2020/8 sayılı Genelge Başlık 7Cezaların şahsiliği ilkesi

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 38 inci maddesinin altıncı fıkrasında “Ceza sorumluluğu şahsidir.” hükmü yer almaktadır.

Anayasanın bu hükmü ile şahısların işledikleri idari veya adli suçlara istinaden gerek adli, gerekse idari merciler tarafından verilen cezaların yalnızca o kişiye yönelik olarak infaz edilmesi gerektiği hüküm altına alınmaktadır.

Diğer taraftan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun; ‘Ceza sorumluluğunun şahsiliği’ başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Ceza sorumluluğu şahsîdir. Kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz." Hükmü yer almaktadır.

Bu hükümler doğrultusunda;

7.1- Gerçek kişi işverenin ölümü halinde kesilmiş ve tahakkuk etmiş idari para cezaları terkin edilir veya kesilerek tahakkuk edecek ise kesilmez.

Dolayısıyla, gerçek kişi işverenlerin ölümü halinde, daha önce işlemiş oldukları fiillerden dolayı uygulanmış olan idari para cezalarının, tebliğ edilip edilmediği üzerinde durulmaksızın Ünite Komisyon Kararı ile iptal edilmesi gerekmektedir.

Örnek 1- (A) gerçek kişi işverenin 14/5/2017 tarihinde vefat ettiği ve varislerce 3 ay içerisinde işyeri bildirgesi verilerek işyerinin tescil edildiği, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca 2013 ve 2014 yılına ait işyeri defter kayıt ve belgelerinin istenildiği ve belgelerin ibraz edildiği ancak söz konusu dönemlere ilişkin defter belgelerin geçersiz olduğu ve dolayısıyla idari para cezası uygulanmasına gerektiren durumun meydana geldiği varsayıldığında, cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca yeni işveren (varisler) idari para cezasından sorumlu olmayacağından idari para cezası tahakkuk ettirilmeyecektir.

Örnek 2- (B) gerçek işverenin 17/8/2017 tarihinde vefat ettiği ve varislerce 3 ay içerisinde işyeri bildirgesi verilerek işyerinin tescil edildiği, mahkeme kararıyla (C) sigortalısının 2012/Ocak-2012Mayıs aylarında sigortasız olarak çalıştırıldığına dair hüküm verildiği varsayıldığında ve dolayısıyla (B) sigortalısının Kuruma bildirilmemesi nedeniyle idari para cezası uygulanmasına gerektiren durumun meydana geldiği varsayıldığında, cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca yeni işveren( varisler) idari para cezasından sorumlu olmayacağından idari para cezası tahakkuk ettirilmeyecektir.

7.2- İşyerinin devrinde, devir tarihinden önceki bir tarihe ilişkin idari para cezası gerektiren bir fiilin söz konusu olması halinde, cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca, devir alan kimseye idari para cezası tahakkuk ettirilemez, ancak tahakkuk ettirilmiş idari para cezası varsa devralan şahıstan bunun takip ve tahsilatı yapılır.

Örnek 1- (B) gerçek kişisi tarafından 14/9/2017 tarihinde (A) gerçek kişisinden devralınan işyerine ilişkin olarak 20/10/2017 tarihli mahkeme kararına istinaden (C) sigortalısının 2015/Ocak-2015/Mayıs tarihleri arasında sigortasız olarak çalıştırıldığı varsayıldığında, idari para cezalarına ilişkin fiil tarihlerinin devir tarihinden önce olması nedeniyle, devralan işverene idari para cezası tahakkuk ettirilmeyecek olup; söz konusu idari para cezaları devreden işverene uygulanacaktır.

Örnek 2- (C) gerçek kişisi tarafından 15/5/2017 tarihinde (D) gerçek kişisine devredilen işyerine ilişkin olarak 7/4/2017 tarihinde tahakkuk ettirilen ancak tahsil olunamayan idari para cezasının takip ve tahsilatına devralan (D)’den devam olunacaktır.

7.3- Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarına işveren dışındaki kimselerin engel olması halinde, cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca engel olan kimseler hakkında idari para cezası uygulanacak ve dolayısıyla uygulanacak idari para cezası işverene ait işyeri dosyası ile ilişkilendirilmeyecektir.

Örnek 1- Kurumun denetim ve kontrolle görevli memuru A isimli işverene ait işyerine 20/10/2017 tarihinde denetime gitmiş ancak işverenin işyerinde bulunan eşi sigortalıların kimlik bilgilerinin istenmesine engel olmuştur. Bu durumda denetime engel olan işverenin eşi hakkında idari para cezası uygulanacaktır.

7.4- Tüzel kişi işverenler bakımından işverenlik tüzel kişiye ait olduğundan, ortaklar ve/veya kanuni temsilcilerin ölümü halinde tahakkuk etmemiş idari para cezaları bakımından tüzel kişilik adına idari para cezası uygulanacaktır.

Buna karşın, tüzel kişilere yönelik olarak verilen idari para cezalarının tüzel kişiliğin mal varlığından tahsil edilememiş olması nedeniyle, 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takibe geçilen sorumlu tutulan ortaklar ve/veya kanuni temsilcilerin ölümü halinde, cezaya tüzel kişiliğin muhatap olması nedeniyle, mirası reddetmemiş mirasçılardan bu alacakların takibine devam edilecektir.

7.5- Alt işveren tarafından 5510 sayılı Kanunda belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle uygulanan idari para cezasının alt işverene tebliğ edilememesi halinde, cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca asıl işverene idari para cezası tahakkuk ettirilmeyecektir.

Ancak, alt işverene tebliğ edilmiş ve dolayısıyla tahakkuk etmiş olan idari para cezasının alt işverenden tahsil edilememesi halinde, müşterek ve müteselsil sorumluluk ilkesi uyarınca idari para cezasının asıl işverenden takip ve tahsili yoluna gidilecektir.

Kaynak: 2020/8 sayılı İdari Para Cezası Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 07.10.2026