Genel Esaslar

Kapsam (md. 1)

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu; genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, özel idare ve belediyelerin şu işlerini düzenler: alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma. Bu idarelere bağlı döner sermayeli kuruluşlar ile özel kanunla ya da özel kanunun verdiği yetkiyle kurulan fonların bu işlerinin nasıl yapılacağı ise Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikte belirtilir.

İlkeler (md. 2)

• Esas olan: ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasıdır.
• Başka başka istekliler tarafından karşılanması mutat olan muhtelif işler bir eksiltmede toplanamaz; ancak ihalelerin ayrı ayrı yapılacağı açıklanarak ilanları bir arada yapılabilir.
• Kanundaki hallerden yararlanmak amacıyla işler kısımlara bölünemez. İstisna: istekli çıkmazsa, alım şekillerini değiştirecek mahiyette olmamak üzere önemli işler kısımlara ayrılabilir.
• İhaleler kesin zaruret olmadıkça, işin mahiyetine göre en uygun fiyatla temini mümkün olan mevsimlerde yapılır.
• Arsası temin edilmemiş, mülkiyet ve kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış, gerekli olduğu halde imar durumu, tip yapılarda tatbikat, diğerlerinde avan projesi ve buna dayalı keşfi bulunmayan yapım işlerinde ihaleye çıkılamaz. Ancak arsa temini, mülkiyet ve kamulaştırma şartı bina ve benzeri inşaatlar dışındaki ihalelerde aranmaz.

İhale yetkilisi (md. 3)

Kanunda yazılı işleri yaptırmaya ve ihaleye idarelerin ita amirleri yetkilidir.

Tanımlar (md. 4)

• Hizmet: Mevzuata göre çalıştırılan aylıklı, ücretli, yevmiyeli ve sözleşmeli personel istihdamı hariç, ücret karşılığı yaptırılan araştırma, sondaj, etüt, harita, proje, kontrollük, müşavirlik vb. işler.
• Yapım: Her türlü inşaat, ihzarat, imalat, sondaj, tesisat, onarım, yıkma, değiştirme, iyileştirme, yenileştirme ve montaj.
• Taşıma: Yükleme, taşıma, boşaltma, depolama ve bunlara ilişkin ambalaj işleri.
• Tahmin edilen bedel: İşin tahmin edilen bedeli; yapım işlerinde keşif bedeli.
• Uygun bedel: Artırmalarda tahmin edilen bedelden aşağı olmamak üzere tekliflerin en yükseği; eksiltmelerde tahmin edilen bedeli geçmemek üzere tekliflerin tercihe layık görüleni; bedel tahmini yapılamayan ihalelerde tekliflerin uygun görüleni.
• İstekli: İhaleye katılan gerçek veya tüzel kişi; müteahhit: üzerine ihale yapılan istekli; müşteri: artırma sonunda kendisine ihale yapılan istekli.
• İhale: İşin istekliler arasından seçilecek birine bırakıldığını gösteren ve yetkili mercilerin onayı ile tamamlanan, sözleşmeden önceki işlemler. Sözleşme: idare ile müteahhit veya müşteri arasındaki yazılı anlaşma.

İhaleye katılabilme şartları (md. 5)

Kanuni ikametgah sahibi olmak, gerekli nitelik ve yeterliği haiz bulunmak, istenilen teminat ve belgeleri vermek zorunludur.

İhaleye katılamayacak olanlar (md. 6)

Doğrudan veya dolaylı olarak katılamazlar: ihaleyi yapan idarenin ita amirleri; ihale işlemlerini hazırlamak, yürütmek, sonuçlandırmak ve denetlemekle görevli olanlar; bunların eşleri ve ikinci dereceye kadar (dahil) kan ve sıhri hısımları; bunların ortakları (bu kişilerin yönetim kurullarında görevli olmadıkları anonim ortaklıklar hariç) ve kanunlar gereğince geçici veya sürekli olarak kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar.

Şartnameler (md. 7) ve genel esaslar (md. 8)

Şartnameler idarelerce hazırlanır. Şartnamede bulunması zorunlu hususlar arasında işin niteliği, nevi ve miktarı; tahmin edilen bedel, geçici teminat miktarı ve kesin teminat şartları; işe başlama-bitirme tarihi ve gecikme cezaları; idarenin ihaleyi yapıp yapmamakta ve uygun bedeli tespitte serbest olduğu; ihale kararının en geç 15 işgünü içinde ita amirince onaylanacağı veya iptal edilebileceği; avans, fiyat farkı, süre uzatımı, erken bitirme primi ve ihtilafların çözüm şekli vardır. Cumhurbaşkanı, tip şartnamelerin genel ve ortak esaslarını ve şartnamelere konulacak genel esasları belirlemeye yetkilidir.

Sınavda dikkat

• İhale yetkilisi ita amiridir; ihale komisyonu değildir.
• "Müşteri" artırmada, "müteahhit" ise üzerine ihale yapılan istekli için kullanılır.
• Hısımlık yasağı ikinci derece dahil kan ve sıhri hısımları kapsar; üçüncü derece kapsam dışıdır.
• Arsa/kamulaştırma şartı yalnız bina ve benzeri inşaatlarda aranır.
• İşler kanundaki hallerden yararlanmak için kısımlara bölünemez; istisna yalnız istekli çıkmaması halidir.