2018/38 sayılı Genelge Başlık GirişMahkeme kararlarının uygulanması

Anayasanın 138 inci maddesinin son fıkrasında; “Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.” hükmüne yer verildiğinden, idareye mahkeme kararlarını uygulayıp uygulamama konusunda hiçbir takdir hakkı verilmemiştir.

6100 sayılı Kanunun; “Hükmün Tashihi” başlıklı 304 üncü maddesinde; hükümdeki yazı ve hesap hataları ile diğer benzeri açık hataların, mahkemece resen veya taraflardan birinin talebi üzerine düzeltilebileceği, “Hükmün Tavzihi” başlıklı 305 inci maddesinde; hükmün yeterince açık bulunmaması veya icrasında tereddüt uyandırması yahut birbirine aykırı fıkralar içermesi durumunda, icrası tamamlanıncaya kadar taraflardan her birinin hükmün açıklanmasını veya tereddüt ya da aykırılığın giderilmesini isteyebileceği, düzenlenmiştir.

Bu sebeple, hukuk birimleri tarafından yargı mercilerine yukarıda sayılan başvuruların yapılabilmesi ve başvuru esnasında doğru savunmanın gerçekleştirilebilmesi için, gerek ilk derece mahkemesi kararı, gerekse Yargıtay kararındaki mevzuat ya da hesap hatasını açıkça ve gerekçeleriyle belirtir, konuya ilişkin tüm bilgi ve belgeleri içeren yazının ilgili kararla birlikte hukuk birimlerine iletilmesi gerekmektedir.

Ayrıca, mahkeme kararlarında meydana gelen bu tür yanlışlıkların önüne geçilebilmesi açısından, emeklilik birimlerince dava dilekçelerinin, özellikle de dava esnasında tebliğ edilen bilirkişi raporlarının temin edilmesinin sağlanması, dava dilekçeleriyle bilirkişi raporlarının dikkatle incelenerek mevzuat ya da hesap hatalarının tespit edilmesi halinde ise bu yanlışlıklar, ayrıntılı ve açık bir şekilde hazırlanan yazı ile hukuk birimlerine intikal ettirilecektir.

Hukuk Müşavirliğinin 30/10/2014 tarihli ve 2014/30 sayılı Genelgesine göre, kesinleşmeden uygulanması mümkün olan mahkeme kararları (gelir/aylığın yanlış ya da eksik hesaplanmış olduğuna ilişkin davalar, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı tespit edilenler, hak sahipliğinin tespiti davaları, yersiz ödeme ve her türlü alacak davaları, maluliyet tespitine ilişkin davalar ile sürekli iş göremezlik tespitine ilişkin davalar vb.) ile kesinleşmeden uygulanması mümkün olmayan mahkeme kararlarının ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğinden;

- İlgili mevzuat gereği kesinleşmeden uygulanması mümkün olmayan hizmet tespiti, kişiler ve aile hukukuna ilişkin mahkeme kararlarının (gaiplik kararları, sigortalı/hak sahiplerinin fiil ehliyetlerinin kısıtlanması, kişiye yasal danışman, vasi, kayyum atanmasına ilişkin kararlar, nüfus kütüklerinin değiştirilmesi ile düzeltilmesine ilişkin davalar, evlilik birliğine ilişkin boşanma davaları, çocuğun soy bağının düzeltilmesine ilişkin kararlar vb.) uygulanmasına yönelik başvurularda, Kurum aleyhine hükmedilen alacaklar, kararın kesinleşmesine müteakip yapılacak başvuru tarihinden itibaren 30 günlük süre içinde ödenecektir.

- Bununla birlikte, başvuru konusu karar kesinleşmeden uygulanması mümkün olan kararlardan ise; kararın kesinleşmesi beklenilmeksizin başvuru tarihinden itibaren 30 gün içinde ödeme yapılacaktır.

Söz konusu ödeme işlemleri yapılmadan önce sosyal güvenlik il müdürlüğü/sosyal güvenlik merkezine intikal eden mahkeme kararının kesinleşmeden infazı mümkün olan kararlardan olup olmadığının tespiti yapılacak, kesinleşmeden infazı mümkün olan/olmayan kararlardan olup olmadığı hususunda tereddüt oluşması halinde, hukuk servislerinden görüş alınarak işlem yapılacaktır. Bu tespit yapıldıktan sonra mahkeme kararında belirtilen alacakların 30 gün içinde ödemesinin yapılması gerektiğinden, kararda Kurum aleyhine faize hükmedilmiş ise asıl alacak mahkeme kararında hüküm altına alınan faizi ile birlikte ödenecek, kararda Kurum aleyhine faize hükmedilmemiş ise sadece asıl alacağın ödenmesi için gerekli işlemler yapılacaktır.

Eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıklarının kesilmesi ve ödenen tutarların Kanunun 96 ncı maddesi hükümlerine göre geri alınması ile ilgili davalarda, (aylık kesme işleminin iptali gibi Kurum işleminin iptaline dair verilmiş olmakla birlikte, hüküm bölümünde eda hükmü içermeyen, bir başka deyişle hüküm bölümünde Kurum aleyhine asıl alacak, vekâlet ücreti, yargılama gideri gibi Kurumumuz tarafından ödenmesi gereken bir alacağa hükmedilmemiş olan; ancak uygulanması sonucu geçmişe dönük toplu ödemelere sebep olan kararlar; hizmet tespiti, kişiler hukuku ve aile hukukuna ilişkin davalar sonucunda verilmiş kararlardan olmadığından) bu kararların uygulanması için kararın kesinleşmesi beklenilmeksizin başvuru tarihinden itibaren 30 gün içinde ödeme yapılacaktır.

Mahkemelerce, Kanunun 4/1- (a) bendi kapsamındaki sigortalı ve hak sahiplerine geriye dönük aylık ve faiz ödenmesine hükmedilmiş olunması durumunda;

- Mahkeme kararında hem anapara hem de faiz miktarı bildirilmiş ise, her iki ödeme işlemi, emeklilik servislerince gerçekleştirilecektir.

- Mahkeme kararında sadece anapara tutarı bildirilmiş, faiz miktarı bildirilmemiş ise Kurumca faiz tutarının hesaplanarak sigortalı veya hak sahiplerine ödenmesinin talep edildiği durumlarda, emeklilik servislerince, MOSİP “Diğer İşlemler”, “MOSİP Bilgi Edinme”, “Faiz Hesaplama Modülü” menülerinden faiz hesabı yapılacak, hesaplanan faiz tutarı anapara ile beraber sigortalı veya hak sahiplerine ödenmek üzere aylık bağlama sistemine girilecektir.

- Mahkeme kararında hükmedilen alacak miktarı için alacaklı/vekili tarafından icra takibi başlatılmış ve söz konusu alacak ve faizi ilgili icra dairesi tarafından gönderilen ödeme emri ile talep ediliyor ise, emeklilik servislerince, aylık bağlama sisteminden girilen faiz ve anapara miktarlarının ilgili icra müdürlüğü hesabına aktarılması işleminin gerçekleştirilmesi için, söz konusu tutar MOSİP’e aktarılmadan önce muhasebe servisine yazı yazılarak icra dosya numarası, icra müdürlüğünün adı ve aktarılacak tutarlar bildirilecek ve muhasebe servisi tarafından söz konusu anapara ve faizin ilgili icra müdürlüğüne gönderilmesi için MOSİP’e giriş işlemi yapılacaktır.

Kesinleşmesi beklenilmeksizin uygulanacak konularla ilgili Kurumun taraf olduğu mahkeme kararları gereğince, Kurum aleyhine hükmedilen alacak miktarı, müracaat tarihinden itibaren otuz gün içinde ödenecek, ancak Mahkeme kararlarında yer alan miktarların kararın kesinleşmesinden önce ödenmesi halinde, söz konusu kararların ilgili mercilerce bozulmasını müteakip ödenen miktarlar, ödeme tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte ilgililerden tahsil edilecektir.

Kaynak: 2018/38 sayılı Emeklilik İşlemleri Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 13.10.2026