Disiplin cezasına itiraz süresi kaç gündür?

Kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren yedi gündür; itiraz mercileri otuz gün içinde karar verir (DMK md. 135).

Disiplin cezası verme yetkisi ne zaman zamanaşımına uğrar?

Fiilin öğrenildiği tarihten itibaren bir ay içinde (memurluktan çıkarmada altı ay) soruşturmaya başlanmazsa ya da fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde ceza verilmezse zamanaşımına uğrar (DMK md. 127).

Disiplin Cezaları Örnek Sorular (657 DMK, 10 Soru)

Q: Disiplin kurulu farklı bir ceza verebilir mi?

Hayır. Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulu cezayı kabul veya reddeder; ret hâlinde atamaya yetkili amir 15 gün içinde başka bir ceza verebilir (DMK md. 126).

Q: Kınama cezası özlük dosyasından ne zaman silinir?

Uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra memur silinme talebinde bulunabilir (DMK md. 133).

Kısaca

657 sayılı Kanunda beş disiplin cezası vardır: uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma (md. 125).
Sınav soruları dört eksende gelir: fiil ile ceza eşleştirmesi, cezayı veren yetkili, süreler (zamanaşımı, karar, itiraz) ve cezanın sonuçları (silinme, atanamama).
2026'da iki değişiklik var: disiplin zamanaşımı fıkrası yargı kararıyla iptal hâlini de kapsayacak şekilde yeniden yazıldı (md. 127) ve aday memurların ilişik kesme kuralları md. 56'da toplandı (7573 sayılı Kanun).
Aşağıdaki 10 soru özgündür; her cevabın dayanağı olan madde ve bent belirtilmiştir.

Disiplin hükümleri, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun görevde yükselme sınavlarında en çok soru üreten bölümüdür. Sebebi, 125. maddenin içindeki fiil listesinin uzun ve birbirine çok benzer olmasıdır: "kayıtsızlık göstermek" uyarma, "kusurlu davranmak" kınama, "kasıtlı olarak yapmamak" aylıktan kesme cezası gerektirir. Bu küçük kelime farkları sınavın asıl malzemesidir.

Cezaların tamamını tek tabloda görmek isterseniz DMK disiplin cezaları tablosu yazımıza bakabilirsiniz. Bu yazıda ise aynı bilgiyi soru çözerek pekiştireceğiz. Konu anlatımı için disiplin konu özeti de hazır.

Soru 1: Göreve gelmeme süreleri

Özürsüz olarak göreve gelmeme süreleri ile gerektirdiği disiplin cezaları aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

A) 1 veya 2 gün: kınama
B) Kesintisiz 3 ilâ 9 gün: aylıktan kesme
C) Kesintisiz 3 ilâ 9 gün: kademe ilerlemesinin durdurulması
D) Bir yılda toplam 10 gün: Devlet memurluğundan çıkarma
E) Bir yılda toplam 20 gün: kademe ilerlemesinin durdurulması

Cevap ve gerekçe

Cevap: C. Md. 125'e göre özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek aylıktan kesme (C-b), özürsüz ve kesintisiz 3 ilâ 9 gün göreve gelmemek kademe ilerlemesinin durdurulması (D-b), özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek Devlet memurluğundan çıkarma (E-d) cezasını gerektirir. Göreve geç gelmek veya erken ayrılmak ise uyarma cezası gerektirir (A-b).

Soru 2: Aynı fiil, farklı derece

"Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında" aşağıdaki davranışlardan hangisi kınama cezasını gerektirir?

A) Kayıtsızlık göstermek
B) Kusurlu davranmak
C) Kasıtlı olarak yapmamak
D) Kasten yapmamak ve bunu tekrarlamak
E) Düzensiz davranmak

Cevap ve gerekçe

Cevap: B. Aynı konu üç farklı cezada farklı fiil kalıbıyla geçer: kayıtsızlık göstermek veya düzensiz davranmak uyarma (A-a), kusurlu davranmak kınama (B-a), kasıtlı olarak yapmamak aylıktan kesme (C-a) gerektirir. Ayrıca "verilen görev ve emirleri kasten yapmamak" kademe ilerlemesinin durdurulması (D-n) sayılmıştır.

Soru 3: Siyasi faaliyet

Aşağıdakilerden hangisi Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektirir?

A) Herhangi bir siyasi parti yararına fiilen faaliyette bulunmak
B) Siyasi partiye girmek
C) Verilen emirlere itiraz etmek
D) Görev yerinde alkollü içki içmek
E) Yetkili olmadığı hâlde basına bilgi vermek

Cevap ve gerekçe

Cevap: B. Siyasi partiye girmek Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektirir (md. 125/E-c). Buna karşılık herhangi bir siyasi parti yararına veya zararına fiilen faaliyette bulunmak kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektirir (D-o). Verilen emirlere itiraz etmek (B-j) ve yetkisiz basına bilgi vermek (B-m) kınama, görev yerinde alkollü içki içmek (D-a) kademe ilerlemesinin durdurulması cezasıdır.

Soru 4: Cezanın tanımı ve ölçüsü

Aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarının ölçüleri sırasıyla hangisidir?

A) Brüt aylıktan 1/30 ile 1/8 arası kesinti – 1 ilâ 3 yıl durdurma
B) Net aylıktan 1/30 ile 1/8 arası kesinti – 1 ilâ 5 yıl durdurma
C) Brüt aylıktan 1/8 ile 1/4 arası kesinti – 1 ilâ 3 yıl durdurma
D) Brüt aylıktan 1/30 ile 1/8 arası kesinti – 2 ilâ 4 yıl durdurma
E) Net aylıktan 1/4 ile 1/2 arası kesinti – 1 ilâ 3 yıl durdurma

Cevap ve gerekçe

Cevap: A. Md. 125/C'ye göre aylıktan kesme, memurun brüt aylığından 1/30 ile 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır. Md. 125/D'ye göre kademe ilerlemesinin durdurulması, fiilin ağırlık derecesine göre memurun bulunduğu kademede ilerlemesinin 1 ilâ 3 yıl durdurulmasıdır. "1/4 ile 1/2" çeldiricisi aynı maddenin ileriki fıkrasından gelir: yükselebileceği kadronun son kademesinde bulunan memura kademe durdurma cezası yerine brüt aylığının 1/4 ile 1/2'si kesilir.

Soru 5: Cezayı veren yetkili

Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullarla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını disiplin amirleri verir.
B) Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, disiplin kurulu kararı alındıktan sonra atamaya yetkili amirce verilir.
C) Devlet memurluğundan çıkarma cezası yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir.
D) Disiplin kurulu, kendisine önerilen cezayı reddederek daha hafif bir ceza tayin edebilir.
E) Ret hâlinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttir.

Cevap ve gerekçe

Cevap: D. Md. 126'ya göre disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur; cezayı kabul veya reddeder. Ret hâlinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttir. Kademe durdurma cezası, il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hâllerde valilerce verilir.

Soru 6: Zamanaşımı

Kınama cezasını gerektiren bir fiilin işlendiği, disiplin amirince olaydan 20 gün sonra öğrenilmiştir. Zamanaşımı açısından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Soruşturmaya, fiilin işlendiği tarihten itibaren bir ay içinde başlanmalıdır.
B) Soruşturmaya, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren bir ay içinde başlanmalıdır.
C) Soruşturmaya, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde başlanmalıdır.
D) Ceza, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl içinde verilmelidir.
E) Kınama cezası için zamanaşımı uygulanmaz.

Cevap ve gerekçe

Cevap: B. Md. 127'ye göre fiillerin öğrenildiği tarihten itibaren uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe durdurma cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına başlanmazsa ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Ayrıca fiilin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde ceza verilmezse yetki yine zamanaşımına uğrar. D şıkkı başlangıç tarihini yanlış verir: iki yıl öğrenme tarihinden değil, işlenme tarihinden işler.

Soru 7: Karar süreleri

Disiplin amirleri uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren kaç gün içinde vermek zorundadır?

A) 7
B) 10
C) 15
D) 30
E) 45

Cevap ve gerekçe

Cevap: C. Md. 128'e göre disiplin amirleri bu cezaları soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren 15 gün içinde vermek zorundadır. Kademe durdurma gerektiren hâllerde dosya 15 gün içinde yetkili disiplin kuruluna gönderilir ve kurul dosyayı aldığı tarihten itibaren 30 gün içinde kararını bildirir. Memurluktan çıkarma dosyası ise yüksek disiplin kuruluna tevdiinden itibaren azami altı ay içinde karara bağlanır.

Soru 8: İtiraz

Disiplin cezalarına itiraz ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Uyarma cezasına itiraz yüksek disiplin kuruluna yapılır.
B) Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına itiraz disiplin kuruluna yapılır.
C) İtiraz süresi kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren yedi gündür.
D) İtiraz mercileri kararlarını on beş gün içinde vermek zorundadır.
E) Disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu kapalıdır.

Cevap ve gerekçe

Cevap: C. Md. 135'e göre uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı disiplin kuruluna, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına karşı yüksek disiplin kuruluna itiraz edilebilir. İtiraz süresi tebliğden itibaren yedi gündür; süresinde itiraz edilmeyen cezalar kesinleşir. İtiraz mercileri dilekçe ve eklerin intikalinden itibaren otuz gün içinde karar verir. Disiplin cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurulabilir.

Soru 9: Cezaların özlük dosyasından silinmesi

Kınama cezası almış bir memur, cezanın uygulanmasından en az kaç yıl sonra cezanın özlük dosyasından silinmesini isteyebilir?

A) 2
B) 3
C) 5
D) 8
E) 10

Cevap ve gerekçe

Cevap: C. Md. 133'e göre memur, uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak cezanın özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. Kademe durdurma cezasının silinmesinde ayrıca disiplin kurulunun mütalaası alınır.

Soru 10: Cezanın atamaya etkisi

657 sayılı Kanunun 132. maddesine göre kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alan bir memur, kaç yıl boyunca daire başkanı ve dengi kadrolara atanamaz?

A) 3
B) 5
C) 8
D) 10
E) Hiçbir zaman

Cevap ve gerekçe

Cevap: D. Md. 132'ye göre aylıktan kesme cezası alanlar 5 yıl, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanlar 10 yıl boyunca daire başkanı kadrolarına, dengi ve daha üstü kadrolara, bölge ve il teşkilatlarının en üst yönetici kadrolarına, düzenleyici ve denetleyici kurumların başkanlık ve üyeliklerine, vali ve büyükelçi kadrolarına atanamaz. Bu 5 ve 10 yıllık süreleri, md. 133'teki silinme süreleriyle karıştırmayın: orada 5 yıl uyarma ve kınama içindir.

Toplu cevap anahtarı

Soru	Cevap	Dayanak	Kilit bilgi
1	C	md. 125	1-2 gün aylıktan kesme, 3-9 gün kademe durdurma, yılda 20 gün çıkarma.
2	B	md. 125	Kayıtsızlık uyarma, kusur kınama, kasıt aylıktan kesme.
3	B	md. 125	Partiye girmek çıkarma; parti yararına faaliyet kademe durdurma.
4	A	md. 125	Brüt aylığın 1/30-1/8'i; 1-3 yıl.
5	D	md. 126	Kurullar ceza tayin edemez; kabul ya da ret.
6	B	md. 127	Öğrenmeden 1 ay / 6 ay; işlenmeden 2 yıl.
7	C	md. 128	15 gün; kurul 30 gün; yüksek disiplin kurulu 6 ay.
8	C	md. 135	İtiraz 7 gün, karar 30 gün.
9	C	md. 133	Uyarma ve kınama 5, diğerleri 10 yıl sonra silinme.
10	D	md. 132	Aylıktan kesme 5, kademe durdurma 10 yıl atanamama.

Ceza ağırlaştırma ve hafifletme kuralları

Soru 4'te gördüğümüz son kademe kuralı dışında, md. 125'in son fıkralarında üç kural daha vardır ve bunlar sık sorulur:

Tekerrür: Ceza verilmesine sebep olan fiil, cezanın özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekrarlanırsa bir derece ağır ceza uygulanır.
Üçüncü uygulama: Aynı derecede cezayı gerektiren ama ayrı fiiller nedeniyle verilen cezaların üçüncü uygulamasında bir derece ağır ceza verilir.
Hafifletme: Geçmiş hizmetleri sırasında çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir.

Kelime seçimine dikkat edin: ağırlaştırma "uygulanır" ve "verilir" fiilleriyle zorunlu; hafifletme "uygulanabilir" fiiliyle takdire bağlıdır.

"Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayı kabul veya reddeder."

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, md. 126

Aday memurlar için 2026 kuralı

23/1/2026 tarihli ve 7573 sayılı Kanunla değiştirilen md. 56'ya göre adaylık süresi içinde birden fazla uyarma ve/veya kınama cezası alanlar ile aylıktan kesme ya da kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alanların, disiplin amirinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayıyla ilişikleri kesilir. İlişiği kesilenler (sağlık nedenleri hariç) üç yıl süreyle Devlet memurluğuna alınmaz. Aynı kanunla md. 57 yürürlükten kaldırıldı.

Disiplin sorularını Görevde Yüksel'de tekrar edin

Görevde Yüksel'de 657 sayılı Kanunun disiplin bölümü kısa özetler ve fiil-ceza eşleştirme kartlarıyla çalışılır; konu sonu sorular ve süreli denemelerle pekiştirilir. Düello modunda başka bir adayla aynı soruları yarışarak çözebilir, gelişim ekranında doğru oranınızın nasıl değiştiğini izleyebilirsiniz. Ücretsiz hesap açın.

Sonraki adım

Disiplin sorularından sonra DMK'nın diğer bölümlerine geçmek için 657 sayılı DMK'dan 10 örnek soru yazımızı çözebilirsiniz. Disiplin güvencesinin Anayasadaki dayanağı (md. 129) için Anayasa örnek soruları da işinize yarar.

Kaynaklar

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, md. 56 ve 124-135, mevzuat.gov.tr (güncel metin)

Sık sorulan sorular

1 veya 2 gün aylıktan kesme, kesintisiz 3-9 gün kademe ilerlemesinin durdurulması, bir yılda toplam 20 gün Devlet memurluğundan çıkarma cezası gerektirir (DMK md. 125).