Çeşitli Hükümler

İnkılap kanunlarının korunması (md. 174)

Anayasanın “Çeşitli Hükümler” kısmında yer alan 174. madde, belirli inkılap kanunlarına özel bir güvence getirir: Anayasanın hiçbir hükmü, aşağıda sayılan inkılap kanunlarının Anayasanın halkoyu ile kabul edildiği tarihte yürürlükte bulunan hükümlerinin Anayasaya aykırı olduğu şeklinde anlaşılamaz ve yorumlanamaz.

Koruma amacı

Madde, bu kanunların iki amacını açıkça yazar:

• Türk toplumunu çağdaş uygarlık seviyesinin üstüne çıkarma,
• Türkiye Cumhuriyetinin laiklik niteliğini koruma.

Korunan sekiz inkılap kanunu

1. 3 Mart 1340 tarihli ve 430 sayılı Tevhidi Tedrisat Kanunu.
2. 25 Teşrinisani 1341 tarihli ve 671 sayılı Şapka İktisası Hakkında Kanun.
3. 30 Teşrinisani 1341 tarihli ve 677 sayılı Tekke ve Zaviyelerle Türbelerin Seddine ve Türbedarlıklar ile Bir Takım Unvanların Men ve İlgasına Dair Kanun.
4. 17 Şubat 1926 tarihli ve 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi ile kabul edilen, evlenme akdinin evlendirme memuru önünde yapılacağına dair medeni nikâh esası ile aynı kanunun 110. maddesi hükmü.
5. 20 Mayıs 1928 tarihli ve 1288 sayılı Beynelmilel Erkamın Kabulü Hakkında Kanun.
6. 1 Teşrinisani 1928 tarihli ve 1353 sayılı Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkında Kanun.
7. 26 Teşrinisani 1934 tarihli ve 2590 sayılı Efendi, Bey, Paşa gibi Lakap ve Unvanların Kaldırıldığına Dair Kanun.
8. 3 Kanunuevvel 1934 tarihli ve 2596 sayılı Bazı Kisvelerin Giyilemeyeceğine Dair Kanun.

Güvencenin kapsamı

• Koruma, kanunların bugünkü hâlini değil, Anayasanın halkoyu ile kabul edildiği tarihte yürürlükte bulunan hükümlerini kapsar.
• Güvence bir yorum yasağı şeklindedir: Anayasanın hiçbir hükmü bu kanunların Anayasaya aykırı olduğu şeklinde anlaşılamaz ve yorumlanamaz.
• Türk Kanunu Medenisinin tamamı değil; yalnızca medeni nikâh esası ve 110. maddesi hükmü sayılmıştır.

Sınavda dikkat

• Sayılan kanun sayısı sekizdir; listede olmayan bir inkılap düzenlemesi “sayılmamıştır” sorusunun doğru cevabı olabilir.
• Kanun adı ile sayısı eşleştirmesi sık sorulur: 430 Tevhidi Tedrisat, 671 Şapka, 677 Tekke ve Zaviyeler, 743 Medeni Kanun, 1288 Beynelmilel Erkam, 1353 Türk Harfleri, 2590 Lakap ve Unvanlar, 2596 Kisveler.
• Amaç ifadesinde iki unsur vardır: çağdaş uygarlık seviyesinin üstüne çıkma ve laiklik niteliğini koruma.
• Medeni Kanunda korunan hüküm, evlenmenin evlendirme memuru önünde yapılması (medeni nikâh) ve 110. maddedir.
• Korunan, kanunların Anayasanın halkoyuyla kabul edildiği tarihteki hükümleridir.