Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuru süresi nedir?

İdareye yapılan başvuruya verilen cevabın tebliğinden, idare 60 gün içinde cevap vermezse bu sürenin bitiminden itibaren 6 aydır (md. 17/7).

Kuruma başvuru ücretli midir?

Hayır. Md. 17/6'ya göre başvurulardan herhangi bir ücret alınmaz.

Kuruma başvuru dava açma süresini etkiler mi?

Evet. Dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur (md. 17/8). Süre; ret kararının tebliği, kabulden sonra idarenin 30 gün içinde işlem yapmaması veya Kurumun 6 ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde kaldığı yerden işler (md. 21).

Başdenetçi ve denetçilerin görev süresi kaç yıldır?

Dört yıldır. Bir dönem görev yapan kişi yalnızca bir dönem daha seçilebilir (md. 14).

Kamu Denetçiliği Kurumunun kararları bağlayıcı mıdır?

Hayır. Kurum karar vermez, idareye öneride bulunur. İdare öneriyi uygulamayacaksa gerekçesini 30 gün içinde Kuruma bildirir (md. 20/3).

Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsman) 6328: Başvuru, Süreler

Kısaca

Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK, "ombudsman"), 6328 sayılı Kanun'la kurulmuş, TBMM Başkanlığına bağlı, kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli bir kurumdur (md. 4).
Kurumda bir Kamu Başdenetçisi ve beş denetçi görev yapar; görev süreleri dört yıldır ve bir kişi en fazla iki dönem görev yapabilir (md. 4, 14).
Kuruma başvurmadan önce idari başvuru yollarının tüketilmesi gerekir (md. 17/4); başvuru ücretsizdir.
Başvuru süresi, idarenin cevabının tebliğinden ya da 60 günlük cevap süresinin bitiminden itibaren altı aydır (md. 17/7).
Kurum incelemesini en geç altı ayda sonuçlandırır; dava açma süresi içinde yapılan başvuru dava süresini durdurur (md. 17/8, 20).

Anayasa md. 74, 2010 yılında yapılan değişiklikle şu cümleyi kazandı: "Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir." Bu hakkı hayata geçiren düzenleme, 14 Haziran 2012'de kabul edilip 29 Haziran 2012 tarihli ve 28338 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunudur. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri mahkemeye gitmeden, ücretsiz ve hızlı biçimde inceleyen bağımsız bir mekanizmadır. Görevde yükselme sınavlarında hem Anayasa hem de kamu yönetimi başlıkları altında sorulur.

Kurumun amacı ve görevi (md. 1, 5)

Kurumun amacı, kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmaktır. Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.

Bu tanımdaki "hakkaniyet" kelimesi önemlidir: İdare mahkemeleri yalnız hukuka uygunluk denetimi yapabilirken KDK, bir işlemin hukuka uygun olsa bile hakkaniyete uygun olup olmadığını da değerlendirebilir. Buna karşılık KDK'nın kararları bağlayıcı değildir; KDK karar vermez, öneride bulunur.

Kurumun görev alanı dışındaki işlemler (md. 5/2)

Yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler,
Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar,
Türk Silahlı Kuvvetlerinin sırf askerî nitelikteki faaliyetleri.

Fıkranın (a) bendi 2 Temmuz 2018 tarihli 703 sayılı KHK ile yürürlükten kaldırılmıştır; bugün görev alanı dışında kalan başlıklar yukarıdaki üç bentten ibarettir.

"İdare" kavramının kapsamı (md. 3)

Kanun "idare" kavramını geniş tutar: merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları, mahallî idareler ve bağlı idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan fonlar, kamu iktisadi teşebbüsleri, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait kuruluşlar, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve kamu hizmeti yürüten özel hukuk tüzel kişileri bu kapsamdadır.

Kurumun yapısı

Konu	Kural	Madde
Bağlılık	TBMM Başkanlığına bağlı, kamu tüzel kişiliği var, özel bütçeli, merkezi Ankara	md. 4/1
Teşkilat	Başdenetçilik ve Genel Sekreterlik	md. 4/2
Kadro	1 Başdenetçi ve 5 denetçi	md. 4/3
Yaş şartı	Seçim tarihinde Başdenetçi için 50, denetçi için 40 yaşını doldurmuş olmak	md. 10/1-b
Deneyim şartı	Toplam en az 10 yıl çalışmış olmak	md. 10/1-ç
Başdenetçiyi seçen	TBMM Genel Kurulu, gizli oyla	md. 11
Denetçileri seçen	Dilekçe Komisyonu ile İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu üyelerinden oluşan Karma Komisyon	md. 3, 11
Görev süresi	4 yıl; en fazla bir dönem daha seçilebilir	md. 14
Görevlendirme	Denetçilerden biri kadın ve çocuk hakları alanında görevlendirilir	md. 7/1-f

Başdenetçi seçiminde oylama sırası (md. 11/5)

1. ve 2. oylama: Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu aranır.
3. oylama: Üye tamsayısının salt çoğunluğu yeterlidir.
4. oylama: Üçüncü oylamada en çok oy alan iki aday arasında yapılır; karar yeter sayısı şartıyla en çok oy alan seçilir.

Karma Komisyon, Başdenetçi seçimi için başvuranlar arasından üç adayı başvuru süresinin bitiminden itibaren 15 gün içinde belirler; Genel Kurul bildirimden itibaren 15 gün içinde seçime başlar. Seçimler, Kurumun TBMM Başkanlığına başvurduğu tarihten itibaren en geç 90 gün içinde sonuçlandırılır.

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, Başdenetçiye ve denetçilere görevleriyle ilgili olarak emir ve talimat veremez, genelge gönderemez, tavsiye ve telkinde bulunamaz.
— 6328 sayılı Kanun md. 12/1

Kuruma kimler, nasıl başvurur? (md. 17)

Gerçek ve tüzel kişiler başvurabilir. Başvuru sahibinin talebi üzerine başvuru gizli tutulur.
Başvuru, Türkçe dilekçeyle yapılır; dilekçede ad-soyad, imza, adres ve T.C. kimlik numarası (yabancılar için pasaport numarası) bulunur. Elektronik ortamda da başvurulabilir.
İllerde valilikler, ilçelerde kaymakamlıklar aracılığıyla da başvurulabilir.
Başvurudan hiçbir ücret alınmaz.

İdari başvuru yollarını tüketme şartı

Kuruma başvurmadan önce 2577 sayılı İYUK'ta öngörülen idari başvuru yolları ile özel kanunlardaki zorunlu idari başvuru yollarının tüketilmesi gerekir. Bu yollar tüketilmeden yapılan başvurular ilgili kuruma gönderilir. Ancak telafisi güç veya imkânsız zararların doğma ihtimali varsa Kurum, idari yollar tüketilmemiş olsa bile başvuruyu kabul edebilir.

İncelenmeyen başvurular

Belli bir konuyu içermeyenler,
Yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklara ilişkin olanlar,
Dilekçede bulunması gereken şartları taşımayanlar,
Sebepleri, konusu ve tarafları aynı olanlar ile daha önce sonuçlandırılanlar.

Dava süresine dikkat

Kuruma başvuru, işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur (md. 17/8). Ama süre sıfırlanmaz: başvuru reddedilirse durmuş süre gerekçeli ret kararının tebliğinden itibaren kaldığı yerden işler (md. 21/1). Bu mantık, İYUK md. 11'deki üst makama başvuru kuralıyla aynıdır.

Süreler tek tabloda

İşlem	Süre	Madde
Kuruma başvuru	İdarenin cevabının tebliğinden veya idarenin 60 gün içinde cevap vermemesi hâlinde bu sürenin bitiminden itibaren 6 ay	md. 17/7
İdarenin istenen bilgi ve belgeyi vermesi	Tebliğden itibaren 30 gün	md. 18/1
Kurumun inceleme ve araştırmayı sonuçlandırması	Başvurudan itibaren en geç 6 ay	md. 20/1
İdarenin öneriyi uygulamama gerekçesini bildirmesi	30 gün	md. 20/3
Kabul edilen başvuruda idarenin işlem yapmaması hâlinde dava süresinin yeniden işlemesi	Öneriden sonra 30 gün geçince	md. 21/2
Yıllık raporun Karma Komisyonca görüşülmesi	Tatil ve ara verme hariç 2 ay	md. 22/1

İnceleme sonucu ve öneriler (md. 20-22)

Kurum, inceleme sonucunu ve varsa önerilerini ilgili mercie ve başvurana bildirir; başvurana ayrıca işleme karşı başvuru yollarını, başvuru süresini ve başvurulacak makamı da gösterir. İlgili merci, öneri doğrultusunda tesis ettiği işlemi ya da öneriyi uygulanabilir görmüyorsa bunun gerekçesini 30 gün içinde Kuruma bildirir.

Dava süresinin yeniden işlemeye başladığı üç durum vardır (md. 21):

Başvurunun reddi: gerekçeli ret kararının tebliğinden itibaren,
Başvurunun kabulü ama idarenin öneri üzerine 30 gün içinde işlem tesis etmemesi veya eylemde bulunmaması,
Kurumun incelemeyi başvurudan itibaren 6 ay içinde sonuçlandıramaması.

Kurum her takvim yılı sonunda faaliyetlerini ve önerilerini kapsayan bir yıllık rapor hazırlayıp Karma Komisyona sunar; rapor ayrıca Resmî Gazete'de yayımlanır. Kurum, yıllık raporu beklemeden de gerek gördüğü konularda özel rapor hazırlayabilir ve kamuoyuna duyurabilir.

Benzer kurumları karıştırmayın

KDK, Sayıştay, Danıştay ve Kamu Görevlileri Etik Kurulu sınavlarda yan yana seçenek olarak gelir. Görevde Yüksel'de kurumunuza özel ders özetleri, altın bilgi kartları ve süreli deneme sınavlarıyla bu kurumların bağlılığını, görev sürelerini ve yetkilerini karşılaştırarak çalışabilirsiniz. Ücretsiz kayıt ile başlayabilirsiniz.

KDK ile idari yargı arasındaki farklar

Ölçüt	Kamu Denetçiliği Kurumu	İdare mahkemesi
Denetim ölçütü	Hukuka ve hakkaniyete uygunluk	Yalnız hukuka uygunluk
Sonuç	Bağlayıcı olmayan öneri	Bağlayıcı yargı kararı
Ücret	Ücretsiz	Harç ve posta gideri
Ön şart	İdari başvuru yollarının tüketilmesi	Kural olarak yok (md. 11 başvurusu isteğe bağlı)
Kapsam	Eylem, işlem, tutum ve davranış	Eylem ve işlem

Örnek soru (özgün)

Soru: 6328 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi Kamu Denetçiliği Kurumunun görev alanı dışındadır?

A) Bir belediyenin imar uygulamasına ilişkin işlemi
B) Bir üniversitenin öğrenci kayıt işlemi
C) Bir mahkemenin verdiği tahliye kararı
D) Bir hastanenin hasta kabulündeki tutumu
E) Bir kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun üyelik işlemi

Cevabı göster

Doğru cevap: C. Yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar md. 5/2-c gereği Kurumun görev alanı dışındadır. Meslek kuruluşları md. 3'teki "idare" tanımına dahildir.

Çalışma önerisi

Anayasa md. 74'ü Anayasa: siyasi haklar ve ödevler özeti ile birlikte tekrar edin.
Dilekçe ve bilgi edinme hakkıyla bağlantısını 3071 sayılı Dilekçe Kanunu özetinden kurun.
Sayısal bilgileri (1+5, 50/40 yaş, 4 yıl, 6 ay, 30 gün) kartlara yazıp aralıklı tekrar yapın.

Kaynaklar

Sık sorulan sorular

6328 sayılı Kanun md. 4'e göre TBMM Başkanlığına bağlı, kamu tüzel kişiliğini haiz, özel bütçeli ve merkezi Ankara'da bulunan bir kurumdur.

Okumak yetmez, ölçmek lazım

Görevde Yüksel seviyeni ölçer, hedef puanına (en az 60) ne kadar kaldığını gösterir ve sınava kalan güne göre günlük program çıkarır.

Ücretsiz başla

Bunları da oku

Tüm yazılar →