Şirket ortaklarının çakışan sigortalılığı
Sigortalılık hallerinin birleşmesi (md. 53)
Bir kişi aynı anda birden fazla sigortalılık statüsüne girecek şekilde çalışırsa hangi statünün esas alınacağı 53 üncü maddede belirlenir. 6111 sayılı Kanunla yapılan değişiklik 01.03.2011 tarihinden itibaren uygulanmakta olup "önce başlayan sigortalılık geçerlidir" kuralı yerine statüler arası bir öncelik sırası getirilmiştir.
- 4/a veya 4/b ile 4/c aynı anda: 4/c esas alınır.
- 4/a ile 4/b aynı anda: 4/a esas alınır.
- 4/b içinde tarımsal faaliyet (4/b-4) ile diğer 4/b statüleri: tarım dışındaki statü esas alınır.
- 4/b içinde muhtarlık ile diğer 4/b statüleri: muhtarlık esas alınır.
| Senaryo | Dönem | Geçerli statü | Gerekçe |
|---|---|---|---|
| Önce şirket ortağı (4/b), sonra başka bir işyerinde hizmet akdiyle çalışmaya başlama | 01.03.2011 öncesi | 4/b | Eski uygulama: önce başlayan sigortalılık kesintiye uğrayana kadar devam eder. |
| 01.03.2011 ve sonrası | 4/a | md. 53/1: 4/a ile 4/b çakışırsa 4/a esas alınır. | |
| Önce başka işyerinde 4/a, sonra şirkete ortak olma | 01.03.2011 öncesi | 4/a | Önce başlayan 4/a sigortalılığı devam eder. |
| 01.03.2011 ve sonrası | 4/a | md. 53/1: 4/a önceliklidir. | |
| Kişinin kendi işyerinden veya ortağı olduğu işyerinden 4/a bildirilmesi | 01.10.2008 öncesi başlamış bildirim | Uygulamada kesintisiz devam ediyorsa korunur (genelge uygulaması; kanun metninde yok) | 5510'un yürürlük tarihi 01.10.2008'dir. |
| 01.10.2008 ve sonrası | 4/a bildirilemez | md. 53/2: 4/b kapsamında sayılanlar kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden 4/a kapsamında bildirilemez. |
Esas alınmayan statüde prim ödeme (md. 53/1)
Çakışma nedeniyle 4/a sigortalılığı esas alınan kişi, yazılı talepte bulunarak esas alınmayan statü (4/b) kapsamında talep tarihinden itibaren prim ödeyebilir. Bu primler iş kazası ve meslek hastalığı hakları bakımından 4/b, diğer kısa vadeli ve uzun vadeli haklar bakımından 4/a statüsünde değerlendirilir. Talep edildiği halde ait olduğu ayı izleyen ayın sonuna kadar ödenmeyen primlerin ödenme hakkı düşer.
Diğer kurallar
- İsteğe bağlı sigortalı 4/a, 4/b veya 4/c kapsamında çalışmaya başlarsa isteğe bağlı sigortalılığı sona erer (md. 53/3).
- Sigortalı esas alınması gerekenden başka bir statüde prim ödemişse, bu primler esas alınan statüde ödenmiş ve geçmiş kabul edilir (md. 53/5).
- 5510'a göre ilk defa sigortalı olup birden fazla statüde çalışanların yaşlılık aylığı talebinde en fazla sigortalılığın geçtiği statü; süreler eşitse ve malullük, ölüm, yaş haddinden re'sen emeklilik gibi hallerde son statü esas alınır (md. 53/6).
Sınavda dikkat
- Kritik tarih 01.03.2011'dir: Bu tarihten önce başlamış 4/b + sonradan 4/a durumlarında 4/b 28.02.2011'e kadar sürer, 01.03.2011'den itibaren 4/a başlar.
- 01.03.2011'den sonra başlayan çakışmada 4/b, 4/a'nın başladığı günden bir gün önce sona erer.
- 4/a üstünlüğü yalnız başkasına ait işyerinde hizmet akdiyle çalışmada geçerlidir; kendi veya ortağı olduğu işyerinden 4/a bildirimi yapılamaz.
- 4/c, hem 4/a'ya hem 4/b'ye önceliklidir.
Bu konudan soru çöz
Bu konuda 8 soru var. Çözdüklerin netine işlenir, yanlışların akıllı tekrar kutusuna girer.