İhale İşlerinde Yasaklar ve Sorumluluklar

Yasak fiil ve davranışlar (md. 83)

İhale işlemlerinin hazırlanması, yürütülmesi ve sonuçlandırılması sırasında aşağıdaki fiil ve davranışlar yasaktır:

• (a) Hile, desise, vait, tehdit, nüfuz kullanma ve çıkar sağlama suretiyle veya başka yollarla ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek,
• (b) Açık teklif ve pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde istekliler arasında tereddüt yaratacak veya rağbeti kıracak söz söylemek, istekliler arasında anlaşmaya çağrıyı ima edecek işaret ve davranışlarda bulunmak, ihalenin doğruluğunu bozacak görüşme ve tartışma yapmak,
• (c) Sahte belge veya sahte teminat kullanmak ya da teşebbüs etmek, taahhüdünü kötü niyetle yerine getirmemek, taahhüdü yerine getirirken idareye zarar verecek işler yapmak, işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak.

İhalelere katılmaktan geçici yasaklama (md. 84)

• 83. maddedeki fiil ve davranışlar ihale safhasında olmuşsa ilgililer o ihaleye katılamaz; ayrıca fiilin özelliğine göre ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili bakanlık tarafından bir yıla kadar bütün ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilir.
• Yasaklama kararları Resmî Gazete'de ilan ettirilir ve ilgililerin müteahhitlik siciline işlenir. Yasaklılar, süre boyunca diğer idarelerin ihalelerine de müteahhit veya müşteri sıfatıyla katılamaz.
• Yasaklananların sermayesinin çoğunluğuna sahip olduğu tüzel kişilere de aynı müeyyide uygulanır.
• Üzerine ihale yapıldığı halde usulüne göre sözleşme yapmayan istekliler ile mücbir sebepler dışında taahhüdünü yerine getirmeyen müteahhit veya müşteriler hakkında da bir yıla kadar yasaklama kararı verilir.
• 83. madde fiilleri hariç olmak üzere, Türkiye genelinde faaliyet gösteren tüzel kişilerden; şube personeli, vekil, mümessil gibi temsilcilerin şahsi kusurlarından kaynaklanan ve üçüncü fıkradaki fiiller nedeniyle yasaklanması gerekenler, verilecek bir aylık süre içinde ihale bedelinin üç katı tazminatı peşin öderse yasaklama kararı verilmez.
• İhaleyi yapan idareler, yasaklamayı gerektiren durumu gereği yapılmak üzere ilgili bakanlığa bildirmekle yükümlüdür.

Ceza sorumluluğu ve sonuçları (md. 85)

83. maddenin (c) bendindeki fiilleri işledikleri, iş tamamlanıp kabul işlemi yapıldıktan sonra anlaşılsa dahi tespit edilenler ile o işteki ortak veya vekilleri hakkında ceza kovuşturması yapılır; verilecek cezayla birlikte bir yıldan üç yıla kadar bütün ihalelere girmekten mahkeme kararıyla yasaklanırlar. Belirli suçlar nedeniyle haklarında kovuşturma açılan müteahhitlere yargılama sonuna kadar yeni iş verilmez; rüşvet ve ihaleye ilişkin suçlarda tekerrür hükümleri uygulananlar meslekten men olunur ve herhangi bir ad altında müteahhitlik yapamaz. Bu mahkûmiyetler meslek ve müteahhitlik sicillerine işlenir.

Görevlilerin sorumluluğu (md. 86)

İhale, muayene ve kabul komisyon veya heyetlerinin başkan ve üyeleri ile diğer ilgililer, görevlerini kanuni gereklere göre tarafsızlıkla yapmaz ve taraflardan birinin zararına yol açacak ihmal ve kusurlu hareketlerde bulunursa:

• Haklarında disiplin cezası uygulanır,
• Fiilin özelliğine göre ceza kovuşturması da yapılır,
• Tarafların uğradığı zarar ve ziyan kendilerine ödettirilir.

Hileli inşaat ve onarım (md. 87)

Gayrimenkullerin yapım ve onarımlarında kesin kabul tarihinden itibaren 5 yıl içinde hileli malzemeden veya teknik icaplara aykırı yapımdan doğan zarar ve ziyan, Borçlar Kanunu hükümlerine göre müteahhide ikmal ve tazmin ettirilir. İdareler bu beş yıllık sürede ortaya çıkan zarar ve noksanları tespit edip ilgili mercilere bildirmekle ödevlidir. İşin nezaretiyle görevli mühendis, mimar ve memurlar hakkında ayrıca 86. madde uygulanır.

Sınavda dikkat

• İdari yasaklama (md. 84) bir yıla kadardır ve bakanlıkça verilir; ceza mahkemesince verilen yasaklama (md. 85) bir yıldan üç yıla kadardır.
• Rağbeti kıracak söz yasağı özellikle açık teklif ve pazarlık usulleri için sayılmıştır.
• Tazminatla yasaklamadan kurtulma: bir ay içinde ihale bedelinin üç katı, peşin; 83. madde fiillerinde bu imkân yoktur.
• Hileli inşaatta süre kesin kabulden itibaren 5 yıldır; (c) bendi fiilleri kabulden sonra anlaşılsa da kovuşturulur.