Temyiz

Temyiz edilebilen kararlar (md. 361)

Bölge adliye mahkemesi (BAM) hukuk dairelerinin temyizi kabil nihai kararları ile hakem kararlarının iptali talebi üzerine verilen kararlara karşı, tebliğden itibaren iki hafta içinde temyize başvurulabilir. Davada haklı çıkan taraf da hukuki yararı varsa temyize başvurabilir.

Temyiz edilemeyen kararlar (md. 362)

• Miktar veya değeri Kanunda gösterilen temyiz sınırını geçmeyen davalara ilişkin kararlar (kısmi davada sınır alacağın tamamına göre belirlenir),
• Kanunda belirtilen istisnalar dışında sulh hukuk mahkemesinin görevine giren davalara ilişkin kararlar,
• Yargı çevresindeki ilk derece mahkemelerinin görev ve yetkisi ile yargı yeri belirlenmesine ilişkin kararlar,
• Çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlar,
• Soybağına ilişkin sonuç doğuranlar hariç nüfus kaydı düzeltme kararları,
• Davanın yargı çevresindeki başka mahkemeye nakline ilişkin kararlar,
• Geçici hukuki korumalar hakkındaki kararlar ve md. 353/1-a kapsamında verilen kaldırma kararları.

Kanun yararına temyiz (md. 363)

• İlk derece mahkemelerinin kesin kararları ile istinaf incelemesinden geçmeden kesinleşen kararlar (ve BAM'ın ilk derece sıfatıyla verdiği benzer kararlar) için yürürlükteki hukuka aykırılık iddiasıyla başvurulur.
• Başvuranlar: Adalet Bakanlığı veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı.
• Yerinde görülürse karar kanun yararına bozulur; bu bozma kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz. Bozma kararı Bakanlıkça Resmî Gazetede yayımlanır.

Dilekçe ve icraya etki (md. 364-368)

• Temyiz dilekçeyle yapılır; kimlik, imza ve kararı belli edecek kayıtlar varsa diğer eksiklikler reddi gerektirmez.
• Dilekçe kararı veren BAM dairesine, bozma üzerine hüküm veren ilk derece mahkemesine ya da temyiz edenin bulunduğu yerdeki BAM dairesine veya ilk derece mahkemesine verilebilir.
• İstinafa ilişkin 343-349 ve 352. maddeler temyizde kıyasen uygulanır.
• Temyiz icrayı durdurmaz; nafakada icranın geri bırakılmasına karar verilemez; kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz ayni hak kararları kesinleşmeden yerine getirilemez.

İnceleme ve duruşma (md. 369)

• Yargıtay temyiz sebepleriyle bağlı değildir; kanunun açık hükmüne aykırı diğer hususları da inceleyebilir.
• İnceleme kural olarak dosya üzerinde yapılır. Tüzel kişiliğin feshi, evlenmenin butlanı, boşanma, velayet, soybağı, kısıtlama ve Kanundaki parasal sınırı aşan alacak/ayın davalarında taraf talep ederse duruşma yapılır; tebliğ ile duruşma arasında en az iki hafta bulunur.
• Duruşma günü karar verilemeyen işler en geç bir ay içinde karara bağlanır.

Onama ve bozma (md. 370-371)

• Onama kararında hukuka uygunluk gerekçesi gösterilir. Uygulama hatası yeniden yargılama gerektirmiyorsa karar düzeltilerek onanabilir; gerekçe yanlışsa gerekçe değiştirilerek onanır.
• Bozma sebepleri: hukukun veya sözleşmenin yanlış uygulanması, dava şartlarına aykırılık, delillerin kanuni sebep olmadan kabul edilmemesi, karara etki eden yargılama hataları.

Bozmaya uyma veya direnme (md. 372-373)

• BAM'ın esastan ret kararı bozulursa dosya ilk derece mahkemesine; BAM'ın düzelterek veya yeniden esas hakkında verdiği karar bozulursa dosya BAM'a gönderilir.
• Direnme kararının temyizinde incelemeyi önce kararına direnilen daire yapar; yerinde görmezse dosyayı Hukuk Genel Kuruluna gönderir. HGK kararına uymak zorunludur.

Sınavda dikkat

• Temyiz süresi tebliğden itibaren iki haftadır.
• Kanun yararına temyizde bozma kararın hukuki sonuçlarını kaldırmaz.
• Yargıtay, istinaftaki BAM'dan farklı olarak temyiz sebepleriyle bağlı değildir.
• Çekişmesiz yargı ve geçici hukuki koruma kararları temyiz edilemez.