Sözlü sınav sonucuna itiraz: kurum kurum süreler, dilekçe ve dava yolu

Sözlü sınav puanı açıklandığında 70'in hemen altında kalan ya da sıralamada beklediğinden geride görünen aday için ilk soru şudur: "İtiraz edebilir miyim, ne kadar sürem var?" Süreler çok kısa olduğu için bu soruyu sonuç açıklanmadan önce cevaplamak gerekir. Bu yazıda on kurumun sözlü itiraz sürelerini tek tabloda topluyor, dilekçede neye dayanılabileceğini ve itiraz reddedilirse yargı yolunu anlatıyoruz. Sözlünün genel kuralları için sözlü sınav nasıl yapılır yazısına bakabilirsin.

Çerçeve: kim karar verir?

Genel Yönetmeliğin 13. maddesine göre sınav kurulu "sınavların yapılması, sınav sonuçlarının ilanı, itirazların sonuçlandırılması ve sınavlara ilişkin diğer işleri" yürütür. Kurul beş kişidir, üye tamsayısıyla toplanır ve oy çokluğuyla karar verir. Yani itirazını, puanı veren kurulun kendisi inceler. İtiraz süresi ve usulü ise Genel Yönetmeliğe aykırı olmamak üzere çıkarılan kurum yönetmeliklerinde yazılıdır (md. 15).

Kurum kurum sözlü itiraz süreleri

Tablodaki iki ayrıntı önemlidir. Birincisi, sürelerin çoğu iş günüyle sayılır; hafta sonu ve resmî tatiller süreye girmez. Hazine ve Maliye ise "gün" yazar. İkincisi, süre çoğunlukla ilan tarihinden başlar ve birçok kurum ilanı tebliğ yerine sayar. Örneğin SGK yönetmeliğine göre sonuçlar internet sitesinde ilan edilir ve aynı tarih itibarıyla adaylara tebliğ edilmiş sayılır (md. 16/1). İçişleri yönetmeliği de adaylara ayrıca tebligat yapılmayacağını yazar (md. 18/1).

İtirazda neye dayanılır?

Sözlü puan, kurul üyelerinin takdirine dayanır. İtirazın sonuç verme ihtimali, bu takdirin mevzuattaki usule uygun kullanılıp kullanılmadığına bağlıdır. Dilekçede şu başlıklara bakılabilir:

• Hesap hatası: Üyelerin puanlarının aritmetik ortalaması doğru alınmış mı (Genel Yönetmelik md. 12/A)?
• Ağırlığa aykırılık: Yönetmelik ölçütlere puan ağırlığı veriyorsa, verilen puanlar bu ağırlıklarla uyumlu mu? Örneğin bilgi düzeyi için 50 puan ayrılmışken bu sütunda 50'yi aşan bir puan olamaz.
• Gerekçe eksikliği: Belediye personeli yönetmeliği her üyenin puanını gerekçelendirmesini ve tutanağa yazmasını ister.
• Kurulun oluşumu: Kurul beş üyeyle toplanmış mı? Üyeler adaydan öğrenim ve unvan bakımından daha düşük seviyede mi? Eşi ya da ikinci dereceye kadar kan veya kayın hısmı sınava giren üye kuruldan çıkarılmış mı (md. 13)?
• Çağrı sırası: Sözlüye yazılı puan sırasına ve çağrı oranına uygun çağrılmış mı?

"Sözlü sınav tutanağında gerekçesi belirtilmeyen veya ölçütler için belirlenen puan ağırlığı ile bağdaşmayan puanlar ortalamaya dâhil edilmez." — Belediye personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği, md. 13/5

Kurum kurum ölçüt ağırlıklarını sözlü değerlendirme ölçütleri yazısında tablo hâlinde bulabilirsin; itiraz dilekçesi yazarken bu tablo işine yarar.

Tutanağını görmek: bilgi edinme başvurusu

Gerekçeli bir itiraz için kurul üyelerinin sana verdiği puanları ve varsa gerekçeleri görmek istersin. Bunun için 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununa göre başvurabilirsin. Kurum, istenen bilgi veya belgeye erişimi on beş iş günü içinde sağlar; başka bir birimden ya da kurumdan görüş gerekiyorsa süre otuz iş günüdür (md. 11). Kanunun 25. maddesi kurum içi düzenlemelere ilişkin bilgileri kapsam dışında sayar, ancak aynı maddede "söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır" denir.

Bu süre, iki ya da beş iş günlük itiraz süresinden uzundur. Bu yüzden bilgi edinme cevabını beklemeden itirazını süresi içinde yap; dilekçede tutanağı da talep ettiğini belirt.

İtiraz reddedilirse: yargı yolu

Anayasanın 125. maddesi idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolunun açık olduğunu ve idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin yazılı bildirim tarihinden başladığını yazar. Sözlü sınav sonucu da bir idari işlemdir ve idare mahkemesinde iptal davasına konu olabilir.

• Dava açma süresi: Özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar (2577 sayılı İYUK md. 7).
• Üst makama başvuru: Dava açmadan önce işlemin kaldırılması ya da değiştirilmesi üst makamdan istenebilir; bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve süre kaldığı yerden işlemeye devam eder (İYUK md. 11).
• Merkezî sınavlarda kısa süre: ÖSYM ve Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yapılan merkezî ve ortak sınavlara ilişkin davalarda dava açma süresi on gündür (İYUK md. 20/B). Yazılı sınavını ÖSYM yaptıysa yazılı sonucuna ilişkin uyuşmazlıkta bu kısa süreyi gözden kaçırma.

Birçok kurum ilanı tebliğ yerine saydığından, dava süresini en erken tarih olan ilan tarihinden hesaplamak ihtiyatlı yoldur. Dava açmayı düşünüyorsan sürenin dolmasını beklemeden bir avukattan destek al.

İtirazdan önce kendine sor

• Sonuç ilanının tarihini ve saatini not ettin mi?
• Kendi kurumunun yönetmeliğinde itiraz süresi kaç iş günü, dilekçe nereye veriliyor?
• Dilekçende somut bir usul aykırılığı var mı, yoksa yalnızca "puanım düşük" mü diyorsun?
• Tutanak talebini dilekçeye ekledin mi?

Başvuru aşamasındaki aday listesine itiraz farklı bir süreçtir; onu başvuru adım adım yazısında anlattık.

Kaynaklar

• Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik, md. 12/A, 13, 15.
• İçişleri Bakanlığı GY-UD Yönetmeliği, md. 18, 19.
• Emniyet Genel Müdürlüğü GY-UD Yönetmeliği, md. 17.
• Belediye personeli GY-UD Yönetmeliği, md. 13.
• SGK Personeli GY-UD Yönetmeliği, md. 16.
• Gelir İdaresi Başkanlığı GY-UD Yönetmeliği, md. 16.
• Sağlık Bakanlığı GY-UD Yönetmeliği, md. 18.
• Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü GY-UD Yönetmeliği, md. 12.
• Diyanet İşleri Başkanlığı GY-UD Yönetmeliği, md. 17.
• Hazine ve Maliye Bakanlığı GY-UD Yönetmeliği, md. 17.
• Millî Eğitim Bakanlığı GY-UD Yönetmeliği, md. 18.
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, md. 7, 11, 20/B.
• 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu, md. 11, 25.
• Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, md. 125.