İhale Usulleri

Usuller ve esas usul (md. 35–36)

2886 sayılı Kanun'da beş ihale usulü vardır: kapalı teklif, belli istekliler arasında kapalı teklif, açık teklif, pazarlık ve yarışma. Hangisinin uygulanacağını Kanuna uyarak idareler belirler. Tekliflerin gizli verilmesini sağlayan kapalı teklif usulü esastır; md. 44'teki işler belli istekliler arasında, md. 45'tekiler açık teklifle, md. 51'dekiler pazarlıkla, md. 52'dekiler yarışmayla yaptırılabilir.

Kapalı teklif usulü (md. 37–43)

• Teklif mektubu iç zarfa konur; zarfın yapıştırılan yeri istekli tarafından imzalanır veya mühürlenir. İç zarf, geçici teminat ve belgelerle birlikte dış zarfa konur.
• Mektupta isteklinin imzası, şartnamenin tamamen okunup kabul edildiği ve fiyatın rakam ve yazıyla açıkça yazılması zorunludur. Bunlara uymayan ya da kazıntı, silinti, düzeltme bulunan teklif reddedilerek hiç yapılmamış sayılır.
• Teklifler ilandaki saate kadar sıra numaralı alındı karşılığında komisyon başkanlığına verilir; iadeli taahhütlü gönderilebilir, ancak saatine kadar ulaşmalıdır. Verilen teklif geri alınamaz.
• Açılma saatinde teklif sayısı tutanakla belirlenir, dış zarflar istekliler önünde alınış sırasıyla açılır. Belge ve teminatı eksik olanların iç zarfı açılmadan iade edilir; bunlar ihaleye katılamaz.
• İç zarflar açılmadan önce ihaleye katılacaklardan başkası odadan çıkarılır; teklifler okunur, listesi başkan ve üyelerce imzalanır.
• Artırma ihalelerinde geçerli en yüksek teklifin altında olmamak üzere hazır isteklilerden sözlü veya yazılı teklif alınır; geçerli teklif üçten fazlaysa işlem en yüksek üç teklif sahibiyle (eşit teklifler dahil) yapılır.
• Karar: ihalenin yapıldığı ama ita amirinin onayına bağlı olduğu; incelemeye süre gerekiyorsa 15 günü geçmemek üzere başka güne bırakıldığı; ya da ihalenin yapılmadığı.
• İstekli çıkmaz veya bedel uygun görülmezse ya yeniden aynı usulle ihale açılır ya da ihalenin bitiş tarihinden itibaren 15 gün içinde pazarlıkla yaptırılır; şartnamedeki nitelikler aynen korunur.

Belli istekliler arasında (md. 44)

Uçak, harp gemisi, silah sistemleri, savunma sanayii; baraj, enerji santrali, liman, demiryolu, köprü, tünel, imar planları gibi işler; teknik yeterliği idarece kabul edilmiş en az üç istekli arasında kapalı teklifle yaptırılabilir. Üçten az istekli için Cumhurbaşkanınca karar alınması şarttır; istekli isimleri belirtilerek ilgili veya bağlı bakanın onayı gerekir. İlan zorunlu değildir; gerekirse önseçim ilanı yapılabilir.

Açık teklif usulü (md. 45–49)

Tahmin edilen bedeli her yıl Genel Bütçe Kanunuyla belirlenen tutarı geçmeyen işlerde uygulanabilir. Teklifler komisyon önünde sözlü belirtilir; iadeli taahhütlü mektupla da gönderilebilir, sahibi hazır değilse posta teklifi son ve kesin sayılır. Önce şartname imzalatılır, teklifler artırma ve eksiltme kâğıdına yazılır. İhaleden çekilenler yeniden teklif veremez. İş uzayacaksa yazılı son teklif istenebilir.

Pazarlık (md. 50–51) ve yarışma (md. 52)

Pazarlıkta teklif alınması belli bir şekle bağlı değildir; bir veya daha fazla istekliden yazılı veya sözlü teklif alınır, tercih nedeni pazarlık kararında gösterilir. Md. 51'de sayılanlar arasında ani ve beklenmeyen olaylarda acele işler, bilgisayar alımı ve bakımı, çabuk bozulan malların satımı, tek kişi veya firma elinde bulunan mal ve hizmetler, batık gemilerin çıkarılması, yabancı ülkelerden sağlanması zorunlu işler vardır. (a), (b), (c), (d), (i), (l) ve (p) bentlerindeki işlerde şartname, tahmini bedel, teminat ve sözleşme zorunlu değildir. Etüt, plan, proje ve güzel sanatlara ilişkin işler yarışmayla yaptırılabilir; mesleki kontrollük, projesi uygulanacak yarışmacıya pazarlıkla ihale edilebilir.

Sınavda dikkat

• Esas usul kapalı tekliftir; "doğrudan temin" 2886'da bir usul değildir.
• Belli istekliler usulünde asgari üç istekli; daha azı için Cumhurbaşkanı kararı.
• Kapalı ve açık teklifte ihale yapılamazsa pazarlık için süre 15 gün.
• Kapalı teklif artırmada üçten fazla geçerli teklif varsa en yüksek üç teklif sahibiyle devam edilir.
• Md. 42 (tekliflerin aynı olması) mülgadır.