İl Genel Meclisi

İl genel meclisi ve görevleri (md. 9-10)

İl genel meclisi, il özel idaresinin karar organıdır; ildeki seçmenlerce seçilmiş üyelerden oluşur. Başlıca görevleri: stratejik plan, yatırım ve çalışma programları ile performans ölçütlerini karara bağlamak; bütçe ve kesinhesabı kabul etmek; (belediye sınırı il sınırı olan büyükşehirler hariç) il çevre düzeni planı ile belediye sınırları dışındaki imar planlarını karara bağlamak; borçlanmaya karar vermek; ortaklık ve işletme kurmak; taşınmaz alım, satım ve tahsisine, üç yıldan fazla kiralanmasına ve yirmi beş yılı geçmemek üzere sınırlı aynî hak tesisine karar vermek; şartlı bağışları kabul etmek; imtiyaz, yap-işlet ve özelleştirme kararları; encümen üyeleri ve ihtisas komisyonu üyelerini seçmek; yönetmelikleri kabul etmek; kadro ihdası; mahallî idarelerle işbirliği ve birlik kurmak; ücret tarifesini belirlemek.

Başkanlık divanı (md. 11)

Meclis, seçim sonuçlarının ilânını izleyen beşinci gün kendiliğinden toplanır; bu toplantıya en yaşlı üye başkanlık eder. Gizli oyla meclis başkanı, birinci ve ikinci başkan vekilleri ile ikisi yedek dört kâtip üye ilk iki yıl için seçilir; seçim üç gün içinde tamamlanır. Meclise meclis başkanı, yoksa başkan vekilleri başkanlık eder. Çalışma esaslarını İçişleri Bakanlığı yönetmelikle düzenler.

Toplantı, gündem ve yeter sayılar (md. 12-14)

• Bir aylık tatil hariç her ayın ilk haftası toplanır; bütçe toplantısı en çok yirmi, diğerleri en çok beş gün.
• Toplantılar açıktır; katılanların salt çoğunluğuyla kapalı oturum yapılabilir. Mutat yer dışında toplanmada üyelere ve valiye önceden bilgi verilir.
• Olağanüstü toplantıya meclis başkanı çağırır: yılda en fazla üç kez, her biri bir birleşim, en az üç gün önceden yazılı çağrı.
• Gündemi meclis başkanı belirler, en az üç gün önce bildirir; valinin önerdiği hususlar ilk toplantıda gündeme alınır.
• Üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır, katılanların salt çoğunluğuyla karar verir; karar yeter sayısı üye tam sayısının dörtte birinden az olamaz.

Kararların kesinleşmesi (md. 15)

Kararların tam metni en geç beş gün içinde valiye gönderilir. Vali hukuka aykırı gördüğü kararı yedi gün içinde gerekçesiyle iade edebilir. Valiye gönderilmeyen kararlar yürürlüğe girmez. Karar özetleri en geç yedi gün içinde halka duyurulur.

Komisyonlar (md. 16-17)

İhtisas komisyonları bir yıl için üç ila beş üyeden kurulur; plan ve bütçe ile imar ve bayındırlık komisyonları en çok yedi kişidir. Zorunlu dört komisyon: eğitim, kültür ve sosyal hizmetler; imar ve bayındırlık; çevre ve sağlık; plan ve bütçe. İmar ve bayındırlık en fazla on iş günü, diğerleri beş iş günü. Kaymakamlar, kamu kurumu amirleri, muhtarlar ve STK temsilcileri oy hakkı olmaksızın katılabilir. Denetim komisyonu ocak toplantısında gizli oyla üç ila beş üyeyle kurulur, çalışmasını şubat sonuna kadar bitirir, raporunu izleyen ayın on beşine kadar sunar.

Denetim yolları (md. 18)

Soru, genel görüşme ve faaliyet raporu. Sorulara vali veya görevlendireceği kişi cevap verir. Genel görüşmeyi üyelerin en az üçte biri isteyebilir. Vali faaliyet raporunu mart toplantısında sunar; rapor üye tam sayısının dörtte üç çoğunluğuyla yetersiz bulunursa tutanak İçişleri Bakanlığına gönderilir.

Yasaklar, üyelik, fesih, huzur hakkı (md. 19-24)

• İkinci derece dâhil hısımlarla ilgili görüşmelere katılamama; taahhüt yasağı görev süresince ve sonrasında iki yıl.
• Üyelik ölüm ve istifa ile kendiliğinden biter; arka arkaya üç birleşim veya yıllık toplantıların yarısına katılmayanın üyeliği salt çoğunlukla düşürülür; seçilme yeterliğinin kaybında Danıştay karar verir.
• Fesih: İçişleri Bakanlığının bildirisi üzerine Danıştay kararıyla; erteleme en geç bir ay içinde karara bağlanır. Meclis çalışamazsa görevini encümenin memur üyeleri yürütür.
• Huzur hakkı: meclis başkanına 6000, üyelere 2200 gösterge.

Sınavda dikkat

• İl genel meclisinin başkanı kendi üyeleri arasından seçilen meclis başkanıdır; vali değildir.
• Kararlar 5 gün içinde valiye; vali iadesi 7 gün.
• Faaliyet raporu mart; denetim komisyonu raporu şubat sonunu izleyen ayın 15'ine kadar.
• Sınırlı aynî hak süresi 25 yıl (belediyede 30 yıl).
• Taahhüt yasağı üyeler için 2 yıl (belediye meclis üyesinde 1 yıl).