İhaleye Hazırlık

Tahmin edilen bedel (md. 9–10)

Tahmin edilen bedel idarelerce tespit edilir veya ettirilir; gerektiğinde belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulur. Bedel, dayanaklarıyla birlikte bir hesap tutanağında gösterilir ve asıl evrak arasında saklanır; gerektiğinde ihale komisyonlarınca tahkik ettirilir. Yapım işlerinde ilgili dairelerce tespit edilmiş birim fiyatlar varsa bunlar uygulanır. Sınai ve teknolojik zorunluluklarda, ilgili bakanın onayı alınarak bedel tahmini yapılmadan kapalı teklif usulüyle ihale yapılabilir.

Onay belgesi (md. 11) ve şartnamelerin verilmesi (md. 12)

İhalesi yapılacak her iş için onay belgesi hazırlanır: işin nevi, niteliği, miktarı, tahmin edilen bedel, kullanılabilir ödenek, avans ve fiyat farkı şartları, uygulanacak usul, ilanın şekli ve adedi, geçici teminat miktarı ile şartnamenin bedelli verilip verilmeyeceği gösterilir. Şartnameler tasdikli örnekleri bedelsiz veya idarece takdir edilecek bir bedel karşılığında verilir; idarede bedelsiz görülebilir.

İhale komisyonları (md. 13–14)

Komisyonu ita amiri görevlendirir; başkan idarenin memurlarından biridir, idareden (yapım işlerinde işin ehli veya uzmanı olmak şartıyla) en az bir kişi ve maliye memuru katılır. Belediyelere ait ihaleler belediye encümenince yürütülür. Komisyona yardım için, ihale kararlarına katılmamak şartıyla memur ve uzman görevlendirilebilir. Komisyon eksiksiz toplanır, kararlar çoğunlukla alınır; oylar eşitse başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. Çekimser kalınamaz; muhalif üye karşı oy gerekçesini kararın altına yazıp imzalar. Başkan ve üyeler oy ve kararlarından sorumludur.

İşlem dosyası ve nitelikler (md. 15–16)

İşlem dosyasında onay belgesi, hesap tutanağı, şartname ve ekleri, projeler, ilan belgeleri ve gazete nüshaları, sözleşme tasarısı bulunur. Şartnamede tekniğe uygun olmayan veya gerçekleşmesi mümkün olmayan şart görülürse komisyon, düzeltilmesi için ihaleyi erteler; ihale yeni şartname ve md. 19'a göre yapılacak ilanla yürütülür. İsteklilerde mali ve teknik yeterlik aranabilir; istekliler belgeleri eksiksiz vermek ve Türkiye'de tebligat adresi göstermek zorundadır.

İlan (md. 17–23)

• İhale, yapılacağı yerde çıkan bir gazete ve bir internet haber sitesinde duyurulur. İlk ilan ile ihale günü arası 10 günden, son ilan ile ihale günü arası 5 günden az olamaz. Gazete/internet haber sitesi yoksa ilan Basın İlân Kurumu İlan Portalında yayınlanır.
• Tahmin edilen bedeli Genel Bütçe Kanunuyla her yıl belirlenen tutarı aşan işler ayrıca ihaleden en az 10 gün önce diğer ilanlarla, bu tutarın üç katını aşanlar ayrıca Resmi Gazete'de ilan edilir.
• Pazarlık usulünde idare ilan yapıp yapmamakta serbesttir.
• İlanda işin niteliği, yeri, miktarı; şartnamenin nereden alınacağı; ihalenin yeri, tarihi, saati ve usulü; varsa tahmin edilen bedel ve geçici teminat; istenen belgeler; kapalı teklifte tekliflerin verileceği yer ve saat bulunur.
• İlandan sonra şartnamede değişiklik yapılamaz; zorunluysa sebepler tutanakla tespit edilir, önceki ilanlar geçersiz sayılır ve iş yeniden aynı şekilde ilan edilir.
• Md. 17–18'e uymayan ilan geçersizdir; yenilenmedikçe ihale yapılamaz. Geçersizlik ihaleden sonra anlaşılırsa ihale veya sözleşme feshedilir; müteahhide fesih tarihine kadarki gerçek masrafları ve tahakkuk etmiş hakedişleri verilir.
• Askeri ihaleler ile Emniyet Genel Müdürlüğü ve Milli İstihbarat Teşkilatı ihalelerinde birinci derece ita amirince sakıncalı görülen hususlara ilanda yer verilmez.
• Yabancı ülkelerde ilan ihale gününden en az 45 gün önce yapılır.
• İhale günü tatile rastlarsa tekrar ilana gerek kalmaksızın izleyen ilk işgününde aynı yer ve saatte yapılır.

Açılma zamanı ve teminat (md. 24–26)

Açılma zamanı çalışma saati içinde belirlenir; PTT veya TRT saat ayarı esastır; açılmaya başlanınca çalışma saatine bağlı kalmaksızın devam edilir. Geçici teminat tahmin edilen bedelin %3'ü oranındadır; bedel tahmini yapılmayan (md. 10) ihalelerde teklif edilen bedelin %3'ünden az olamaz. Pazarlıkta geçici teminat alıp almamakta idare serbesttir. Teminat olarak tedavüldeki Türk parası, bankalar ve özel finans kurumlarının süresiz teminat mektupları ve Devlet iç borçlanma senetleri kabul edilir. Mektup dışındaki teminatlar mal sandıklarına yatırılır, komisyonca teslim alınamaz. Üzerine ihale yapılmayanların geçici teminatı hemen geri verilir. Teminatlar haczedilemez, ihtiyati tedbir konulamaz.

Sınavda dikkat

• İlan süreleri: ilk ilan 10, son ilan 5 gün; yabancı ülkede 45 gün.
• Komisyonda çekimser oy yok; eşitlikte başkanın tarafı üstün.
• Geçici teminat %3; pazarlıkta hem ilan hem geçici teminat idarenin takdirindedir.
• Teminat mektubu süresiz olmalıdır.
• Tatile rastlayan ihale için yeniden ilan gerekmez.