Taraflar ve Davaya Katılan Üçüncü Kişiler

Ehliyetler ve temsil (md. 50-56)

• Taraf ehliyeti, medenî haklardan yararlanma ehliyetine; dava ehliyeti, medenî hakları kullanma ehliyetine göre belirlenir.
• Kullanma ehliyeti olmayanlar kanuni temsilcileri, tüzel kişiler yetkili organları tarafından temsil edilir.
• Dava takip yetkisi, talep sonucu hakkında hüküm alabilme yetkisidir; istisnalar dışında maddi hukuktaki tasarruf yetkisine göre belirlenir.
• İzin ve temsil belgeleri dava veya cevap dilekçesiyle verilir; gecikmesinde sakınca varsa mahkeme eksikliğin giderilmesi şartıyla işleme izin verebilir. Belge süresinde verilmezse dava açılmamış veya işlem yapılmamış sayılır.
• Taraflardan biri ölürse, mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse kanuni süreler geçinceye kadar dava ertelenir; gecikmesinde sakınca varsa talep üzerine kayyım atanabilir.

Dava arkadaşlığı (md. 57-60)

• İhtiyari dava arkadaşlığı: Hak veya borcun elbirliği mülkiyeti dışındaki bir sebeple ortak olması, ortak işlemle hak veya yükümlülük doğması ya da vakıa ve hukuki sebeplerin aynı veya benzer olması hâlinde mümkündür. Davalar birbirinden bağımsızdır.
• Mecburi dava arkadaşlığı: Maddi hukuka göre hakkın birlikte kullanılması ve tamamı hakkında tek hüküm verilmesi gereken hâllerdir. Arkadaşlar birlikte hareket etmek zorundadır; ancak usulüne uygun davet edildiği hâlde gelmeyenler bakımından gelenlerin işlemleri de hüküm ifade eder.

İhbar ve müdahale (md. 61-70)

• Davayı kaybederse üçüncü kişiye rücu edeceğini düşünen taraf, tahkikat sonuçlanıncaya kadar davayı ihbar edebilir. İhbar yazılı yapılır; ihbar sebebiyle yargılama başka güne bırakılamaz.
• Asli müdahale: Dava konusu hak veya şey üzerinde hak iddia eden üçüncü kişi, hüküm verilinceye kadar taraflara karşı aynı mahkemede dava açabilir; iki dava birlikte yürütülür.
• Fer'î müdahale: Davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan tarafa yardım amacıyla, tahkikat sona erinceye kadar dilekçeyle katılınır. Müdahil davayı bulunduğu noktadan itibaren takip eder; tarafın işlemlerine aykırı olmayan işlemleri yapabilir. Hüküm taraflar hakkında verilir.
• Cumhuriyet savcısı kanunda açıkça öngörülen hâllerde dava açar veya davada taraf olur; savcının yer aldığı işlerde taraflar serbestçe tasarruf edemez.

Davaya vekâlet (md. 71-83)

• Vekâlet, özel yetki gerektiren hususlar saklı kalmak üzere hüküm kesinleşinceye kadar bütün işlemleri, hükmün yerine getirilmesini ve yargılama giderlerinin tahsilini kapsar; kısıtlamalar karşı taraf yönünden geçersizdir.
• Özel yetki gerektiren işler: sulh, hâkimi reddetme, davanın tamamını ıslah, yemin teklifi, tevkil, haczi kaldırma, müvekkilin iflasını isteme, tahkim sözleşmesi, alternatif çözüm yollarına başvurma, feragat ve kabul, ibra, yargılamanın iadesi, Devlet aleyhine tazminat davası.
• Birden fazla vekil yetkilerini birbirinden bağımsız kullanır. Kamu kurumu avukatlarının amirlerince verilen temsil belgesi için noter onayı gerekmez.
• Vekâletnamesiz avukat dava açamaz; gecikmesinde zarar varsa mahkeme kesin süre vererek izin verebilir.
• Avukat tutmak istenmesi, avukatın istifası, azli veya dosyayı incelememiş olması sebebiyle yargılama başka güne bırakılamaz; geçerli özür varsa bir defaya mahsus kısa süre verilebilir.
• Hazır bulunduğu duruşmada vekilin açıklamalarına derhâl itiraz etmeyen taraf rıza göstermiş sayılır.
• İstifa eden vekilin görevi istifanın müvekkile tebliğinden itibaren iki hafta devam eder; azilde müvekkil iki hafta içinde yeni vekil görevlendirmezse tarafın yokluğu hükümleri uygulanır.

Sınavda dikkat

• Fer'î müdahale tahkikat sonuna, asli müdahale hüküm verilinceye kadar yapılabilir.
• İhtiyari arkadaşlıkta davalar bağımsız, mecburi arkadaşlıkta tek hüküm ve birlikte hareket zorunludur.
• Hâkimi reddetmek ve davadan feragat etmek vekil için özel yetki gerektirir.
• Vekilin istifasında görev iki hafta sürer.