Sözleşme

İhalenin sözleşmeye bağlanması (md. 53)

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na göre bütün ihaleler bir sözleşmeye bağlanır. Sözleşme, idare adına ita amiri tarafından imzalanır. Kanunda belirtilen özel hallerde ise sözleşme yapılması zorunlu değildir.

Kesin teminat (md. 54–55)

• Taahhüdün sözleşme ve şartnameye uygun yerine getirilmesini sağlamak için, sözleşme yapılmasından önce müteahhit veya müşteriden ihale bedeli üzerinden %6 oranında kesin teminat alınır. Tasfiye idaresince yapılan taşınır mal satışlarında kesin teminat ihale bedelinin %6'sından az olamaz.
• Bu zorunluluğa uyulmazsa protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale bozulur, varsa geçici teminat gelir kaydedilir.
• Kesin teminat, teminat olarak kabul edilen diğer değerlerle değiştirilebilir; sözleşme yapıldıktan sonra geçici teminat iade edilir.
• Yapım işlerinde (md. 55) belirli tutarı aşan işlerde geçici teminat kesin teminata çevrilir; geri kalanı hak edişlerden %10 alıkonularak tamamlanır. Keşif dışı sonradan kararlaştırılan işlerde ve değişken fiyatlı işlerde kesin teminat, artan iş veya fiyat farkı oranında artırılır.

Kesin teminatın geri verilmesi (md. 56)

Taahhüdün usulüne uygun yerine getirildiği anlaşılıp idareye borç olmadığı tespit edildikten sonra ve sosyal güvenlik kurumundan (metindeki eski adıyla Sosyal Sigortalar Kurumundan) ilişiksiz belgesi getirilince teminatın tümü geri verilir. Yapım işlerinde, geçici kabul tutanağı onaylanınca ve kusurların giderilme bedeli kesin teminatın yarısını aşmıyorsa yarısı, kesin kabul tamamlanınca kalanı iade edilir. Borçlar kesin kabul tarihine kadar ödenmezse teminat paraya çevrilerek borca karşılık tutulur.

Sözleşmenin yapılması (md. 57, 60, 61)

• Müteahhit veya müşteri, 31. maddeye göre onaylanan ihale kararının (vize gereken hallerde vizenin) bildirilmesini izleyen günden itibaren 15 gün içinde geçici teminatı kesin teminata çevirerek noterlikçe tescil edilmiş sözleşmeyi idareye vermek zorundadır. Satışlarda müşteri aynı sürede ihale bedelini, vergi, resim ve harçları yatırır.
• İdare kendi yükümlülüklerini yapmazsa müteahhit veya müşteri, sürenin bitiminden itibaren en çok 15 gün içinde, 10 gün süreli noter ihbarnamesi ile bildirmek şartıyla taahhüdünden vazgeçebilir; teminatı ve ihaleye girme masrafları ödenir.
• 57. maddedeki süre içinde taahhüt şartnameye göre yerine getirilir ve idarece uygun bulunursa sözleşme yapılması ve kesin teminat alınması zorunlu değildir (md. 61).

Teslim alma ve tescil (md. 58–59)

Taşınmazı alan müşteri, şartnamedeki sürede tescil ettirmezse hasar, zarar, fuzuli işgal gibi sebeplerle idareden talepte bulunamaz. Bedeli ödenmiş taşınır mallar süresinde teslim alınmazsa idare bunları müşteri hesabına yeniden satabilir.

Sözleşmenin bozulması ve iş artışı (md. 62–63)

• Müteahhit taahhüdünden vazgeçer veya uygun yerine getirmezse idare en az 10 gün süreli ve nedenleri açık bir ihtar yapar; durum devam ederse kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilir. Gelir kaydedilen teminat borca mahsup edilemez.
• Yapım işlerinde müteahhit, keşif bedelinin %30'una kadar artış veya eksilişi, süre hariç, aynı hükümlerle yapmakla yükümlüdür. %30'u aşan artışta sözleşme feshedilir; ancak temel, tünel ve tabii afet gibi nedenlerde idarenin isteği, müteahhidin kabulü ve ilgili bakanın onayıyla aynı müteahhide yaptırılabilir.
• İş keşif bedelinin %70'inden düşük bedelle tamamlanacaksa müteahhit işi bitirmeye zorunludur; ihale bedelinin %70'i ile yaptığı iş tutarı arasındaki farkın %5'ine kadar belgeli gider ödemesi yapılabilir.

Kira süreleri (md. 64–65)

Taşınır ve taşınmaz malların kira süresi on yıldan çok olamaz; turistik tesis yerleri, enerji ve doğal gaz tesislerinin ihtiyacı olan araziler istisnadır. Üç yıldan uzun kiralarda kira bedeli her yıl yeniden tespit edilir. Su ürünleri istihsal hakkı beş yıla kadar, kiracının kuracağı üretme yerleri on beş yıla kadar kiraya verilebilir.

Devir, ölüm, iflas, hastalık, ortaklık (md. 66–70)

• Sözleşme ita amirinin yazılı izni ile devredilebilir; devralanda ilk ihaledeki şartlar aranır. İzinsiz devirde sözleşme bozulur.
• Ölümde işler tasfiye edilir; idare istekli varislere 30 gün içinde kesin teminat vermeleri şartıyla sözleşmeyi devredebilir.
• İflasta sözleşme bozulur.
• Ağır hastalık, tutukluluk veya hürriyeti bağlayıcı cezada 30 gün içinde idarenin kabul edeceği vekil tayin edilirse taahhüde devam edilir.
• Ortak taahhütlerde ortaklardan birinin ölümü veya iflası sözleşmeye engel olmaz; ancak pilot firmanın ölümü, iflası veya dağılmasında sözleşme kendiliğinden sona erer, diğer ortakların teklifi ve idarenin uygun görmesiyle yenilenebilir.

Sınavda dikkat

• Kesin teminat oranı ihale bedelinin %6'sıdır; yapım işlerinde hak edişten alıkoyma oranı %10'dur.
• Sözleşme süresi 15 gün; idareye yapılan ihtarın süresi en az 10 gündür.
• Keşif artışı sınırı %30, eksilişte eşik %70, ödeme %5'e kadardır.
• Ölüm ve ağır hastalık hallerinde süre 30 gündür; iflasta sözleşme doğrudan bozulur.
• Gelir kaydedilen kesin teminat borca mahsup edilmez.