Ekonomik Hükümler

Planlama ve Ekonomik ve Sosyal Konsey (md. 166)

Ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmayı, özellikle sanayinin ve tarımın yurt düzeyinde dengeli ve uyumlu biçimde hızla gelişmesini, ülke kaynaklarının döküm ve değerlendirilmesini yaparak verimli kullanılmasını planlamak ve bunun için teşkilat kurmak Devletin görevidir.

• Planda millî tasarrufu ve üretimi artırıcı, fiyatlarda istikrar ve dış ödemelerde dengeyi sağlayıcı, yatırım ve istihdamı geliştirici tedbirler öngörülür; yatırımlarda toplum yararları gözetilir. Kalkınma girişimleri bu plana göre gerçekleştirilir.
• Kalkınma planlarının hazırlanması, TBMM'ce onaylanması, uygulanması ve değiştirilmesine ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.
• Ekonomik ve sosyal politikaların oluşturulmasında Cumhurbaşkanına istişari nitelikte görüş bildirmek amacıyla Ekonomik ve Sosyal Konsey kurulur; kuruluş ve işleyişi kanunla düzenlenir.

Piyasaların denetimi ve dış ticaret (md. 167)

Devlet; para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalarının sağlıklı ve düzenli işlemesini sağlar; piyasalarda fiili veya anlaşma sonucu doğacak tekelleşme ve kartelleşmeyi önler. Dış ticaretin ülke ekonomisinin yararına düzenlenmesi amacıyla ithalat, ihracat ve diğer dış ticaret işlemleri üzerine vergi ve benzeri yükümlülükler dışında ek mali yükümlülükler koymaya ve kaldırmaya kanunla Cumhurbaşkanına yetki verilebilir.

Tabii servetler (md. 168)

Tabii servetler ve kaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır; arama ve işletme hakkı Devlete aittir. Devlet bu hakkını belli bir süre için gerçek ve tüzel kişilere devredebilir. Arama ve işletmenin özel kişilerle ortak veya doğrudan özel kişiler eliyle yapılması kanunun açık iznine bağlıdır.

Ormanlar (md. 169)

• Devlet ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için kanun koyar, tedbir alır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir; bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir.
• Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz; Devletçe yönetilir ve işletilir, zamanaşımı ile mülk edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz.
• Ormanların tahribine yol açan siyasi propaganda yapılamaz; münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak, yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar af kapsamına alınamaz.
• Orman sınırlarında daraltma ancak maddede sayılan yerler için yapılabilir: tarıma dönüştürülmesinde kesin yarar bulunan yerler, 31/12/1981 tarihinden önce orman niteliğini tam olarak kaybetmiş tarım ve hayvancılık alanları, şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu bulunduğu yerler.

Orman köylüsü (md. 170)

Orman içi ve bitişiğindeki köyler halkının kalkındırılması için Devletle halkın işbirliği sağlanır; orman niteliğini kaybetmiş yerlerin değerlendirilmesi ve halkın buralara yerleştirilmesi kanunla düzenlenir. Devlet bu halkın işletme araç ve gereçlerinin sağlanmasını kolaylaştırır. Orman içinden nakledilen köyler halkına ait araziler, Devlet ormanı olarak derhal ağaçlandırılır.

Kooperatifçilik, tüketici, esnaf (md. 171–173)

• Devlet, millî ekonominin yararlarını dikkate alarak, öncelikle üretimin artırılmasını ve tüketicinin korunmasını amaçlayan kooperatifçiliğin gelişmesini sağlar.
• Devlet tüketicileri koruyucu ve aydınlatıcı tedbirler alır, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini teşvik eder.
• Devlet esnaf ve sanatkârı koruyucu ve destekleyici tedbirleri alır.

Sınavda dikkat

• Ekonomik ve Sosyal Konsey TBMM'ye değil Cumhurbaşkanına istişari görüş bildirir.
• Kalkınma planlarını TBMM onaylar.
• Tabii servet arama ve işletme hakkı süresiz değil, belli bir süre için devredilebilir.
• Orman suçlarında af yasağı: münhasıran orman suçları için af çıkarılamaz.
• Orman sınırı daraltmada kritik tarih 31/12/1981'dir.