Diğer Hükümler

Malî yönetim ve kontrol sisteminin denetimi (md. 75)

Malî yönetim ve kontrol sisteminin zaafa uğradığı, yolsuzluk veya kamu zararına yönelik emarelerin ortaya çıktığı durumlarda Cumhurbaşkanı, kamu idarelerinin tüm malî yönetim ve kontrol sistemlerini, malî karar ve işlemlerini mevzuata uygunluk yönünden teftiş ettirir.

Kamu idarelerinin sorumluluğu (md. 76)

• Malî karar ve işlemlere ilişkin her türlü kayıt, bilgi ve belge kamu idarelerince düzenli olarak muhafaza edilir.
• Kamu idareleri ve görevlileri; malî yönetim ve kontrol sistemleri ile bütçenin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebeleştirilmesi ve raporlanmasına ait bilgi ve belgeleri denetimle görevlendirilmiş olanlara ibraz etmek, görevin sağlıklı yapılması için önlem almak ve her türlü yardım ve kolaylığı göstermek zorundadır.

Sosyal güvenlik kurumları ve mahallî idareler (md. 77)

• Bu idarelerin bütçelerinin hazırlanması, uygulanması ve diğer malî işlemleri, 5018 hükümleri saklı kalmak kaydıyla ilgili kanunlarına tabidir.
• Ancak ayrıntılı harcama programları ile finansman programları bütçeleriyle birlikte hazırlanır, görüşülür ve onaylanır; ödenekler de bu esaslara göre kullanılır.
• Mahallî idarelerde sistemin zaafa uğradığı veya yolsuzluk emarelerinin ortaya çıktığı durumlarda; il özel idareleri için vali, belediyeler için belediye başkanının talebi veya doğrudan Cumhurbaşkanının onayı üzerine İçişleri Bakanı yetkili denetim elemanlarına teftiş ettirir.
• Teftiş raporlarının bir örneği İç Denetim Koordinasyon Kuruluna, bir örneği de gereği için ilgili vali veya belediye başkanına gönderilir.

Kurumlardan alınacak hasılat payı (md. 78)

• Kamu iktisadi teşebbüsleri ve kamu şirketlerinin gayrisafi hasılatının yüzde on beşine kadar tutarda bir bedel tahsil edilerek genel bütçeye gelir kaydedilir.
• Bedel tahsil edilecek kuruluşlar, hasılat payı oranları, ödeme yeri ve zamanı Cumhurbaşkanınca belirlenir.
• Zamanında ödenmeyen paylar, Cumhurbaşkanınca belirlenen oranda zamla 6183 sayılı Kanun'a göre tahsil edilir; zam, ödeme yetkisi verilmiş görevlilerden alınır. Hazine ve Maliye Bakanlığınca verilen ek süreler için zam uygulanmaz.
• Düzenleyici ve denetleyici kurumların üçer aylık dönemlerde oluşan gelir fazlaları, her üç ayda bir izleyen ayın on beşine kadar genel bütçeye aktarılır; süresinde ödenmeyenler 6183 sayılı Kanun'a göre gecikme zammıyla tahsil edilir.

Kamu alacaklarının silinmesi (md. 79)

Özel mevzuat saklı kalmak üzere, idare hesaplarında kayıtlı olup 6183 sayılı Kanun kapsamında izlenenler dışında kalan kamu alacaklarından;

• Zarurî veya mücbir sebeplerle takip ve tahsil imkânı kalmayan,
• Takibat giderlerinin asıl alacaktan fazla olacağı anlaşılan,

alacaklardan merkezî yönetim bütçe kanununda gösterilen tutarlara kadar olanları kayıtlardan çıkarmaya üst yöneticiler yetkilidir. (a) bendine göre belirlenen tutarı aşan alacaklardan silinmesi öngörülenler bütçe kanununda ayrıca gösterilir.

Yetki (md. 80)

Kanun hükümlerinin uygulanmasına ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmaya Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.

Sınavda dikkat

• Genel teftiş yetkisi Cumhurbaşkanında; mahallî idarelerde teftiş ettiren İçişleri Bakanıdır.
• Mahallî idare teftiş raporu örneği İç Denetim Koordinasyon Kuruluna gönderilir.
• Hasılat payı gayrisafi hasılatın en çok yüzde on beşidir.
• Düzenleyici kurumların gelir fazlası üç ayda bir, izleyen ayın on beşine kadar aktarılır.
• Alacak silme yetkisi üst yöneticidedir; 6183 kapsamındaki alacaklar bu maddeye girmez.