Görevde yükselince maaş nasıl değişir? Ek gösterge, tazminat ve derece etkisi

Görevde yükselme sınavına hazırlanan herkesin aklındaki ilk sorulardan biri şudur: “Kazanırsam maaşım ne kadar artar?” Bu sorunun tek bir TL cevabı yoktur, çünkü artış; bulunduğunuz hizmet sınıfına, öğrenim durumunuza, aylık aldığınız dereceye ve atanacağınız kadronun unvanına bağlıdır. Ama artışın hangi kalemlerden geldiği kanunda açıkça yazılıdır. Bu yazıda 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ekli cetvelleri üzerinden, görevde yükselmenin maaş bordrosunda neyi değiştirdiğini adım adım anlatıyoruz.

Memur maaşı hangi parçalardan oluşur?

657 sayılı Kanunun 43. maddesi aylığın iki temel taşını tanımlar: aylık göstergesi (I numaralı cetveldeki derece ve kademe rakamları) ve ek gösterge (Kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde unvan ve dereceye göre belirlenen rakamlar). 154. madde ise bu gösterge rakamlarının paraya çevrilmesinde kullanılacak aylık katsayısını ve memuriyet taban aylığına uygulanacak taban aylık katsayısını düzenler. 155. maddeye göre gösterge rakamının katsayıyla çarpımı, o derece ve kademedeki memurun aylık tutarını verir.

Bu temel aylığa; taban aylığı, kıdem aylığı, 152. maddedeki zam ve tazminatlar (özel hizmet tazminatı, iş güçlüğü zammı gibi), bazı görevler için makam, görev ve temsil tazminatları eklenir. 5510 sayılı Kanunun 80. maddesi de memurların prime esas kazancını sayarken aynı kalemleri tek tek listeler; bu liste, bordronuzdaki satırların neler olduğunu görmek için iyi bir rehberdir.

Değişen birinci unsur: ek gösterge

Ek gösterge, görevde yükselmenin bordroya en görünür yansımasıdır. 657 sayılı Kanuna ekli I sayılı cetvel, 1/7/2022 tarihli 7417 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. Genel İdare Hizmetleri sınıfında iki satır görevde yükselme adayını doğrudan ilgilendirir:

• (ı) bendi: bölge müdür yardımcısı, il müdür yardımcısı, ilçe müdürü, şube müdürü, müdür yardımcısı, sayman, yüksekokul sekreteri, “diğer müdür ve başkan unvanlı kadrolar ile bunların yardımcıları” gibi kadrolar. Ek göstergeler: 1. derece 3600, 2. derece 3000, 3. derece 2200, 4. derece 2100.
• (i) bendi: sınıfa dahil olup yukarıda sayılmayanlar. Yükseköğrenim mezunları için 1. derece 2800, 2. derece 2200, 3. derece 1700, 4. derece 1400; diğerleri için 2100, 1700, 1400 ve 1250.

Yani memur, şef veya veri hazırlama ve kontrol işletmeni gibi unvanlardan şube müdürü ya da müdür yardımcısı kadrosuna geçen yükseköğrenimli bir personelin ek göstergesi, aynı derecede kalsa bile şu kadar artar:

Bu puan farkı, o dönemde geçerli aylık katsayısı ile çarpılarak brüt aylığa eklenir. Katsayı her altı ayda bir yenilendiği için TL karşılığı da dönem dönem değişir; ama puan farkı kanunla sabittir. Hesabı kendiniz yapmak için bordronuzdaki aylık katsayısını bu farkla çarpmanız yeterlidir.

“Bu ek göstergeler, ilgililerin belirtilen sınıf ve görevlerde bulundukları sürece ödemelere esas alınıp, terfi bakımından kazanılmış hak sayılmaz.”

— 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, madde 43/B

Değişen ikinci unsur: özel hizmet tazminatı

152. maddenin “II- Tazminatlar” kısmı, özel hizmet tazminatını en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarına oranla belirler. Kanun bu oranların üst sınırlarını çizer; uygulanacak gerçek oranlar ise aynı maddenin “III- Ortak Hükümler” kısmına göre her yıl hazırlanıp Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konur. Örneğin Kanun, Genel İdare Hizmetleri sınıfında “beş, altı ve yedinci derecelerden aylık alan şube müdürü, müdür, sayman, başkan ve bunların yardımcıları” için ayrı bir tavan (%60) öngörür. Bu düzenleme, unvanın tazminat hesabında derece kadar belirleyici olduğunu gösterir: şef, müdür yardımcısı ve şube müdürü kadrolarının her biri karar eki cetvelde ayrı oranlarla yer alır.

Değişen üçüncü unsur: kadro derecesi

Görevde yükselmeyle atanılan kadrolar çoğu kurumda 1 ile 4. derece arasındadır. 657 sayılı Kanunun 68/B maddesi, bu derecelerdeki kadrolara “derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın” daha aşağı derecelerden atama yapılmasına izin verir; 3. ve 4. dereceli kadrolar için en az 8 yıl, 1. ve 2. dereceli kadrolar için (ek göstergesi 5300’den az olanlarda) en az 10 yıl hizmet ve yükseköğrenim şartı arar. Bu şekilde atananlar atandıkları kadronun aylık (ek gösterge dahil) ve diğer haklarından yararlanır. Bu konuyu ayrıntılı örneklerle kadro derecesi ve 68/B rehberimizde ele alıyoruz.

Görevde yükselmeyle değişmeyenler

Taban aylığı ve kıdem aylığı unvana bağlı değildir; görevde yükselseniz de aynı kalır. Kazanılmış hak aylık derece ve kademeniz de (68/B ile üst dereceli kadroya atanmadıysanız) olağan seyrinde, her yıl kademe ve her üç yılda bir derece ilerleyerek devam eder. Bu nedenle “görevde yükselince maaşım ikiye katlanır” beklentisi gerçekçi değildir; artış belirli kalemlerde ve belirli tutarlarda oluşur.

Kısa bir örnek

4 yıllık fakülte mezunu, kazanılmış hak aylık derecesi 4 olan bir memur düşünelim. Bu memur görevde yükselme sınavını kazanıp 4. dereceli bir şube müdürü kadrosuna atanırsa:

1. Ek göstergesi (i) bendindeki 1400’den (ı) bendindeki 2100’e çıkar: +700 gösterge puanı.
2. Özel hizmet tazminatı, şube müdürü unvanı için Cumhurbaşkanı Kararında belirlenen orana göre yeniden hesaplanır.
3. Taban aylığı ve kıdem aylığı değişmez.
4. Aynı kişi ileride 1. derecede şube müdürü olarak aylık alırsa ek göstergesi 3600 olur; bu rakam emeklilik hesabında da önemli bir eşiktir (ayrıntı için görevde yükselmenin emekliliğe etkisi).

Sınavdan önce bilmeniz gerekenler

Maaş farkı, sınavı kazanıp atandıktan sonra doğar. Atama ise yazılı sınavda en az 60, sözlü sınavda en az 70 puan almaya ve başarı sıralamasında kadro sayısı içine girmeye bağlıdır (Genel Yönetmelik md. 12 ve 12/A). Puanın nasıl hesaplandığını puan hesaplama yazımızda, kurumların ilan tarihlerini görevde yükselme sınav takvimi sayfasında bulabilirsiniz. İlgili kanun maddelerinin tam metni için 657 sayılı Kanun madde 43 ve madde 152 sayfalarına bakabilirsiniz.

Kaynaklar

• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (mevzuat.gov.tr) — md. 43, 68, 152, 154, 155, ek md. 26; ekli I ve IV sayılı cetveller
• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (mevzuat.gov.tr) — md. 80 (prime esas kazançlar)
• Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik (mevzuat.gov.tr) — md. 12, 12/A

Mevzuat metinleri 8 Ekim 2026 tarihinde mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol edilmiştir.