Millî Mücadele'nin hazırlık dönemi ve kongreler

İşgaller ve cemiyetler

• Mondros'tan sonra işgaller başladı; 15 Mayıs 1919'da İzmir Yunanlar tarafından işgal edildi. İşgale karşı ilk kurşunu Hasan Tahsin'in attığı kabul edilir.
• Yararlı (millî) cemiyetler: Müdafaa-i Hukuk cemiyetleri (Trakya-Paşaeli, İzmir, Doğu Anadolu/Vilayat-ı Şarkiye, Kilikyalılar), Trabzon Muhafaza-i Hukuk, Redd-i İlhak, Millî Kongre.
• Zararlı cemiyetler: Azınlıkların kurduğu Mavri Mira, Etnik-i Eterya, Taşnak, Hınçak gibi cemiyetler ile İngiliz Muhipler, Wilson Prensipleri ve Kürt Teali gibi cemiyetler.

Samsun'a çıkış ve genelgeler

• Mustafa Kemal, 9. Ordu Müfettişi olarak Bandırma vapuruyla 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı; Millî Mücadele fiilen başladı.
• Havza Genelgesi (Mayıs 1919): İşgallerin mitinglerle protesto edilmesi, halkın millî bilincinin uyandırılması istendi.
• Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919): “Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir.” “İstanbul hükümeti üzerine aldığı sorumluluğun gereğini yerine getirememektedir.” “Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.” Sivas'ta millî bir kongre toplanması kararlaştırıldı. Kurtuluşun yolu ve yöntemi ile millî egemenlik düşüncesi ilk kez ifade edildi; ihtilal beyannamesi niteliğindedir.
• Mustafa Kemal, Temmuz 1919'da askerlik görevinden istifa ederek mücadeleye sivil olarak devam etti.

Erzurum Kongresi (23 Temmuz – 7 Ağustos 1919)

• Toplanış bakımından bölgesel, aldığı kararlar bakımından ulusal bir kongredir; başkanı Mustafa Kemal'dir.
• Kararlar: Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz; manda ve himaye kabul edilemez; Kuvâ-yı Millîye'yi etken, millî iradeyi hâkim kılmak esastır; azınlıklara siyasi ve sosyal dengeyi bozacak ayrıcalıklar verilemez.
• Temsil Heyeti ilk kez burada seçildi.

Sivas Kongresi (4 – 11 Eylül 1919)

• Toplanış ve kararlar bakımından ulusal bir kongredir; başkanı Mustafa Kemal'dir.
• Erzurum kararları tüm yurdu kapsayacak şekilde genişletildi; manda ve himaye kesin olarak reddedildi.
• Bütün millî cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirildi.
• Temsil Heyeti genişletilerek tüm yurdu temsil eder hâle geldi; İrade-i Milliye gazetesi çıkarıldı; Ali Fuat Paşa Batı Anadolu Kuvâ-yı Millîye komutanlığına getirildi.

Amasya Görüşmeleri ve Misak-ı Millî

• Amasya Görüşmeleri (Ekim 1919): Temsil Heyeti ile İstanbul hükümeti temsilcisi Salih Paşa arasında yapıldı; İstanbul hükümeti Temsil Heyeti'ni hukuken tanımış oldu.
• Temsil Heyeti 27 Aralık 1919'da Ankara'ya geldi.
• Son Osmanlı Mebusan Meclisi Ocak 1920'de İstanbul'da toplandı ve 28 Ocak 1920'de Misak-ı Millî'yi kabul etti. Misak-ı Millî; Mondros'ta işgal edilmemiş Türk çoğunluklu toprakların bölünmez bir bütün olduğunu, Kars, Ardahan, Batum ve Batı Trakya için halkoylaması yapılacağını, kapitülasyonların kabul edilmeyeceğini, İstanbul ve Marmara'nın güvenliği sağlanmak şartıyla Boğazların ulaşıma açılacağını belirtti.
• İtilaf devletleri 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etti; Mebusan Meclisi dağıldı.

Sınavda dikkat

• “Milletin azim ve kararı” ifadesi Amasya Genelgesi'ne aittir.
• Temsil Heyeti ilk kez Erzurum'da kuruldu; cemiyetler Sivas'ta birleştirildi.
• Erzurum toplanışta bölgesel, kararlarda ulusal; Sivas her yönüyle ulusal.
• Misak-ı Millî'yi son Osmanlı Mebusan Meclisi kabul etti, TBMM değil.