Görevler

Bölge adliye mahkemelerinin görevleri (md. 33)

Bölge adliye mahkemeleri, adlî yargı ilk derece mahkemelerince verilen ve kesin olmayan hüküm ve kararlara karşı yapılacak başvuruları inceleyip karara bağlar ve kanunlarla verilen diğer görevleri yapar.

Bölge adliye mahkemesi başkanı (md. 34)

• Mahkemeyi temsil etmek; başkanlar kurullarına ve adalet komisyonuna başkanlık etmek, kararlarını yürütmek,
• Mahkemenin uyumlu, verimli ve düzenli çalışmasını sağlamak, genel yönetim işlerini yürütmek,
• Hukukî veya fiilî nedenlerle bir dairenin kendi üyeleriyle toplanamadığı hâllerde diğer dairelerden kıdem ve sıraya göre üye görevlendirmek,
• İlk derece hâkim ve savcılarına verilen not fişlerini mercilerine göndermek.

Başkanlar kurulları (md. 35)

• Daireler arasındaki iş bölümü uyuşmazlıklarını karara bağlar.
• Dairelerin benzer olaylardaki kesin kararları arasında uyuşmazlık varsa görüşünü ekleyerek Yargıtaydan karar istenmesini sağlar. İstem ceza davalarında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına, hukuk davalarında ilgili hukuk dairesine iletilir; dairenin bu konudaki kararı kesindir.
• Kurul eksiksiz toplanır, çoğunlukla karar verir.
• Ceza ve hukuk daireleri arasındaki iş bölümünü Hâkimler ve Savcılar Kurulu belirler.

Hukuk daireleri iş bölümü incelemesi (md. 35/A — 2024)

İstinaf dosyası gönderilen hukuk dairesi, bir ay içinde yapacağı ön incelemede kendini iş bölümü bakımından görevli görmezse dosyayı gerekçesiyle görevli gördüğü daireye gönderir. Bir aylık süre geçtikten sonra veya duruşma günü verilen dosyada gönderme kararı verilemez. Dosyayı alan daire iki hafta içinde görevsiz olduğu kanısına varırsa, varsa geçici hukuki koruma taleplerini de karara bağlayarak dosyayı hukuk daireleri başkanlar kuruluna gönderir. Kurulun iş bölümü kararı kesindir.

Dairelerin görevleri (md. 36–37)

• Hukuk daireleri: ilk derece hukuk mahkemelerinin kesin olmayan kararlarına karşı başvuruları incelemek; yargı çevresindeki hukuk mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını çözmek; yetkili mahkemenin davaya bakmasına engel çıkması veya yargı sınırlarında tereddüt hâlinde davanın nakline veya yetkili mahkemenin tayinine karar vermek.
• Ceza daireleri: ilk derece ceza mahkemelerinin kesin olmayan kararlarına karşı başvuruları incelemek; yetki ve görev uyuşmazlıklarını çözmek; hâkimlerin davayı görmeye engeli çıkarsa davanın başka ceza mahkemesine nakline karar vermek.

Daire başkanı ve üyeler (md. 38–39)

Daire başkanı; işlerin makul sürede karara bağlanmasını sağlar dosya hakkında rapor hazırlayacakları tespit eder. Üyeler rapor hazırlar ve kararları yazar, duruşma ve müzakerelere katılır.

Başsavcılık ve adalet komisyonu (md. 40–42)

• Başsavcı: başsavcılığı temsil, ceza dairelerinin kararlarına karşı kanun yollarına başvurma, kesin kararlar arasındaki uyuşmazlık için başkanlar kuruluna başvurma, savcıların ilerleme belgelerini düzenleme; savcıların soruşturmayı sonlandıran kararları arasındaki farklılıkları giderme.
• Savcılar: ceza davası dosyalarının duruşmalarına katılmak, ceza dairesi kararlarına karşı kanun yollarına başvurmak.
• Adalet komisyonu: hâkim ve savcılar dışındaki personel hakkında, ilk derece adalet komisyonuna verilen görevleri yapar.

Sınavda dikkat

• Daireler arası iş bölümü uyuşmazlığı → başkanlar kurulu; daireler arası iş bölümünü belirleme → HSK.
• Md. 35/A süreleri: bir ay (ilk daire) ve iki hafta (ikinci daire); kurul kararı kesin.
• Rapor hazırlayacakları daire başkanı tespit eder, raporu üye hazırlar.
• BAM başsavcısı ve savcıları yalnız ceza dairesi kararlarına karşı kanun yoluna başvurur.