Bilgi Edinme Hakkının Sınırları

Genel çerçeve

Bilgi Edinme Yönetmeliğinin md. 27–39 hükümleri, 4982 sayılı Kanundaki istisnaları tekrarlar ve bazılarını uygulama usulleriyle ayrıntılandırır. Yönetmeliğe özgü en önemli ekleme, istihbarat bilgilerine erişimin usulüdür.

Devlet sırrı ve ekonomik çıkarlar (md. 27–28)

• Açıklanması hâlinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, milli savunmasına ve milli güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet sırrı olan gizlilik dereceli bilgiler kapsam dışıdır.
• Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması hâlinde ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız rekabet ve kazanca sebep olacak bilgiler kapsam dışıdır.

İstihbarat (md. 29)

Sivil ve askeri istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgiler kapsam dışıdır. Ancak bu bilgiler kişilerin çalışma hayatını ve meslek onurunu etkileyecek nitelikteyse şu usulle bilgi edinmeye konu olur:

• Başvuru bizzat ilgilisi veya konuya ilişkin özel vekaletname ile yetkilendirilmiş vekili tarafından yapılır.
• Yalnızca çalışma hayatını ve meslek onurunu etkileyen ve ilgilisi hakkında bir işleme dayanak teşkil etmek üzere işlenmiş veya değerlendirilmiş bilgiler kapsamdadır.
• Kurumun işlemine dayanak olmak üzere istihbarat birimlerinden talep edilen bilgilere ilişkin başvuru, araştırma veya soruşturmanın yapılmasını talep eden kurumun bilgi edinme birimine yapılır ve erişimi bu kurum sağlar.

İdari ve adli soruşturma (md. 30–31)

• İdari soruşturmada; özel hayata açıkça haksız müdahale, kişilerin veya soruşturmacıların hayatını ya da güvenliğini tehlikeye sokma, soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürme, gizli bilgi kaynağını açığa çıkarma sonucunu doğuracak bilgiler kapsam dışıdır.
• Adli alanda; suç işlenmesine yol açacak, suçların önlenmesi ve soruşturulmasını ya da suçluların yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek, yargılama görevini engelleyecek, adil yargılanma hakkını ihlal edecek bilgiler kapsam dışıdır.
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer özel kanun hükümleri saklıdır.

Özel hayat, haberleşme, ticari sır, fikir eserleri (md. 32–35)

• Kişinin izni saklı kalmak üzere sağlık bilgileri, özel ve aile hayatı, şeref ve haysiyeti, mesleki ve ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgiler kapsam dışıdır.
• Kamu yararı gerektirdiğinde, kurum kayıtlarındaki kişisel bilgiler ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber verilerek yazılı rızası alınarak açıklanabilir.
• Haberleşmenin gizliliğini ihlal edecek bilgiler ve ticari sırlar ile gizli kalması kaydıyla alınan ticari ve mali bilgiler kapsam dışıdır.
• Fikir ve sanat eserlerinde ilgili kanun hükümleri uygulanır.

Kurum içi düzenleme ve görüşler (md. 36–39)

• Kamuoyunu ilgilendirmeyen kurum içi düzenlemeler kapsam dışıdır; etkilenen çalışanların hakları saklıdır.
• Kurum içi görüş, bilgi notu, teklif ve tavsiyeler aksi kararlaştırılmadıkça kapsamdadır; yasal görüş verme yükümlülüğü olanların görüşleri karara esas olması kaydıyla açıktır.
• Tavsiye ve mütalaa taleplerine ilişkin başvurular kapsam dışıdır.
• İlgili mevzuat uyarınca gizliliği kaldırılmış bilgiler, diğer istisnalara girmiyorsa başvuruya açık hâle gelir.

Sınavda dikkat

• İstihbarat başvurusu: bizzat veya özel vekaletnameli vekil; muhatap, araştırmayı talep eden kurum.
• Yönetmelikte saklı tutulan usul kanunları güncel adlarıyla 5271 CMK, 6100 HMK, 2577 İYUK.
• Kişisel bilgide yedi gün önceden haber + yazılı rıza.