2016/21 sayılı Genelge Başlık 7.3Trafik Kazası Vakalarında Rücu İşlemleri

7.3.1- Hastalık Sigortası Kapsamında Ödenen Geçici İş Göremezlik Ödenekleri

Trafik kazası vakası sonucu hastalık sigortası kapsamında sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödenekleri için yapılacak rücu işlemleri kısa vadeli sigorta servislerince yürütülecektir.

Trafik kazası sonucu sigortalının istirahat raporu alması ve bu nedenle sigortalıya geçici iş göremezlik ödenmesinde kusuru bulunan üçüncü kişilere kusuru oranında rücu işlemi yapılacaktır.

Trafik kazası sonucu, geçici iş göremezlik ödeneğinin rücusunda, ödeneğin kusur oranına tekabül eden kısmı öncelikle sigorta şirketinden (poliçe limiti dâhilinde) yazı ile talep edilecek, aynı anda sigortalıya da bilgilendirme yazısı gönderilecektir. Poliçe limiti tutarını aşan kısmının ise, olaya sebebiyet veren kişi veya kişilerden tahsil edilmesi amacıyla rücu işleminin başlatılması gerekmektedir.

Sigorta şirketinin ödemekle yükümlü olduğu tutarı Kurum hesabına yatırmaması, eksik yatırması veyahut ödeme süresine kadar olan faiz tutarını eklemeden yatırması halinde sigorta şirketinden yükümlülüğünü yerine getirmesi, sigorta şirketinin ifa yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde ödeneğin kusur oranına tekabül eden kısmı yasal faizi ile birlikte, olaya sebebiyet veren kusurlu kişinin kendisinden yazı ile talep edilecektir. Sorumlu kişinin de yasal süresi içinde ödeme yapmaması halinde, sigorta şirketi ya da olaya sebebiyet veren kişi ile başka herhangi bir yazışma yapılmaksızın, sigorta şirketinin vergi numarası girilmek suretiyle (Değişik, 31/05/2021 tarihli ve 2021/19 sayılı Genelge) kısa vadeli sigorta servisi tarafından borç tahakkuku yapılarak borca ilişkin gerekli bilgi ve belgeler eklenerek mali hizmetler sosyal güvenlik merkezine intikal ettirilecektir.

Sigorta şirketinin yükümlülüğünü sigorta poliçesinde belirtilen teminat tutarında yerine getirmesi ve teminat tutarından fazla bir Kurum giderinin söz konusu olması halinde arta kalan Kurum giderinin kusur oranı nispetinde kusurlu kişiden tahsil edilmesi gerekmektedir.

(Değişiklik, 10/7/2018 tarihli ve 2018/26 sayılı Genelge) Meydana gelen trafik kazası sonucu taraflar, anlaşma yoluyla maddi hasarlı trafik kaza tespit tutanağı düzenlemiş iseler, yalnız maddi hasar meydana geldiği ve herhangi bir yaralanma ya da iş göremezlik durumunun olmadığı kabul edilecektir. Ancak, maddi hasarlı trafik kaza tespit tutanağı düzenlenmesine rağmen, sigortalıya geçici iş göremezlik belgesi de verilmiş ise önce iş göremezlik ödeneği ödenecek, tutanağa ilişkin kusurların tespiti amacıyla tutanak il/ilçe emniyet müdürlüklerine ve ilgili sigorta şirketine gönderilecektir. Ancak, kusura ilişkin belge temin edinilememesi durumunda dosya kaldırılacaktır.

Olayın mahkemeye intikal etmiş olması durumunda mahkeme kararında, Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurlarınca düzenlenen raporlarda, varsa sigorta eksperlerinin düzenlemiş olduğu raporlarda, belirlenen oranlara göre işlem yapılacaktır. Olayın mahkemeye intikal etmediği ve kusur oranının hiçbir şekilde tespit edilemediği durumlarda ise, “Asli kusur" için 6/8, “Tali kusur" için 2/8 oranı dikkate alınacaktır. 6/8 kusur oranı %75 e, 2/8 kusur oranı ise %25’e tekabül etmektedir.

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 44’üncü maddesinin ikinci fıkrasında ağır kusura yönelik uygulamanın nasıl yapılacağı açıklanmıştır. Buna göre;

Sigortalının:

-İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili kurallara uymaması, -Tehlikeli olduğu veya hastalığa sebep olacağı bilinen bir hareketi yapması, -Yetkili kimseler tarafından verilen emirlere aykırı hareket etmesi, -Yapılması gerekli bir hareketi savsaması, -Açıkça izne dayanmadığı gibi, hiçbir gereği veya yararı bulunmayan bir işi bilerek yapması, ağır kusuruna esas tutulacaktır.

Örnek-1: Sigortalı trafik kazası geçirmiş ve kaza sonrası kendisine istirahat raporu verilmiş olup, kazaya ilişkin trafik kaza tespit tutanağında 2918 sayılı Kanunun 84 üncü maddesinin (asli kusur sayılan haller) birinci fıkrasının (d) bendi hükmünün gerçekleştiği belirlenmiş ve ödeneğinden Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre ağır kusur derecesi esas alınarak üçte birine kadar indirim yapılması öngörülmüştür. Bu durumda asli (ağır) kusurlu olması nedeniyle ağır kusur oranı %75 (6/8) kabul edilip ödeneğinden %75 ağır kusur oranının üçte biri oranında %75 / 3=%25 indirim yapılacaktır. Aynı kazada olaya sebebiyet veren üçüncü kişinin tali kusurlu olduğu belirtilmiş ise, üçüncü kişinin de Kanunun 21 inci maddesinin dördüncü fıkrası hükmü gereği sorumluluğu doğmuş olup aynı zamanda sigortalıya kesintili ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin ilgili üçüncü kişiye de kusuru oranında rücu edilmesi gerekmektedir.

Örnek-2: Sigortalı trafik kazası geçirmiş olup, kaza sonrası iş göremezliğe uğramıştır.

Sigortalının almış olduğu geçici iş göremezlik ödeneği miktarı 200 TL dir. Trafik kaza tespit tutanağında sigortalının tali kusurlu, olaya sebebiyet veren üçüncü kişinin ise asli kusurlu olduğu belirtilmiştir. Kaza tespit tutanağında sigortalının kusuru dolayısıyla Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği gereği ağır kusurlu olduğu kabul edilerek ödeneğinden (200 X 1/3 X 2/8 = 16,66 TL) kesinti yapılması gerekmektedir. Üçüncü kişiden yapılacak olan kesinti tutarı bu durumda (200-16.66=183.34X6/8 =137,4975 TL olacaktır.

(Ek, 10/7/2018 tarihli ve 2018/26 sayılı Genelge) Trafik kazası vakalarında, tek tarafın olduğu veya birden fazla kişinin karıştığı durumlara göre, %100’ü aşmayacak şekilde kusur oranları aşağıdaki şekilde dağıtılacak ve gerekli kesinti/rücu işlemleri yürütülecektir.

(Ek, 10/7/2018 tarihli ve 2018/26 sayılı Genelge) Örnek-3: Sigortalının karıştığı tek taraflı trafik kazası sonucunda kendisine tali kusur atfedilmiştir. Bu durumda olay nedeni ile aldığı istirahat raporu için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneğinden kusur oranı %25 esas alınarak %8.33 kesinti yapılarak ödeme yapılacaktır.

(Ek, 10/7/2018 tarihli ve 2018/26 sayılı Genelge) Örnek-4: Meydana gelen trafik kazasında sigortalıya kusur verilmezken, karşı tarafa tali kusur atfedilmiştir. Bu durumda olay nedeni ile sigortalıdan kesinti yapılmayacak karşı tarafa ise ödenen ödeneğin tamamı ve %25 kusur oranı esas alınarak rücu işlemi yapılacaktır.

(Ek, 10/7/2018 tarihli ve 2018/26 sayılı Genelge) Örnek-5: Meydana gelen trafik kazasında sigortalıya ve karşı tarafa tali kusur atfedilmiştir. Bu durumda her iki tarafın da kusur oranı %25 olarak esas alınacak ve gerekli kesinti ve rücu işlemleri yapılacaktır.

(Ek, 10/7/2018 tarihli ve 2018/26 sayılı Genelge) Örnek-6: Meydana gelen trafik kazasında sigortalıya ve karşı tarafa asli kusur atfedilmiştir. Bu durumda her iki tarafın da kusur oranı %50 olarak esas alınacak ve gerekli kesinti ve rücu işlemleri yapılacaktır.

(Ek, 10/7/2018 tarihli ve 2018/26 sayılı Genelge) Örnek-7: Meydana gelen trafik kazasında sigortalı tali kusurlu iken olaya karışan diğer 3 araç sürücüsüne de asli kusur atfedilmiştir. Bu durumda sigortalının kusuru bir pay alınarak kusur oranları dağıtılacaktır.

Buna göre tali kusur bir pay, asli kusur üç pay toplamda ise 10 pay olacaktır. Dolayısı ile sigortalının kusuru 1/10, üçüncü kişilerin kusuru ise 3/10’ar üzerinden hesaplanacaktır.

(Ek, 10/7/2018 tarihli ve 2018/26 sayılı Genelge) Örnek-8: Meydana gelen trafik kazasında sigortalı asli kusurlu iken olaya karışan diğer 2 araç sürücüsüne de asli kusur atfedilmiştir. Bu durumda sigortalının kusuru 1 pay alınarak kusur oranları dağıtılacaktır. Buna göre, asli kusur bir pay diğer asli kusurlar da birer pay toplamda ise 3 pay olacaktır. Dolayısı ile sigortalının kusuru 1/3, üçüncü kişilerin kusuru da yine 1/3 üzerinden hesaplanacaktır.

Olası kast, kişinin olayın meydana geleceğini, oluşacağını öngördüğü halde fiili işlemeye devam etmesi hali, bilinçli taksir (kusur) ise kişinin genel olarak öngördüğü hukuka aykırı neticenin meydana gelmesini istememesi ve gerçekleşmemesi için gerekeni yapması durumudur. Trafik kazalarının oluş şekli ve niteliğine göre olası kast ve bilinçli taksir durumları ceza hukuku ilkelerine göre değerlendirilebilmekle birlikte, 5510 sayılı Kanuna göre yürütülecek rücu işlemlerinde eğer olaya ilişkin mahkeme kararı yok ise trafik kaza tutanağı ve kamu kurum ve kuruluşlarının görevleri gereği düzenlediği tutanaklar veya belgeler gereği Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre kasıt durumuna ilişkin hükümlerin uygulanması gerekmektedir.

(Değişiklik, Örnek numarası düzeltme, 10/7/2018 tarihli ve 2018/26 sayılı Genelge)

Örnek-9: Sigortalı trafik kazası geçirmiş olup, kazaya ilişkin trafik kaza tespit tutanağı ve eki resmi belgelerde sigortalının alkollü araç kullanmasının kazaya sebebiyet verdiği tespit edilmiştir. Kaza sonrası iş göremezliğe uğrayan sigortalının hak ettiği geçici iş göremezlik ödeneği miktarı 200 TL’dir. Alkollü araç kullanarak kazaya sebebiyet veren sigortalı hakkında Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre, kasti hareketi nedeniyle iş göremezliğe uğradığının kabul edilmesi halinde, Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre hak ettiği geçici iş göremezlik ödeneği yarısı tutarında yani 100 TL olarak ödenecektir. Alkollü araç kullanarak zarara sebebiyet verenin, üçüncü kişi olması ve yüzde yüz kusurlu olduğunun anlaşılması halinde rücu edilecek olan tutar geçici iş göremezlik ödeneğinin tamamı olan 200 TL olacaktır. Eğer trafik kazası tespit tutanağında alkollü üçüncü kişi veya sigortalının kusur oranı belirtilmişse rücu veya kesinti tutarı kusuru nispetinde olacaktır.

Benzer şekilde ehliyetsiz araç kullanması sebebiyle kazaya sebebiyet veren sigortalı veya üçüncü kişiler için olayın kasıtlı veya taksirli meydana gelip gelmediğine göre işlem yapılacaktır.

Sürücülerin alkollü ya da ehliyetsiz araç kullandığı ve kazaya sebebiyet verdiği tespit edilmişse, trafik kaza tespit tutanağı ve eki resmi belgelere dayanılarak yukarıdaki örnekte belirtildiği üzere rücu işlemi yapılır. Ölümlü ya da yaralanmalı trafik kazalarında olayın adli makamlara intikal ettiği göz önüne alındığında, savcılık raporu ya da bilirkişi raporuna dayanılarak hazırlanmış olan rapora dayanak mahkeme kararlarında, kesinti yapılan tutarlardan ve oranlardan farklı bir karara varılmış ise rücu işlemine esas tahsilat tediye işlemleri düzeltilerek yapılmalıdır.

(Ek, 10/7/2018 tarihli ve 2018/26 sayılı Genelge) Tutanakta yalnızca kişinin alkollü ve/veya ehliyetsiz olduğunun belirtilmesi üçüncü kişinin %100 kusurlu olduğu veya sigortalının Kanunun 22 nci maddesinin (c) bendi gereği kasti hareketi olduğu anlamına gelmemektedir. İlgili belgelerde mutlaka kazanın alkollü araç kullanmaktan veya ehliyetiz araç kullanmaktan kaynaklandığının belirtilmesi gerekmektedir.

(Ek, 10/7/2018 tarihli ve 2018/26 sayılı Genelge) Örnek-10: Sigortalının geçirdiği trafik kazası sonucunda olaya karışan karşı tarafa tali kusur atfedilmiş, sigortalının da Karayolları Trafik Kanununun 67 nci maddesine uymayarak kazaya sebebiyet verdiği yani asli kusurlu olduğuna yer verilmiştir. Aynı zamanda sigortalının alkollü olduğu tutanakta belirtilmiştir. Ancak, kazanın alkollü araç kullanımından kaynaklandığı yönünde bir ifade kullanılmamıştır. Bu durumda, alkollü araç kullandığı gerekçesi ile sigortalının kasti hareketinden söz edilemeyecek, asli kusur nedeniyle ağır kusur üzerinden (22/1-b) gerekli işlemler yürütülecektir.

Trafik kaza tespit tutanağında, asli ya da tali kusur şeklinde bir ibarenin yer almayıp, 2918 sayılı Kanunun ilgili maddelerinin yazılması halinde, atıf yapılan maddenin hangi kusur durumuna karşılık geldiği trafik kaza tespit tutanağından kontrol edilerek rücu işlemleri yapılmalıdır Herhangi bir kusur oranına yer verilmeyen ya da Karayolları Trafik Kanununa atıf yapılmayıp sadece olayın oluş şeklinin açıklandığı trafik kazalarında, olayın mahkemeye intikal etmediği ve kusur oranının hiçbir şekilde tespit edilemediği durumlarda, dosyanın evvelinde kim tarafından incelendiğine bakılarak kusur oranının tespit edilmesi amacıyla Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilmiş görevlilerine gönderilecektir.

Trafik kazası sonucu sigortalılara ödenen geçici iş göremezlik ödeneklerinin;

-Kazayı yapan motorlu aracın saptanamaması (tespit edilememesi), -Zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmaksızın trafiğe çıkarılan motorlu araçların kişilere verdiği zararlar, -2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 107 nci maddesi uyarınca işletenin sorumluluğunun olmadığı hallerde çalınmış veya gasp edilmiş motorlu aracın kişilere verdiği zararlar, -Yükümlü sigorta şirketinin iflası, hallerinde, Güvence Hesabı Yönetmeliğinin 9 uncu maddesi uyarınca zaman aşımı süresi içerisinde, trafik kaza tespit tutanağı ile diğer belgelerle “Türk Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği, Barbaros Mahallesi Kardelen Sokak No:2 Palladium Tower Kat:30 34746 Ataşehir/İstanbul” adresinde faaliyet gösteren Güvence Hesabına başvurularak talep edilmesi gerekmektedir.

7.3.2- Trafikte Meydana Gelen İş Kazası Kapsamında Ödenen Geçici İş Göremezlik Ödenekleri

Trafikte meydana gelen iş kazası vakası sonucu iş kazası sigortası kapsamında sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödenekleri için yapılacak rücu işlemleri de kısa vadeli sigorta servislerince yürütülecektir.

Trafikte meydana gelen iş kazası vakasında, üçüncü kişilerin kusurunun bulunması halinde sadece sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödenekleri için üçüncü kişiye kusuru oranında rücu işlemi yapılacaktır.

Bununla birlikte olayda kusuru olduğu tespit edilen işverene sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödenekleri için kusuru oranında rücu işlemi yapılacaktır.

Tek taraflı trafik kazası vakalarında, geçici iş göremezlik ödeneği, varsa sigortalının kusuru oranında kesinti yapılarak ödenir. Kesinti dışında ödenen geçici iş göremezlik ödeneği için sigortalının kendisinin sigorta şirketine vb. rücu işlemi yapılmaz.

Kaynak: 2016/21 sayılı Kısa Vadeli Sigorta Kolları Uygulamaları Genelgesi · tablo ve örnekler PDF'ten metne dönüştürüldü, düzeni bozuk olabilir · metin kontrolü 07.10.2026