Gelirlerin Toplanması

Gelir politikası ve ilkeleri (md. 36)

• Gelir politikaları ve uygulamaları konusunda ilkeler, amaçlar, stratejiler ve taahhütler her malî yıl başında kamuoyuna duyurulur.
• Mükellef ve sorumlulara, vergi, resim, harç ve benzeri yükümlülüklerini kolayca yerine getirebilmeleri için gerekli hizmetler sağlanır.
• Mükellef ve sorumluların vergiye uyumu teşvik edilir.
• Hakların korunması ve yükümlülükler konusunda mükelleflerin bilgilendirilmesi için gerekli önlemler alınır.

Gelirlerin dayanakları (md. 37)

• Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.
• Gelirlerin kanuni dayanakları bütçelerde gösterilir; gelirler ilgili kanunlarındaki usullere göre tarh, tahakkuk ve tahsil edilir.
• Genel bütçe gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsili Hazine ve Maliye Bakanlığınca veya mevzuatına göre yetkili idarelerce yapılır.
• Toplanan gelirlerden diğer idarelere verilecek paylar, geliri toplayan idare bütçesine konulan ödeneklerden karşılanır. Kullanılabilecek ödenek, tahsil edilen miktara göre hesaplanan payı geçemez. Hesaplanan pay ödeneği aşarsa farkı geçmemek kaydıyla ödenek eklemeye genel bütçeli idarelerde Hazine ve Maliye Bakanı, diğerlerinde üst yöneticiler yetkilidir.
• Tahsili zamanaşımına uğrayan gelirlerin silinmesine ilişkin usul ve esasları Hazine ve Maliye Bakanlığı belirler.

Gelirlerin toplanması sorumluluğu (md. 38)

Tarh, tahakkuk ve tahsille yetkili ve görevli olanlar bu işlemlerin zamanında ve eksiksiz yapılmasından sorumludur.

Özel gelirler (md. 39)

• Özel gelirler karşılığında tahsis edilen özel ödenekler bütçede gösterilir.
• Yıl içinde kullanılabilecek özel ödenek, tahsil edilen özel gelir tutarını geçemez. Tahsil edilen özel gelir ödenek tutarını aşarsa ödenek eklenemez.
• Fiyatlandırılabilir mal ve hizmetlerin tarifeleri, Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak ilgili kamu idarelerince belirlenir.
• Özel gelirlerin ödenek kaydı, devri ve iptaline ilişkin yetkiler merkezî yönetim bütçe kanununda gösterilir.

Bağış ve yardımlar (md. 40)

• Hiçbir gerçek veya tüzel kişi, kamu hizmetinin karşılığı olarak veya kamu hizmetleriyle ilişkilendirerek bağış veya yardım toplayamaz, benzeri adlar altında tahsilat yapamaz.
• Kamu idarelerine yapılan bağış ve yardımlar gelir kaydedilir; nakdi olmayanlar değerlemeye tabi tutularak kayda alınır.
• Şartlı bağışlar, hizmeti yapacak idarenin üst yöneticisi uygun görürse, açılacak tertibe gelir ve şart kılındığı amaca harcanmak üzere ödenek kaydedilir; bu ödenekten amaç dışı aktarma yapılamaz.
• Yıl sonuna kadar harcanmayanlar amaç gerçekleşinceye kadar ertesi yıla devredilir. Amacı gerçekleşenlerden kalanları, yetersiz olanları ve iki yıl devrettiği hâlde harcanmayan (belirlenen tutarı aşmayan) ödenekleri iptale genel bütçeli idarelerde Cumhurbaşkanı, diğerlerinde üst yönetici yetkilidir.
• Kullanılmadığı veya amaç dışı kullanıldığı için geri istenen bağışlar, bütçeye gider kaydıyla iade edilir; doğan zararlar sorumlulara ödettirilir.

Sınavda dikkat

• Özel gelir fazlası için ödenek eklenemez; pay ödeneğinde ise fark kadar ödenek eklenebilir.
• Şartlı bağışları kabul etme ve tertip açtırma, üst yöneticinin uygun görmesine bağlıdır.
• Şartlı bağış ödeneğinden başka tertibe aktarma yapılamaz.
• Gelir politikası ilkeleri malî yıl başında duyurulur.
• Vergi, resim, harç yalnızca kanunla konulur.