Etik Davranış İlkeleri

Kamu hizmeti ve halka hizmet bilinci (md. 5-8)

Kamu görevlileri hizmeti yürütürken sürekli gelişim, katılımcılık, saydamlık, tarafsızlık, dürüstlük, kamu yararını gözetme, hesap verebilirlik, öngörülebilirlik, hizmette yerindenlik ve beyana güveni esas alır (md. 5). Halkın günlük yaşamını kolaylaştırmayı, ihtiyaçları en etkin, hızlı ve verimli biçimde karşılamayı, hizmet kalitesini ve halkın memnuniyetini artırmayı hedefler (md. 6). Hizmetler belirlenen standart ve süreçlere uygun yürütülür, yararlananlar süreç boyunca aydınlatılır (md. 7). Görevliler kurumlarının amaç ve misyonuna uygun davranır (md. 8).

Dürüstlük, tarafsızlık, saygınlık ve nezaket (md. 9-11)

• Dil, din, felsefi inanç, siyasi düşünce, ırk, cinsiyet ve benzeri sebeplerle ayrım yapılamaz; takdir yetkisi keyfilikten uzak, kamu yararına kullanılır (md. 9).
• Yönetici veya denetleyici konumdakiler keyfi davranamaz, baskı, hakaret ve tehdit uygulayamaz, açık ve kesin kanıta dayanmayan rapor düzenleyemez; mevzuata aykırı çıkar talep edemez, talep olmasa dahi sunulanı kabul edemez (md. 10).
• Üst, meslektaş, ast ve hizmetten yararlananlara nazik davranılır; konu yetki dışındaysa ilgili birime yönlendirilir (md. 11).

Yetkili makamlara bildirim (md. 12)

Etik dışı veya yasadışı iş istenmesi ya da böyle bir eylemden haberdar olunması halinde durum yetkili makamlara bildirilir. Amirler ihbarda bulunanın kimliğini gizli tutar ve zarar görmemesi için tedbir alır.

Çıkar çatışması ve menfaat yasağı (md. 13-14)

Çıkar çatışması, görevin tarafsız ve objektif yapılmasını etkileyen ya da etkiliyormuş gibi gözüken şahsi çıkarlara sahip olma halidir. Kamu görevlisinin çıkar çatışmasında şahsi sorumluluğu vardır; farkına varır varmaz durumu üstlerine bildirir (md. 13). Görev, unvan ve yetkiyle kendisi, yakınları veya üçüncü kişiler lehine menfaat sağlanamaz; akraba, eş, dost, hemşehri ve siyasal kayırmacılık yapılamaz; kitap, dergi, cd gibi ürünlerin satışı yaptırılamaz; görevde edinilen bilgiler görevden ayrıldıktan sonra da açıklanamaz; seçim kampanyalarında kurum kaynakları kullanılamaz (md. 14).

Hediye alma yasağı (md. 15)

Temel ilke: hediye alınmaması, verilmemesi ve görev sebebiyle çıkar sağlanmamasıdır. Kamu kaynağıyla hediye verilemez; resmi gün, tören ve bayramlar dışında çelenk veya çiçek gönderilemez.

• Yasak dışı: Demirbaşa kaydedilip kamuoyuna açıklanan kuruma katkı niteliğindeki hediyeler (makam aracı hariç); kitap, dergi, makale, kaset, takvim, cd; halka açık yarışma ödülleri; herkese açık etkinliklerdeki hatıra hediyeler; sembolik değerli tanıtım ürünleri; finans kurumlarından piyasa koşullarında alınan krediler.
• Yasak kapsamı: İş ilişkisi olanlardan karşılama, veda, kutlama hediyeleri, burs, seyahat, ücretsiz konaklama, hediye çeki; piyasa fiyatına göre makul olmayan bedelli işlemler; hizmetten yararlananların verdiği eşya, giysi, takı, gıda; iş ilişkisi olanlardan alınan borç ve krediler.

En az genel müdür ve üstü görevliler, 5. fıkra ile 6. fıkranın (a) bendindeki hediyelerin bir önceki yıla ait listesini her yıl Ocak ayı sonuna kadar Kurula bildirir. Yabancılardan protokol gereği alınan hediyelerden 3628 sayılı Kanun md. 3'teki sınırın altında kalanlar da beyan edilir.

Kamu kaynakları, beyan, saydamlık, hesap verme (md. 16-22)

• Kamu malları hizmet dışında kullanılamaz; israf ve savurganlıktan kaçınılır (md. 16-17).
• Yetki aşılarak kurumu bağlayıcı açıklama, taahhüt, vaat yapılamaz; gerçek dışı beyan verilemez (md. 18).
• Bilgi ve belgeler 4982 sayılı Kanun istisnaları dışında verilir; üst yöneticiler ihale süreçlerini, faaliyet ve denetim raporlarını kamuoyuna sunar (md. 19).
• Yönetici; yolsuzluğu önleme tedbirleri alır, personelin geliriyle bağdaşmayan yaşantısını izler (md. 20).
• Eski kamu görevlilerine ayrıcalık tanınmaz; ayrıldıkları kurumdan yüklenicilik, komisyonculuk, temsilcilik, bilirkişilik, aracılık işi verilemez (md. 21).
• Mal bildirimi 3628 sayılı Kanun uyarınca yapılır; Kurul gerek görürse inceler, ilgililer bilgileri en geç otuz gün içinde verir (md. 22).

Sınavda dikkat

• Kitap, dergi, takvim, cd yasak dışıdır; hizmetten yararlananın verdiği gıda veya takı yasak kapsamındadır.
• Finans kurumundan piyasa koşullarında kredi serbest; iş ilişkisi olandan borç yasak.
• Hediye listesi: genel müdür ve üstü, Ocak sonu, Kurula.
• Mal bildirimi sorgusunda bilgi verme süresi 30 gün.
• Çıkar çatışmasının yalnız "etkiliyormuş gibi gözükmesi" de yeterlidir.