Yaş ilerledikçe öğrenmek zorlaşır mı?

Bazı hız ve kısa süreli bellek becerileri gençlikte zirve yapar, ancak kelime bilgisi gibi birikmiş bilgi 60lı yaşların sonuna kadar gelişebilir. Meyer ve Logan 2013 çalışmasında 55-65 yaş grubu da kendini sınamaktan gençler kadar fayda gördü.

Ders çalışma alışkanlığı kaç günde oluşur?

Lally ve arkadaşlarının 2010 çalışmasında yeni bir davranışın otomatikleşmesi ortalama 66 gün sürdü; süre kişiden kişiye 18 ile 254 gün arasında değişti. Bir günü kaçırmak süreci anlamlı biçimde bozmadı.

Aile ve iş varken haftada ne kadar çalışmalıyım?

Haftada 3 akşam 45 dakika ve 2 öğle arası 15 dakika gibi düzenli kısa oturumlar, toplamda yaklaşık 2 saat 45 dakika eder ve iyi yöntemlerle kullanıldığında birkaç ayda ciddi birikim sağlar.

Planıma uyamazsam ne yapmalıyım?

Yoğun dönemlerde günlük hedefi 10 dakikalık kart tekrarına indirin ve zinciri koparmayın. Bir hafta hiç çalışamadıysanız yeni konuya geçmeden önce son iki konunun kısa testini çözün.

Yıllar Sonra Ders Çalışmaya Başlamak: İş, Aile ve Sınav Dengesi | GYS

Kısaca

Yaş, öğrenmenin önünde sanıldığı kadar büyük bir engel değildir: kelime bilgisi gibi birikmiş bilgi türleri 60'lı yaşların sonu ile 70'li yaşların başına kadar gelişmeye devam edebilir (Hartshorne ve Germine, 2015).
Etkili çalışma yöntemleri yaşla birlikte işlevini kaybetmez: kendini sınama, 55-65 yaş grubundaki yetişkinlere de gençler kadar fayda sağladı (Meyer ve Logan, 2013).
Yeni bir davranışın otomatikleşmesi ortalama 66 gün sürdü, ancak bu süre kişiden kişiye 18 ile 254 gün arasında değişti (Lally ve ark., 2010).
"Ne zaman, nerede, ne yapacağım" biçiminde kurulan planlar, 94 testi kapsayan bir meta-analizde hedefe ulaşmayı orta-yüksek düzeyde artırdı (Gollwitzer ve Sheeran, 2006).

Görevde yükselme sınavına hazırlanan memurların önemli bir kısmı, son kez ciddi biçimde ders çalıştıkları günün üzerinden 10, 15, hatta 20 yıl geçmiş kişilerdir. Aradan geçen sürede iş, evlilik, çocuklar ve bakım sorumlulukları hayatın merkezine yerleşmiştir. Bu durumda akla ilk gelen sorular benzerdir: "Bu yaşta kafam alır mı?", "Zamanı nereden bulacağım?", "Ailem ne der?" Bu yazı, bu sorulara bilimsel araştırmalardan ve pratik deneyimden gelen cevaplar sunuyor. Hazır günlük çalışma programları arıyorsanız mesai yaparken çalışma programları yazımıza bakabilirsiniz; burada ise işin psikolojik ve düzen kurma tarafına odaklanıyoruz.

"Bu yaşta kafam alır mı?" sorusunun cevabı

Farklı beceriler farklı yaşlarda zirve yapar

MIT'den Joshua Hartshorne ve Harvard'dan Laura Germine'in 2015'te Psychological Science dergisinde yayımladığı çalışma, internet üzerinden çevrimiçi testlere katılan çok sayıda kişinin verisini kullanarak bilişsel becerilerin hangi yaşta zirve yaptığını inceledi. Sonuç tek bir "zirve yaşı" olmadığını gösterdi: bazı hız ve kısa süreli bellek becerileri gençlikte zirve yaparken, kelime bilgisi gibi birikmiş bilgi 60'lı yaşların sonu ile 70'li yaşların başına kadar gelişmeye devam etti.

Bu bulgu memur adaylar için önemlidir. Görevde yükselme sınavındaki mevzuat ve resmî yazışma konuları, yıllarca kurumda çalışmış biri için tanıdık bir zemine oturur. 657 sayılı Kanundaki bir hakkı, her gün uygulamasını gördüğünüz için bir üniversite öğrencisinden daha kolay anlamlandırabilirsiniz.

İyi yöntemler her yaşta işe yarar

Ashley Meyer ve Jessica Logan'ın 2013'te Psychology and Aging dergisinde yayımladığı çalışmada 18-25 yaş arası 60 üniversite öğrencisi, aynı yaştaki 60 üniversite dışı yetişkin ve 55-65 yaş arasındaki 60 yetişkin karşılaştırıldı. Üç grup da kendini sınamaktan hem hemen hem de 2 gün sonra yapılan testte benzer ölçüde fayda gördü. Yani aktif hatırlama ve aralıklı tekrar gibi yöntemler, yaşı ne olursa olsun adayın en güçlü araçlarıdır.

Belleği muhtemelen genç üniversite öğrencilerininki kadar iyi olmayan daha yaşlı yetişkinler bile, iki günlük bir aradan sonra, yeniden çalıştıkları materyale kıyasla daha önce sınandıkları materyali daha iyi hatırladı.
Meyer ve Logan çalışmasını duyuran Amerikan Psikoloji Derneği bülteninden, ScienceDaily (çeviri)

Gerçekçi başlangıç: ilk 8 hafta

Alışkanlık 21 günde oluşmaz

Phillippa Lally ve arkadaşlarının 2010'da European Journal of Social Psychology dergisinde yayımladığı çalışmada 96 katılımcı, her gün yapmak istedikleri yeni bir davranış seçti (öğle yemeğinde meyve yemek ya da 15 dakika koşmak gibi). Davranışın otomatikleşmesi ortalama 66 gün sürdü ve bu süre kişiden kişiye 18 ile 254 gün arasında değişti. Araştırmacılar bir günü kaçırmanın alışkanlık sürecini anlamlı biçimde bozmadığını da gözlemledi.

Pratik anlamı şudur: ilk 2 ay çalışmak zor gelecektir ve bu normaldir. Yaklaşık 9 hafta sonra masaya oturmak daha az irade gerektirmeye başlar. Bir akşamı kaçırdığınızda bütün planı bırakmayın; ertesi gün kaldığınız yerden devam edin.

"Ne zaman, nerede" planı

Peter Gollwitzer ve Paschal Sheeran'ın 2006'da yayımladığı meta-analiz, 63 rapordaki 94 bağımsız testi birleştirdi. "Eğer X durumu olursa Y'yi yapacağım" biçiminde kurulan uygulama niyetlerinin hedefe ulaşma üzerindeki ortalama etkisi d = 0,65 bulundu; bu, orta-yüksek düzeyde bir etkidir. "Bu hafta çalışacağım" yerine şöyle bir cümle kurmak gerekir:

"Pazartesi, Salı ve Perşembe akşamları, çocuklar yattıktan sonra saat 21.00'de mutfak masasında 657 sayılı Kanundan bir alt konu çalışacağım."
"Öğle arasında yemekten sonra 10 dakika telefonda altın bilgi kartlarına bakacağım."
"Eğer akşam misafir gelirse, o günün çalışmasını ertesi sabah işe gitmeden önce 20 dakika olarak yapacağım."

Hafta	Hedef	Haftalık süre	Odak
1-2	Masaya oturma alışkanlığı	3 x 20 dakika	Konu listesini çıkarmak, kolay bir konuyla başlamak
3-4	Süreyi artırmak	4 x 30 dakika	İlk kendini sınama denemeleri, kısa testler
5-6	Düzen kurmak	4 x 45 dakika	Aralıklı tekrar döngüsü, ilk süreli deneme
7-8	Sürdürülebilir tempo	5 x 45-60 dakika	Haftalık deneme ve yanlış analizi

İlk haftada fazla yüklenmeyin

Uzun aradan sonra ilk hafta her gün 2-3 saat çalışmaya kalkmak, genellikle ikinci haftada tamamen bırakmakla sonuçlanır. Küçük başlayıp süreyi her 2 haftada bir artırmak, Lally çalışmasındaki alışkanlık oluşturma süreciyle de uyumludur. Sınav tarihinize ne kadar zaman kaldığını sınav takvimi sayfasından kontrol ederek planınızı geriye doğru kurun.

Uzun aradan sonra ilk oturumlar için 3 ipucu

Kolay ve tanıdık bir konuyla başlayın: Her gün uyguladığınız yıllık izin ya da resmî yazışma kuralları gibi bir konu, ilk haftalarda başarı hissi verir ve masaya dönme isteğini artırır.
Elle not alın, kısa tutun: Bir alt konuyu en fazla bir sayfaya sığdırmaya çalışmak, önemli olanı seçmeye zorlar. Uzun ve renkli notlar çoğu zaman sadece metnin kopyası olur.
İlk hafta bir deneme çözün: Hiç çalışmadan çözülen bir deneme moral bozucu görünebilir ama başlangıç noktanızı gösterir. Birkaç hafta sonraki denemeyle karşılaştırdığınızda ilerlemeniz somut hale gelir.

Aile ve iş dengesi

Aileyi plana dahil edin

Sınav hazırlığı yalnızca adayın değil, evdeki herkesin düzenini etkiler. Hazırlığa başlamadan önce eşinizle ve büyük çocuklarınızla kısa bir konuşma yapmak, sonradan çıkacak gerginlikleri azaltır:

Neden: Sınavın sizin ve aileniz için ne anlama geldiğini anlatın. Unvan ve sorumluluk değişikliği ortak bir hedef haline geldiğinde destek artar.
Ne zaman: Çalışma saatlerinizi takvime yazın ve görünür bir yere asın. Belirli ve sınırlı saatler, "sürekli ders çalışıyor" algısını önler.
Ne kadar süre: Hazırlığın bir bitiş tarihi vardır. Sınav tarihini ve sonrasında yapılacak bir aile etkinliğini birlikte planlamak motivasyonu ortaklaştırır.

Zamanı bulmak değil, zamanı korumak

Çalışan bir ebeveyn için mesele çoğu zaman boş zaman bulmak değil, var olan kısa aralıkları korumaktır. Haftada 3 akşam 45 dakika ve 2 gün öğle arasında 15 dakika, haftada toplam 2 saat 45 dakika eder. Bu süre, iyi yöntemlerle kullanıldığında birkaç ayda ciddi bir birikim sağlar. Mesai içinde çalışma yapmanın kurum kurallarına aykırı olabileceğini unutmayın; öğle arası ve mesai dışı zamanı kullanın.

Yoğun dönemler için B planı

Hasta çocuk, yoğun iş dönemi, misafir: Günlük hedefi 10 dakikalık kart tekrarına indirin; zinciri koparmamak süreden önemlidir.
Bir hafta hiç çalışamadıysanız: Yeni konuya geçmeden önce son çalıştığınız iki konunun kısa testini çözün.
Motivasyon düştüğünde: Gelişim grafiğinize ya da ilk denemenizle son denemenizin karşılaştırmasına bakın. Görünür ilerleme, en güçlü motivasyon kaynağıdır.

Son olarak, sınav sisteminin size tanıdığı avantajı hatırlayın: görevde yükselme sınavında puan doğru sayısının soru sayısına bölünüp 100 ile çarpılmasıyla hesaplanır, yanlışlar doğruları götürmez ve başarı için 60 puan yeterlidir. Hedef kusursuz olmak değil, barajı güvenli bir farkla aşmaktır. Hangi konuların sizin kurumunuzun sınavında sorulduğunu kurum sınavları sayfasından inceleyebilirsiniz.

Kısa aralıklarla ilerleyin

Görevde Yüksel, uzun süre ders çalışmamış adaylar için konuları kısa parçalara bölen kuruma özel ders özetleri, öğle arasında bakılabilecek altın bilgi kartları ve konu bazlı soru çözümü sunar. Gelişim takibi ilerlemenizi görünür kılar; süreli denemeler ve karne sınav gününe hazırlar. Kayıt ücretsizdir, Premium ise kurum başına tek ödemeyle sınava kadar geçerlidir. Ücretsiz hesap açın.

Kaynaklar

Hartshorne, J. K. ve Germine, L. T. (2015). When does cognitive functioning peak? Psychological Science, 26(4). MIT haberi
Meyer, A. N. D. ve Logan, J. M. (2013). Taking the testing effect beyond the college freshman: Benefits for lifelong learning. Psychology and Aging. ScienceDaily
Lally, P., van Jaarsveld, C. H. M., Potts, H. W. W. ve Wardle, J. (2010). How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 40(6). UCL haberi
Gollwitzer, P. M. ve Sheeran, P. (2006). Implementation intentions and goal achievement: A meta-analysis of effects and processes. Advances in Experimental Social Psychology, 38. Konstanz Üniversitesi

Sık sorulan sorular

İlk 2 haftada haftada 3 kez 20 dakika gibi küçük bir süreyle başlayıp her 2 haftada bir artırmak en sürdürülebilir yoldur. Çalışma saatini ve yerini önceden belirlemek başlamayı kolaylaştırır.