Kararlara Karşı Başvuru Yolları

İstinaf (md. 45)

• İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir. Kanunda belirlenen parasal sınırın altındaki vergi, tam yargı ve iptal davalarında verilen kararlar kesindir.
• İstinaf, temyizin şekil ve usullerine tabidir; dilekçedeki hitap ve istekle bağlı kalınmaksızın dosya bölge idare mahkemesine gönderilir.
• Bölge idare mahkemesi kararı hukuka uygun bulursa, sonucu doğru olup gerekçesi yanlış veya eksikse gerekçeyi değiştirerek, maddi yanlışlık düzeltilebiliyorsa düzelterek istinaf başvurusunu reddeder.
• Kararı hukuka uygun bulmazsa başvuruyu kabul ederek ilk derece kararını kaldırır ve işin esası hakkında yeniden karar verir; gerekirse istinabe yoluna gidebilir.
• İlk inceleme ve usule ilişkin nihai kararlara karşı başvurunun haklı bulunması, görevsiz/yetkisiz mahkeme veya reddedilmiş/yasaklı hâkim, dilekçe reddi gerekirken karar verilmesi, eksik veya yanlış hasım, talep hakkında karar verilmemesi, keşif-bilirkişi veya duruşma yapılmaması hâllerinde kararı kaldırıp dosyayı kararı veren mahkemeye gönderir. Keşif-bilirkişi ve duruşma eksikliğini kendisi gidererek de karar verebilir.
• Kararı veren hâkim istinaf incelemesinde bulunamaz. İvedi yargılama usulüne tabi davalarda istinaf yoluna başvurulamaz.

Temyiz (md. 46, 48)

• Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin sayılan davalardaki kararları, tebliğden itibaren otuz gün içinde Danıştayda temyiz edilebilir.
• Sayılan davalardan bazıları: düzenleyici işlemlere karşı iptal davaları; belli bir meslekten, kamu görevinden veya öğrencilik statüsünden çıkarma sonucunu doğuran işlemler; ticari faaliyeti süresiz veya otuz gün ya da daha uzun engelleyen işlemler; müşterek kararnameyle yapılan atamalar ve daire başkanı ve üstü görevlilerin atama, nakil ve görevden alınmaları; imar planları ve parselasyon; maden, orman, jeotermal; ülke çapında yapılan sınavlar; düzenleyici ve denetleyici kurulların kararları.
• Bu sayılanlar dışındaki davalarda, bölge idare mahkemesinin ilk derece kararını kaldırarak yeniden verdiği kararlar da otuz gün içinde temyiz edilebilir; ancak tek hâkimle görülen davalar, yalnız vekâlet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin kararlar gibi istisnalar vardır.
• Temyiz dilekçesi Danıştay Başkanlığına hitaben yazılır; eksiklikler on beş gün, eksik harç ve giderler yedi gün içinde tamamlatılır. Karşı taraf otuz gün içinde cevap verir ve cevap dilekçesiyle de temyiz isteminde bulunabilir.

Temyiz incelemesi sonucu (md. 49-50)

• Danıştay kararı hukuka uygun bulursa onar; gerekçe yanlış veya eksikse gerekçeyi değiştirerek onar; düzeltilebilir maddi hatalarda düzelterek onar.
• Bozma sebepleri: görev ve yetki dışında bir işe bakılması, hukuka aykırı karar verilmesi, usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek hata veya eksiklik.
• Bölge idare mahkemesi bozma kararına uyabilir veya kararında ısrar edebilir. Israr kararının temyizi konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurulunca incelenir; bu kurulların kararlarına uyulması zorunludur.

Kanun yararına temyiz (md. 51)

Kesin olarak verilen veya istinaf ya da temyizden geçmeden kesinleşen ve hukuka aykırı sonuç doğuran kararlar, ilgili bakanlıkların göstereceği lüzum üzerine veya kendiliğinden Danıştay Başsavcısı tarafından kanun yararına temyiz edilebilir. Bozma kararı, daha önce kesinleşmiş kararın hukuki sonuçlarını kaldırmaz; bozma kararı Resmî Gazete'de yayımlanır.

Kanun yolunda yürütmenin durdurulması (md. 52)

Temyiz veya istinafa başvurulması kararın yürütülmesini durdurmaz; yetkili daire, kurul veya bölge idare mahkemesi teminat karşılığında YD kararı verebilir. İptal davalarında teminat istenmeyebilir; idareden ve adli yardımdan yararlananlardan teminat alınmaz. Bu aşamadaki YD kararları kesindir. Kararın bozulması, yürütmeyi kendiliğinden durdurur.

Yargılamanın yenilenmesi (md. 53, 55)

• Sebepler arasında: sonradan ele geçen belge, sahte belge, ilamın kesinleşen kararla ortadan kalkması, bilirkişinin kasıtla gerçeğe aykırı beyanı, hile, vekil veya kanuni temsilci olmayanla görülmüş dava, çekinmesi gereken hâkimin katılması, önceki ilama aykırı karar ve AİHM ihlal kararı sayılır.
• Süre: önceki ilama aykırı karar sebebinde on yıl, AİHM kararında kararın kesinleşmesinden itibaren bir yıl, diğer sebeplerde altmış gün. İstem, esas kararı veren mahkemece karara bağlanır.

Sınavda dikkat

• İstinaf mercii bölge idare mahkemesi, temyiz mercii Danıştay; ikisinin de genel süresi otuz gündür.
• Gerekçesi yanlış ama sonucu doğru karar: istinafta başvurunun reddi, temyizde gerekçe değiştirilerek onama; bozma sebebi değildir.
• Kanun yolu yürütmeyi durdurmaz; bozma ise kendiliğinden durdurur.
• Kanun yararına bozma, kesinleşmiş kararın sonuçlarını etkilemez.