Adli Yardım

Kimler yararlanabilir? (md. 334)

Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler; iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilir.

• Yabancıların yararlanabilmesi ayrıca karşılıklılık şartına bağlıdır.

Adli yardımın kapsamı (md. 335)

Adli yardım kararı ilgiliye şunları sağlar:

• Tüm yargılama ve takip giderlerinden geçici olarak muafiyet,
• Yargılama ve takip giderleri için teminat göstermekten muafiyet,
• Dava ve icra takibi giderlerinin Devlet tarafından avans olarak ödenmesi,
• Davanın avukatla takibi gerekiyorsa, ücreti sonradan ödenmek üzere avukat temini.

Mahkeme bu imkânlardan yalnız bir kısmına da karar verebilir. Adli yardım hükmün kesinleşmesine kadar devam eder; daha önce yapılan yargılama giderlerini kapsamaz (md. 337/3).

Talep (md. 336)

• Adli yardım, asıl talebin veya işin karara bağlanacağı mahkemeden; icra ve iflas takiplerinde takibin yapılacağı yerdeki icra mahkemesinden istenir.
• Kanun yollarına başvuru sırasında talep bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya yapılır.
• Talep eden; iddiasının özetini, delillerini ve giderleri karşılayamayacağını gösteren mali durum belgelerini sunmak zorundadır.
• Talebe ilişkin evrak her türlü harç ve vergiden muaftır.

İnceleme ve itiraz (md. 337)

• Mahkeme duruşma yapmaksızın karar verebilir; ancak talep hâlinde inceleme duruşmalı yapılır. Ret kararında belgelerin kabul edilmeme sebebi açıkça belirtilir.
• Ret kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye dilekçeyle itiraz edilir. İtirazı, birden fazla daire varsa numara olarak izleyen daire (son daire için birinci daire), tek daire varsa aynı işlere bakan en yakın mahkeme inceler. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.
• Talep reddedilse bile ödeme gücünde sonradan ciddi azalma olursa yeniden talepte bulunulabilir.

Kaldırma, tahsil ve avukat ücreti (md. 338-340)

• Mali durum hakkında kasten veya ağır kusurla yanlış bilgi verildiği ortaya çıkarsa ya da mali durum sonradan yeterince iyileşirse adli yardım kararı kaldırılır.
• Ertelenen giderler ve Devletçe ödenen avanslar dava veya takip sonunda haksız çıkan kişiden tahsil edilir. Adli yardımdan yararlanan haksız çıkarsa giderlerin en çok bir yıl içinde aylık eşit taksitlerle ödenmesine karar verilebilir.
• Tahsilat yararlananın mağduriyetine yol açacaksa mahkeme hükümde tamamen veya kısmen ödemeden muafiyete karar verebilir.
• Mahkemenin talebiyle baro tarafından görevlendirilen avukatın ücreti, yargılama gideri olarak Hazineden ödenir.

Sınavda dikkat

• Adli yardım muafiyeti kesin değil, geçicidir; giderler sonunda haksız çıkandan alınır.
• Ret kararına itiraz süresi iki hafta, itiraz sonucu verilen karar kesindir.
• Taksit süresi en çok bir yıldır.
• Yabancılar için karşılıklılık şartı aranır.