Yetkililer ve Nüfus Kütükleri

Nüfus hizmetlerini kim yürütür? (md. 4)

Nüfus hizmetleri, Bakanlığın (İçişleri Bakanlığı) merkez ve taşra teşkilâtı ile dış temsilcilikler tarafından yürütülür.

Nüfus kütüklerinin hukukî mahiyeti (md. 5)

• Nüfus kütükleri; kişilerin kimliklerinin, yerleşim yeri adreslerinin, aile bağlarının, vatandaşlık durumlarının ve şahsî hallerinin belirlenmesi amacıyla ilçe ve aile esasına göre nüfus olaylarının tescil edildiği, daimî olarak saklanması gerekli resmî belgelerdir.
• Aile kütüğü ve özel kütüklerdeki kayıtlar, yedekleri ve bunlardan çıkarılan kayıt örnekleri aynı hukukî değere sahiptir.
• Kayıtlar arasında farklılık olursa, aksi sabit oluncaya kadar kayda esas olan dayanak belgesi geçerlidir.
• Bakanlık, elektronik aile kütüklerinde kişiye ait tek bir kaydın tutulmasına ve kişi ve olay kayıtlarının T.C. kimlik numarası ile ilişkilendirilmesine yetkilidir.

Nüfus kütüklerinin tutulması (md. 6)

• Nüfus olayları iletişim ağı kullanılarak nüfus müdürlüklerindeki aile kütüklerine ve merkezî veri tabanına tescil edilir.
• Bakanlık, doğal afet ve olağanüstü hallere karşı kesintisiz hizmet için merkezî veri tabanının yedeğinin farklı bir yerde tutulmasını sağlar.
• Kâğıt ortamındaki aile kütüklerinin her sayfasına cilt ve sayfa sıra numaraları konur, sonuna kaç sayfadan ibaret olduğu yazılır; sayfa birleşim yerleri asliye hukuk mahkemesince mühürlenerek sonu onaylanır.
• Kütüklerin tutulma usûl ve esaslarını belirlemeye ve kâğıt ortamındaki aile kütüklerini uygulamadan kaldırmaya Bakanlık yetkilidir.

Aile kütüğündeki bilgiler (md. 7)

Her mahalle veya köy için ayrı aile kütüğü tutulur. Aile kütüğünde şunlar bulunur: T.C. kimlik numarası; kayıtlı olunan il, ilçe, köy veya mahalle ile cilt, aile ve birey sıra numarası; ad, soyad, cinsiyet, baba ve ana adı, evli kadınların önceki soyadları; doğum yeri ve gün-ay-yıl olarak doğum tarihi ile kütüğe kayıt tarihi; kişisel durum değişiklikleri; dini; medenî hali; yerleşim yeri adresi; fotoğrafı; biyometrik verisi; velayet ve vesayete ilişkin bilgiler.

Bunlardan T.C. kimlik numarası, yerleşim yeri adresi, fotoğraf, biyometrik veri ve velayet-vesayet bilgileri yalnız elektronik ortamda tutulur.

Türkiye'de aile kütüğü bulunmayan ve yabancı ülkelerde oturan vatandaşlar, Bakanlığın göstereceği bir nüfus müdürlüğünde açılacak aile kütüğüne kaydedilir.

Yabancıların kayıtları (md. 8)

• Bakanlık, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılara kimlik numarası vermeye ve bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye yetkilidir.
• Herhangi bir işlem sebebiyle kamu kurumuna veya dış temsilciliğe başvuran yabancılara talep etmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) verilebilir.
• Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsamı dışındadır.
• YKN'nin geçerlilik süresi ve istenecek belgeler İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Mavi Kartlıların kayıtları (md. 8/A)

Doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle vatandaşlığı kaybedenler ve 5901 sayılı Kanunun 28. maddesindeki altsoyları, Genel Müdürlükçe elektronik ortamda tutulan Mavi Kartlılar Kütüğüne kaydedilir. Bunlar her türlü nüfus olayını yurt içinde nüfus müdürlüklerine, yurt dışında dış temsilciliklere beyan etmekle yükümlüdür.

Sınavda dikkat

• Kâğıt kütük sayfalarını mühürleyen merci asliye hukuk mahkemesidir; nüfus müdürü değildir.
• Aile kütüğü mahalle veya köy esasına göre tutulur; kütükler genel olarak ilçe ve aile esasına göre tescil yapılan belgelerdir.
• Kayıtlar çelişirse aksi sabit oluncaya kadar dayanak belgesi geçerlidir.
• Din bilgisi aile kütüğünde yer alır ancak yalnız elektronik ortamda tutulanlar arasında sayılmamıştır.
• Diplomatik misyon mensuplarına md. 8 kapsamında YKN verilmesi hükmü uygulanmaz.