetinde çalışanlar | 90 |
| 18) TBMM üyeleri, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar | 90 |
| 19) Ceza infaz kurumu personeli | 90 |
| 20) İnsan sağlığına ilişkin işler (sağlık meslek mensupları) | 60 |
Üst sınırlar ve yaş indirimi (md. 40/2-3)
| Grup | Prim gününe eklenecek tavan | Yaş haddinden indirim | İndirim için asgari çalışma |
|---|---|---|---|
| Sıra 10 (yeraltı) | Sınır yok | Kanun lafzına göre yarısı; 3 yıl sınırı uygulanmaz | 1800 gün |
| Sıra 13-14 (TSK, emniyet, MİT) | 8 yıl (2880 gün) | Yarısı, en fazla 3 yıl (1080 gün) | 3600 gün |
| Sıra 18 (TBMM üyesi, CB yardımcısı, bakan) | 5 yıl (1800 gün) | Tamamı, en fazla 3 yıl | Aranmaz |
| Diğer sıralar | 5 yıl (1800 gün) | Yarısı, en fazla 3 yıl | 3600 gün |
Ölüm ve malullük hallerinde 1800/3600 gün şartı aranmaz. FHZ uygulanan işlerde MYÖ prim oranı artırılır: 4/a için 60 günlük işlerde +1, 90 günlükte +1,5, 180 günlükte +3 puan; 4/c için sırasıyla +3,33, +5, +10 puan (md. 81/b).
Örnek hesaplar
- Cam 1200 + demir-çelik 1500 + yeraltı 1100 gün: 200 + 375 + 550 = 1125 gün.
- MİT'te 14400 gün: 3600 hesaplanır, tavan 2880; yaş indirimi en fazla 1080 gün.
- Yeraltında 2700 gün: 1350 gün eklenir (5 yıl tavanı uygulanmaz); 1800 gün şartı sağlandığından yaş indiriminden yararlanılır ve 3 yıl sınırı uygulanmaz.
- İtfaiyede 2520 gün: 420 gün eklenir; 3600 gün şartı sağlanmadığından yaştan indirim yapılmaz.
Sınavda dikkat
- İtfaiye 60, basın kartlı gazeteci ve TRT haber 90, demir-çelik 90, cam ve çimento 60.
- Hizmete ekleme tavanı TSK-emniyet-MİT'te 8 yıl, diğerlerinde 5 yıl; yeraltında sınır yok.
- Yaş indiriminde 3 yıl sınırı yeraltı (sıra 10) dışında herkes için geçerlidir; TBMM üyesi, CB yardımcısı ve bakanlarda indirilen kısım yarısı değil tamamıdır.
- FHZ yalnız 4/a ve 4/c'de uygulanır.
Bu konudan soru çöz
Bu konuda 10 soru var. Çözdüklerin netine işlenir, yanlışların akıllı tekrar kutusuna girer.