İçeriğe atla
T.C. Anayasası Anayasa

Yasama

Son güncelleme: 6 Ekim 2026 50 soru mevcut

Kuruluş ve seçilme (md. 75–77)

  • TBMM genel oyla seçilen altı yüz milletvekilinden oluşur (md. 75).
  • On sekiz yaşını dolduran her Türk milletvekili seçilebilir. En az ilkokul mezunu olmayanlar, kısıtlılar, askerlikle ilişiği olanlar, kamu hizmetinden yasaklılar ve taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar ile maddede sayılan yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler affa uğramış olsalar bile seçilemez (md. 76).
  • Hâkim ve savcılar, yüksek yargı mensupları, öğretim elemanları, YÖK üyeleri, memurlar ve işçi niteliği taşımayan kamu görevlileri, Silahlı Kuvvetler mensupları görevlerinden çekilmedikçe aday olamaz.
  • TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılır; süresi biten milletvekili yeniden seçilebilir (md. 77).

Seçimlerin ertelenmesi ve ara seçim (md. 78)

  • Savaş sebebiyle seçim yapılamazsa TBMM seçimlerin bir yıl geriye bırakılmasına karar verebilir; sebep sürerse işlem tekrarlanabilir.
  • Ara seçim her seçim döneminde bir defa yapılır; genel seçimden otuz ay geçmedikçe yapılamaz. Boşalan üyelik sayısı üye tamsayısının yüzde beşini bulursa ara seçimin üç ay içinde yapılmasına karar verilir. Genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamaz.
  • Bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de hiç üyesi kalmazsa boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk Pazar ara seçim yapılır.

Yüksek Seçim Kurulu (md. 79)

Seçimler yargı organlarının genel yönetim ve denetimi altında yapılır. YSK; seçim işlemlerini yürütür, şikâyet ve itirazları kesin karara bağlar, TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçim tutanaklarını kabul eder. Kararları aleyhine başka mercie başvurulamaz. YSK yedi asıl ve dört yedek üyeden oluşur: altısı Yargıtay, beşi Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından üye tamsayısının salt çoğunluğunun gizli oyu ile seçilir. Yedekler ad çekmeyle ikişer olarak ayrılır.

Üyelik (md. 80–86)

  • Milletvekilleri bütün Milleti temsil eder (md. 80).
  • Yasama sorumsuzluğu: Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerden sorumlu tutulamaz. Yasama dokunulmazlığı: Meclis kararı olmadıkça tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz, yargılanamaz; istisna ağır cezayı gerektiren suçüstü ve seçimden önce soruşturması başlamış md. 14 durumları. Kesinleşmiş cezanın infazı üyeliğin sona ermesine bırakılır, bu sürede zamanaşımı işlemez. Parti grupları dokunulmazlık hakkında görüşme yapamaz (md. 83).
  • Milletvekilliğinin düşmesi: istifada Başkanlık Divanı tespiti + Genel Kurul kararı; kesin hüküm veya kısıtlanmada kararın Genel Kurula bildirilmesi; bağdaşmayan işte ısrarda komisyon raporu + gizli oy; bir ay içinde toplam beş birleşim günü özürsüz katılmamada üye tamsayısının salt çoğunluğu (md. 84).
  • İptal istemi: karardan itibaren yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulur; AYM on beş gün içinde kesin karar verir (md. 85).
  • Ödenek en yüksek Devlet memurunun aylığını, yolluk ödeneğin yarısını aşamaz; en çok üç aylığı önceden ödenebilir (md. 86).

Görev ve yetkiler (md. 87–92)

  • Kanun koymak, bütçe ve kesinhesap kanun tekliflerini kabul etmek, para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek, andlaşmaları uygun bulmak, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla genel ve özel af ilan etmek (md. 87).
  • Kanun teklif etmeye milletvekilleri yetkilidir (md. 88).
  • Cumhurbaşkanı kanunları on beş gün içinde yayımlar veya aynı sürede gerekçeyle geri gönderir; bütçe kanunları geri gönderilemez. TBMM geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse kanun yayımlanır (md. 89).
  • Süresi bir yılı aşmayan ve maddedeki şartları taşıyan ekonomik, ticari veya teknik andlaşmalar yayımla yürürlüğe girer ve iki ay içinde TBMM'nin bilgisine sunulur. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş andlaşmalar kanun hükmündedir, AYM'ye götürülemez; temel haklara ilişkin andlaşma ile kanun çatışırsa andlaşma esas alınır (md. 90).
  • Ani silahlı saldırıda TBMM tatilde veya aradaysa Cumhurbaşkanı da silahlı kuvvet kullanılmasına karar verebilir (md. 92).

Çalışma düzeni (md. 93–98)

  • TBMM her yıl Ekim ayının ilk günü kendiliğinden toplanır; yılda en çok üç ay tatil yapabilir. Tatilde Cumhurbaşkanı veya Meclis Başkanı (doğrudan ya da üyelerin beşte birinin istemiyle) toplantıya çağırır.
  • Başkanlık Divanı bir yasama döneminde iki kez seçilir; ilk seçilenlerin süresi iki yıldır. Başkan seçimi gizli oyla: ilk iki turda üçte iki, üçüncüde salt çoğunluk, dördüncüde en çok oy.
  • Siyasi parti grubu en az yirmi üyeden oluşur (md. 95).
  • Toplantı yeter sayısı üye tamsayısının üçte biri; karar yeter sayısı katılanların salt çoğunluğu, ancak hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz (md. 96).
  • Denetim yolları: Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturması ve yazılı soru. Yazılı soru Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara sorulur ve en geç on beş gün içinde cevaplanır (md. 98).

Sınavda dikkat

  • Af kararı için üye tamsayısının beşte üçü gerekir; geri gönderilen kanunun aynen kabulü için salt çoğunluk yeterlidir.
  • Ara seçim: 30 ay, yüzde 5 ve 3 ay, genel seçime 1 yıl kala yasak.
  • YSK: 7 asıl + 4 yedek; 6 Yargıtay + 5 Danıştay.
  • Gensoru ve kanun hükmünde kararname yetkisi mülgadır; güncel denetim yolları dörttür.
  • md. 85 süreleri: başvuru 7 gün, AYM kararı 15 gün.

Bu konudan soru çöz

Bu konuda 50 soru var. Çözdüklerin netine işlenir, yanlışların akıllı tekrar kutusuna girer.

Aynı ünitedeki konular