2018/38 sayılı Genelge Başlık 3.1Kanunun Geçici 59 uncu Maddesi Gereği Ölüm Gelir/Aylığına Hak Kazanma Koşulları

6552 sayılı Kanun ile Kanuna eklenen geçici 59 uncu madde ile;

13/5/2014 tarihi ile 28/10/2014 (dahil) tarihleri arasında maden ocaklarının yer altı işlerinde meydana gelen iş kazası sonucu ölen sigortalıların hak sahiplerine aşağıdaki haklar verilmiştir:

- Ölen sigortalıların Kuruma olan her türlü borçları terkin edilecektir.

- Hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanmasında; Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde öngörülen en az 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş veya 4/1- (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için, her türlü borçlanma süreleri hariç en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, toplam 900 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olma şartları aranmayacaktır.

- Kanunda öngörülen primlerin eksik olan kısmı Hazine ve Maliye Bakanlığınca Kuruma ödenecektir.

- Hak sahibi 65 yaşın altındaki ana ve babaya ölüm geliri ve aylığı bağlanmasında sadece artan hisse şartı aranacak (Ana ve babanın 65 yaşın üstünde olması halinde artan hisseye de bakılmayacak) olup, Kanunun 34 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde öngörülen “her türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirinin asgari ücretin net tutarından daha az olması” ve “diğer çocuklarından hak kazanılan gelir ve aylıklar hariç olmak üzere gelir ve/veya aylık bağlanmamış olması” şartları aranmayacaktır.

- Ölen sigortalının eş ve çocuklarından birisi, eşi ve çocuğu yoksa kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam bir kişi hakkında 3713 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesindeki istihdama ilişkin hükümler ayrıca uygulanacaktır.

Örnek 1: Soma maden kazasında vefat eden sigortalının 200 gün 4/1-(a) kapsamında hizmeti bulunmaktadır. Hak sahibi eşi ölüm gelir ve aylığı talebinde bulunmuştur. Bu durumda sigortalının hak sahibi eşine hem ölüm geliri hem de ölüm aylığı Kanunun 54 üncü madde hükmü (yüksek olanı tamdan, az olanı yarımdan) dikkate alınarak bağlanacaktır. Ölüm aylığı bağlanması için aranan 900 prim gün sayısı koşulundan 200 günü yerine geldiğinden, ölüm aylığı bağlama işlemi mevcut hizmet süresi üzerinden yapılacak, eksik olan 700 günün prim karşılığı Hazine ve Maliye Bakanlığından ayrıca istenecektir.

Örnek 2: Ermenek maden kazasında ölen sigortalının 700 gün 4/1-(b), 800 gün de 4/1-(a) kapsamında hizmeti bulunmaktadır. Sigortalının 4/1-(b) kapsamında geçen 700 günlük hizmeti karşılığında Kuruma prim borcu bulunmaktadır. Bu durumda sigortalının Kuruma olan prim borcu terkin edilecek ve 700 günlük hizmet 800 günlük hizmetle birleştirilerek 1500 gün üzerinden ölen sigortalının hak sahiplerine 4/1-(a) kapsamında ölüm aylığı bağlanacaktır.

Sigortalının hak sahiplerine 5 yıllık sigortalılık süresi ve 900 gün koşulundan aylık bağlandığından Hazine ve Maliye Bakanlığından istenecek eksik prim karşılığı bulunmamaktadır.

Örnek 3: Soma maden kazasında ölen sigortalı bekar olup, 400 gün 4/1-(a) kapsamında hizmeti bulunmaktadır. Sigortalının hak sahibi konumunda olan ana ve babası 65 yaşın altındadır. Baba kendi sigortalılığından dolayı 1/3/2009 tarihi itibariyle 4/1-(a) kapsamında 1200 TL yaşlılık aylığı almaktadır. Annenin herhangi bir geliri bulunmamaktadır.

Bu durumda; ana ve babaya artan hisse koşulunun yerine gelmesi ve diğer koşulların aranmaması nedeniyle hem ölüm geliri hem de ölüm aylığına hak kazanmıştır. Ölüm aylığı bağlanmasında ölen sigortalıya ilişkin koşulların aranmaması nedeniyle mevcut 400 gün hizmet karşılığında ölüm aylığı bağlama işlemleri sonuçlandırılacak ve eksik prim süreleri Hazine ve Maliye Bakanlığından istenecektir. Anneye ölüm gelir ve aylığı bağlanarak yüksek olanı tamdan diğeri yarımdan ödenecektir. Babaya ise kendi yaşlılık aylığının yanı sıra hak kazandığı ölüm aylığı ve ölüm geliri miktarları Kanunun 54 üncü maddesine göre mukayese edilerek, en yüksek ödemeye imkan veren iki dosya üzerinden ödemeler gerçekleştirilecektir.

Örnek 4: Sigortalı Ermenek ilçesinde meydana gelen maden kazasında vefat etmiş olup geride hak sahibi olarak bir eş iki çocuk ve 65 yaşından küçük anne bulunmaktadır.

Sigortalının eşi ve çocuklarına ölüm geliri ve aylığı bağlanarak yüksek olanı tamdan, az olanı yarımdan ödenecektir. Anneye, 65 yaşından küçük olduğundan ve eş ile çocuklardan dolayı artan hisse bulunmadığından ölüm geliri ve aylığı bağlanmayacaktır. Annenin yaşının 65’in üstünde olması halinde ölüm geliri ve aylığı da bağlanabilecektir.

Kanunun geçici 59 uncu maddesi kapsamında ölen birden fazla çocuğundan dolayı ölüm geliri/aylığına hak kazanan veya aynı zamanda kendi sigortalılıklarından dolayı gelir ve aylığı bulunan hak sahiplerine, hak kazanılan gelir ve aylıkların ödenmesinde Kanunun 54 ve geçici 7 nci maddesinin beşinci fıkrası hükmü uygulanacaktır.

Örnek 5:Ermenek ilçesinde meydana gelen maden kazasında eşi vefat eden hak sahibi kadın eş aynı zamanda kendi sigortalılığı nedeniyle yaşlılık aylığı almaktadır.

Aylık bağlanan kanun 5510 5510 5510 Aylık türü Yaşlılık aylığı Ölüm aylığı (eşinden)

Ölüm geliri (eşinden)

Aylık başlangıç tarihi 1/2/2012 1/6/2014 1/6/2014 Aylık miktarı 850 TL (Tam)

872 TL (Tam)

393,59 TL (Kapsamdan çıkar)

Değerlendirme:

Bu durumda, kadın eşin gerek kendi sigortalılığından gerekse eşinden hak kazandığı bütün gelir ve aylıklar mukayese yapılarak en yüksek ödemeye imkan veren iki dosyadan ödeme yapılır ve bir dosya kapsamdan çıkarılır.

Mukayeseler:

Yaşlılık aylığı 850 Tam Ölüm aylığı (eşinden) 872 Tam 850+872=1722 TL ödenir.

Yaşlılık aylığı 850 Tam Ölüm geliri (eşinden) 393,59 Yarım 196,80 850 + 196,80 =1046,80 TL Ölüm aylığı (eşinden) 872 Tam Ölüm geliri (eşinden) 393,59 Yarım 196,80 872+196,80= 1068,80 TL Mukayeseler sonucu en yüksek ödemeye imkan veren dosyaların; eşin kendi yaşlılık aylığı ile eşinden hak kazandığı ölüm aylığı olduğu görüldüğünden bu iki dosyadan ödemeler yapılır ve eşinden hak kazandığı ölüm geliri yeni bir durum değişikliğine kadar kapsamdan çıkarılır.

Örnek 6: Soma’da maden kazasında iki oğlu vefat eden hak sahibi baba, ölen çocuklarından hem ölüm gelirine hem de ölüm aylığına hak kazanmıştır.

Aylık bağlanan kanun 5510 5510 5510 5510 Aylık türü Ölüm aylığı (1. çocuk)

Ölüm geliri (1. çocuk)

Ölüm aylığı (2. çocuk)

Ölüm geliri (2. çocuk)

Aylık başlangıç tarihi 1/6/2014 1/6/2014 1/6/2014 1/6/2014 Aylık miktarı 401,26 TL (Kapsamdan çıkar)

510 TL (Tam)

401,26 TL (Kapsamdan çıkar)

470 TL (Yarım) 235 TL Değerlendirme: Mukayeselerde 54 üncü maddedeki sıralamadan hareket edilerek gelir ve aylıklar karşılaştırılır ve en yüksek ödemeye imkan veren iki dosya tespit edilir ve diğer iki dosya kapsamdan çıkarılır.

Mukayeseler:

Ölüm aylığı (1. çocuk) 401,26 Yarım 200,63 Ölüm aylığı (2. çocuk) 401,26 Tam 200,63+401,26 = 601,89 TL Ölüm geliri (1. çocuk) 510 Tam Ölüm geliri (2. çocuk)) 470 Yarım 235 510 + 235 = 745 TL ödenir.

Ölüm geliri (1. çocuk) 510 Tam Ölüm aylığı (1. çocuk) 401,26 Yarım 200,63 510 + 200,63 = 710,63 TL Ölüm geliri (2. çocuk) 470 Tam Ölüm aylığı (2. çocuk) 401,26 Yarım 200,63 470 + 200,63 = 670,63 TL Ölüm geliri (1. çocuk) 510 Tam Ölüm aylığı (2. Çocuk ) 401,26 Yarım 200,63 510 + 200,63 = 710,63 TL Ölüm geliri (2. çocuk) 470 Tam Ölüm aylığı (1. çocuk) 401,26 Yarım 200,63 470 + 200,63 = 670,63 TL Bu durumda, hak sahibi babaya birinci ve ikinci çocuğundan bağlanan ölüm geliri ödenir.

Çocuklarından hak kazandığı ölüm aylıkları ikinci bir durum değişikliğine kadar kapsamdan çıkar.

Kaynak: 2018/38 sayılı Emeklilik İşlemleri Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 13.10.2026