Lisans ve önlisans esasları

Lisansın niteliği (md. 5/1-2)

Lisans, 6446 sayılı Kanun uyarınca üzerinde kayıtlı piyasa faaliyetlerinin yapılabilmesi için tüzel kişilere verilen izin belgesidir. Başvuru, değerlendirme, süre, tadil, iptal, askıya alma, lisans bedelleri ve lisans sahiplerinin hak ve yükümlülükleri Kurum (EPDK) yönetmeliğiyle düzenlenir. Temel esaslar:

• Piyasa faaliyetleri için faaliyete başlamadan önce her faaliyet için ve faaliyet birden fazla tesiste yürütülecekse her tesis için ayrı lisans alınır.
• Tarifesi düzenlemeye tabi tüzel kişiler her faaliyet ve her bölge için ayrı hesap ve kayıt tutar.
• Lisanslar en çok 49 yıl için verilir; üretim, iletim ve dağıtım lisanslarında asgari süre 10 yıldır.
• Lisans alma, yenileme, tadil, suret ve yıllık lisans bedelleri Kuruma ödenir; tesis, defter ve kayıtlar Kurum denetimine hazır tutulur.
• Birden çok yapının yüzeyinde kurulan aynı tür yenilenebilir üretim tesisleri, sisteme aynı noktadan bağlanmak kaydıyla tek lisans kapsamında değerlendirilebilir.

Kurul iznine tabi işlemler (md. 5/3)

Tarifesi düzenlemeye tabi tüzel kişilerde halka açık şirketlerde %5, diğerlerinde %10 ve üzerindeki sermaye payı değişiklikleri ile kontrol değişikliği doğuran işlemler; ayrıca tesislerin mülkiyetinin veya kullanım hakkının değişmesi sonucunu doğuran işlemler Kurul iznine tabidir.

Sona erme, teminat ve iptalin sonuçları (md. 5/5-14)

• Başvurusu reddedilene ret gerekçesi tam ve açık bildirilir.
• Lisans süresinin bitiminde kendiliğinden; iflasın kesinleşmesi, lisans sahibinin talebi veya lisans şartlarının kaybedilmesi hâllerinde Kurul kararıyla sona erer.
• Üretim lisansı başvurusunda, tesisin inşaat süresinde kurulmaması hâlinde irat kaydedilmek üzere yatırım tutarının %10'unu geçmeyen teminat mektubu alınır; haklı sebep yokken süresinde kurulmazsa lisans iptal edilir.
• Lisansı iptal edilen tüzel kişi, %10 veya fazla paylı ortakları ve son bir yılda ayrılanlar dâhil yönetim kurulu başkan ve üyeleri, iptali izleyen 3 yıl lisans alamaz ve başvuramaz.
• Dağıtım lisansı, ilgili dağıtım sisteminin işletme hakkının tevsiki hâlinde verilebilir.
• Yenilenebilir kaynak alanlarındaki santraller için gerekli iletim tesislerini TEİAŞ yapar.

Önlisans (md. 6)

• Üretim lisansı başvurusunda bulunan tüzel kişiye önce, izin, onay ve ruhsatları alması ve sahanın mülkiyet veya kullanım hakkını elde etmesi için belirli süreli önlisans verilir. Bunları sağlayamayana lisans verilmez.
• Önlisans süresi mücbir sebepler hariç 24 ayı geçemez; Kurul bu süreyi kaynak türü ve kurulu güce göre yarısı oranında uzatabilir.
• Lisans alınıncaya kadar istisnalar dışında ortaklık yapısının değişmesi veya hisse devri önlisansın iptaline yol açar.
• Her tesis için ayrı önlisans alınır; teminat mektubu alınır, önlisans sahibinden kaynaklanmayan iptalde teminat iade edilir.
• Önlisans, süresi uzatılmazsa süre bitiminde, talep veya iflas hâlinde kendiliğinden sona erer.
• Aynı yerde petrol veya doğal gaz lisans başvurusu da varsa öncelik, Bakanlık görüşü alınarak Kurul tarafından belirlenir.
• Nükleer tesislerde yapı ruhsatı ve saha belgeleri üretim lisansından sonra, Kurulca belirlenen sürede sunulur.

Sınavda dikkat

• Lisans azami 49 yıl, asgari 10 yıl (üretim, iletim, dağıtım).
• Önlisans 24 ay; uzatma yarısı oranında (en çok 12 ay).
• İptal sonrası yasak 3 yıl; ilgili ortak eşiği %10.
• Lisans süre bitiminde kendiliğinden, diğer hâllerde Kurul kararıyla sona erer; önlisans ise talep ve iflasta da kendiliğinden sona erer.