Belediye Başkanı

Belediye başkanının konumu (md. 37)

Belediye başkanı, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisidir; ilgili kanundaki esaslara göre seçilir. Görevi süresince siyasî partilerin yönetim ve denetim organlarında görev alamaz; profesyonel spor kulüplerinin başkanlığını yapamaz ve yönetiminde bulunamaz.

Görev ve yetkiler (md. 38)

• Teşkilâtın en üst amiri olarak belediyeyi sevk ve idare etmek; belediyeyi stratejik plana uygun yönetmek, bütçeyi ve performans ölçütlerini hazırlamak.
• Belediyeyi Devlet dairelerinde, törenlerde ve yargı yerlerinde temsil etmek veya vekil tayin etmek.
• Meclise ve encümene başkanlık etmek; meclis ve encümen kararlarını uygulamak.
• Taşınır ve taşınmaz malları idare etmek; gelir ve alacakları takip ve tahsil etmek.
• Yetkili organların kararını almak şartıyla sözleşme yapmak.
• Bütçeyi uygulamak; meclis ve encümenin yetkisi dışındaki aktarmalara onay vermek.
• Belediye personelini atamak; belediye, bağlı kuruluş ve işletmeleri denetlemek.
• Şartsız bağışları kabul etmek (şartlı bağışlar meclisindir).
• Yoksul ve muhtaçlar ödeneğini kullanmak, engellilere hizmet yürütmek ve engelliler merkezini oluşturmak; temsil ve ağırlama ödeneğini kullanmak.

Özlük hakları (md. 39)

Aylık brüt ödenek nüfusa göre gösterge × memur aylık katsayısı ile hesaplanır: 10.000'e kadar 70.000; 10.001-50.000 80.000; 50.001-100.000 100.000; 100.001-250.000 115.000; 250.001-500.000 135.000; 500.001-1.000.000 155.000; 1.000.001-2.000.000 190.000; 2.000.001'den fazla 230.000. Nüfusu 50.001'den az olan il merkezi beldelerde (c) bendindeki gösterge (100.000) esas alınır. Görevli, izinli ve hasta olduğu sürelerde ödeneği kesilmez. Başkanlıkta geçen süre, sonradan memur kadrosuna atanırsa memuriyette geçmiş sayılır. 657 sayılı Kanun'daki sosyal hak ve yardımlar başkanlara da uygulanır.

Başkan vekili, stratejik plan, yetki devri, ihtilâf (md. 40-43)

• Başkan görev başında olmadığında meclis üyeleri arasından birini başkan vekili görevlendirir; başkan vekili başkanın yetkilerine sahiptir ve ödeneği gün hesabıyla alır.
• Başkan, mahallî idareler genel seçimlerinden itibaren altı ay içinde stratejik planı, yıl başından önce yıllık performans programını meclise sunar. Plan; üniversite, meslek odası ve STK görüşleri alınarak hazırlanır, meclis kabulüyle yürürlüğe girer ve bütçeden önce görüşülür. Nüfusu 50.000'in altındaki belediyelerde stratejik plan zorunlu değildir.
• Başkan yetkilerinin bir kısmını yöneticilik sıfatı bulunan görevlilere devredebilir.
• Başkanın veya birinci ve ikinci derece kan ve kayın hısımlarının belediye ile ihtilâfında davayı ve temsili meclis birinci başkan vekili, yoksa ikinci başkan vekili yürütür.

Başkanlığın sona ermesi (md. 44)

Ölüm ve istifa ile kendiliğinden sona erer. Mazeretsiz ve kesintisiz yirmi günden fazla görevi terk (mülkî idare amirince belirlenir), seçilme yeterliğinin kaybı, görevine engel hastalık veya engellilik, meclisin feshine neden olan eylemlere katılma hâllerinde İçişleri Bakanlığının başvurusu üzerine Danıştay kararıyla sona erer.

Boşalma ve görevlendirme (md. 45-46)

• Vali, meclisin on gün içinde toplanmasını sağlar; meclis birinci başkan vekili, yoksa ikinci başkan vekili, yoksa en yaşlı üye başkanlığında toplanır.
• Başkanlık boşalırsa veya seçim dönemini aşan kamu hizmetinden yasaklanma varsa başkan; görevden uzaklaştırma, tutuklama veya dönemi aşmayan yasaklamada başkan vekili seçilir.
• Seçim gizli oyla, meclis üyeleri arasından: ilk iki oylamada üye tam sayısının üçte ikisi, üçüncüde salt çoğunluk; sağlanamazsa en çok oy alan iki adayla dördüncü oylama, eşitlikte kur'a.
• Seçim on beş gün içinde tamamlanmazsa meclisin feshine ilişkin hükümler uygulanır. Yeni başkanın süresi selefinin kalan süresiyle sınırlıdır.
• Terör suçları nedeniyle uzaklaştırma, tutuklama veya sıfatın sona ermesinde ve seçim yapılamazsa görevlendirme: büyükşehir ve il belediyelerinde İçişleri Bakanı, diğerlerinde vali; görevlendirilenin seçilme yeterliği şarttır.

Sınavda dikkat

• Şartsız bağış başkan, şartlı bağış meclis.
• Görev terki süresi yirmi günden fazla; karar mercii Danıştay, başvuran İçişleri Bakanlığı.
• Stratejik plan seçimden itibaren altı ay; nüfusu 50.000'in altında zorunlu değil.
• Başkan vekili meclis üyeleri arasından görevlendirilir.
• İhtilâf hâlinde temsil: meclis birinci başkan vekili.