Fiili Hizmet Süresi Zammı

Dayanak ve kapsam (8/1/0, 8/1/1)

Fiili hizmet süresi zammı (FHZ) 5510 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesi ile 2008 Ekim başından itibaren düzenlenmiştir (506'nın ek 5 ve 5434'ün 32 nci maddeleri kaldırılmıştır). (4/a) ve (4/c) kapsamında, tablodaki işyerlerinde ve işlerde çalışanların her 360 günlük çalışmasına tabloda gösterilen gün sayısı (60, 90 veya 180) eklenir. Tablonun 1-15 sıraları 2008 Ekim'den, 16-18 sıraları (basın, TRT haber, yasama üyeleri ve bakanlar) 2013 Şubat'tan, 19 (ceza infaz kurumları) 25/8/2017'den, 20 (sağlık meslek mensupları) 3/8/2018'den itibaren uygulanır. Not: Tablonun (16) numaralı sırası (basın-gazetecilik) Anayasa Mahkemesince 2019'da iptal edilmiş, 7256 sayılı Kanunla 2020'de basın kartı sahibi olup fiilen çalışanlar için yeniden düzenlenmiştir; güncel metin için Kanun esas alınmalıdır.

Esas alınacak hususlar (8/1/2, 8/1/3)

• İşyeri ve iş şartı birlikte gerçekleşmeli: sigortalı tablodaki işyerinde, tablodaki işi fiilen yapmalı ve işin risklerine maruz kalmalıdır. Kapsamdaki işyerinde başka iş yapan ya da işi kapsam dışı işyerinde yapan yararlanamaz.
• TSK, Jandarma, Sahil Güvenlik, Emniyet ve MİT'te ilgili kurum ve kadroda çalışmak; yasama üyeleri ve dışarıdan atanan bakanlarda görevi yapmak yeterlidir.
• Genel olarak bayram/tatil, yıllık izin, ücretsiz/ücretli izin, sıhhi izin ve kurs süreleri FHZ'ye dahil edilmez; TSK, Emniyet ve MİT'te yalnız ücretsiz izin süreleri dışarıda kalır.
• 6552 sayılı Kanunla 11/9/2014'ten itibaren yeraltı işlerinde (maden ocakları, kanalizasyon, tünel) yıllık izin, sıhhi izin, hafta tatili, bayram ve kurs sürelerinde fiilen çalışma şartı aranmaz.
• Kurşun, cam, cıva, çimento, kok-termik, alüminyum, demir-çelik, döküm ve asit işyerlerinde seri ve sürekli üretim ile bir grup işçinin çalışması şartları birlikte aranır.
• Tereddütte (4/a) işyerleri SGİM/SGM'ye, (4/c) işyerleri Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğüne başvurur; gerekirse Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığından inceleme istenir.
• 3/11/2017'den itibaren FHZ kapsamında aylık en çok 26 gün bildirim kontrolü vardır; bir işyerinden aynı ay toplam 30 günden fazla bildirilemez.

Hesaplama (8/1/6)

FHZ = kapsamdaki gün × tablo günü / 360. Eksik süreler orantılıdır; küsurat bir defaya mahsus tama iblağ edilir. Farklı işyerlerinde ayrı ayrı hesaplanır; aynı anda birden çok işyerinde çalışana en yüksek orandan başlanarak ayda 30 günü geçmeyecek şekilde verilir. Örnek: alüminyum fabrikasında 330 gün → 330 × 60 / 360 = 55 gün.

Diğer

• (4/a) bildirimleri 60 gün için 29-31, 90 gün için 32-34, 180 gün için 35-37 numaralı belge türleriyle yapılır.
• Geçici 9/5: 2008 Ekim öncesi maden yeraltı işlerinde başlayıp en az 1800 gün çalışanların bu sürelerinin dörtte biri prim gününe eklenir, ayrıca yaştan indirim yapılmaz.
• Geçici 48: 2008 Ekim–19/1/2013 sonrası aybaşı arasındaki basın kartlı gazeteciler, TRT haber çalışanları, yasama üyeleri ve dışarıdan bakanlar talep edip prim/karşılık öderse bu süreler FHZ kapsamına alınır.
• Kanunun 40 ıncı maddesine göre FHZ, (13) ve (14) sıralar için 8, diğerleri için 5 yılı geçmemek üzere eklenir (yeraltı işlerinde sınır yok).

Sınavda dikkat

• İşyeri + iş + risk şartı birlikte.
• 360 güne oranlama, küsurat tama iblağ.
• Yeraltı işlerinde izinler 11/9/2014'ten itibaren FHZ'ye dahil.