Dış Denetim

Dış denetimin amacı (md. 68)

Sayıştay tarafından yapılan harcama sonrası dış denetimin amacı; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin hesap verme sorumluluğu çerçevesinde, yönetimin malî faaliyet, karar ve işlemlerinin kanunlara, kurumsal amaç, hedef ve planlara uygunluk yönünden incelenmesi ve sonuçlarının Türkiye Büyük Millet Meclisine raporlanmasıdır.

Dış denetimin yolları (md. 68)

Dış denetim, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları dikkate alınarak iki yolla gerçekleştirilir:

• (a) Malî denetim ve uygunluk denetimi: Kamu idaresi hesapları ve belgeleri esas alınarak malî tabloların güvenilirliği ve doğruluğu ile gelir, gider ve mallara ilişkin işlemlerin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygun olup olmadığının tespiti.
• (b) Performans değerlendirmesi: Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılıp kullanılmadığının belirlenmesi, faaliyet sonuçlarının ölçülmesi ve performans bakımından değerlendirilmesi.

İç denetçi raporları ve raporlama süreci (md. 68)

• Dış denetim sırasında iç denetçilerin raporları, talep edilmesi hâlinde Sayıştay denetçilerinin bilgisine sunulur.
• (a) ve (b) bentlerine göre düzenlenen raporlar idareler itibarıyla konsolide edilir; bir örneği ilgili kamu idaresine verilir ve üst yönetici tarafından cevaplandırılır.
• Sayıştay, denetim raporları ve verilen cevapları dikkate alarak düzenleyeceği dış denetim genel değerlendirme raporunu TBMM'ye sunar.

Hesapların hükme bağlanması (md. 68)

Sayıştay tarafından hesapların hükme bağlanması; genel yönetim kapsamındaki idarelerin gelir, gider ve mal hesapları ile bu hesaplarla ilgili işlemlerin yasal düzenlemelere uygun olup olmadığına karar verilmesidir. Dış denetim ve hükme bağlamaya ilişkin diğer hususlar Sayıştayın kendi kanununda düzenlenir.

Sayıştayın denetlenmesi (md. 69)

Sayıştayın denetlenmesi; her yıl, Türkiye Büyük Millet Meclisi adına, TBMM Başkanlık Divanı tarafından görevlendirilen ve gerekli mesleki niteliklere sahip denetim elemanlarından oluşan bir komisyon tarafından, hesaplar ve bunlara ilişkin belgeler esas alınarak yapılır.

Dış denetim ile diğer kavramlar

• İç denetim idarenin kendi bünyesindeki iç denetçilerce yapılır ve raporlar üst yöneticiye sunulur; dış denetim Sayıştayca yapılır ve sonuçlar TBMM'ye raporlanır.
• Dış denetim harcama sonrası bir denetimdir; ön malî kontrol ise işlemin gerçekleştirilmesi aşamasında idare içinde yapılır.
• Dış denetim genel değerlendirme raporu, kesin hesap kanunu teklifi ve faaliyet raporlarıyla birlikte bütçe görüşmelerinde ele alınır.

Sınavda dikkat

• Dış denetimi Sayıştay yapar; sonuçlar TBMM'ye raporlanır.
• İç denetçi raporları Sayıştaya kendiliğinden değil, talep edilirse sunulur.
• Konsolide raporları idare adına üst yönetici cevaplandırır.
• Sayıştayı TBMM Başkanlık Divanının görevlendirdiği komisyon her yıl denetler.
• Hesapların hükme bağlanması gelir, gider ve mal hesaplarının yasal uygunluğuna karar verilmesidir.