Harcama Yapılması

Harcama yetkisi ve yetkilisi (md. 31)

• Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.
• Teşkilat ve personel durumu nedeniyle güçlük bulunan idarelerde harcama yetkisi üst yönetici veya belirleyeceği kişilerce; mahallî idarelerde ilgili bakanlığın, diğer idarelerde Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine yürütülebilir.
• Kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesine dayanarak kurul, komite veya komisyon kararıyla yapılan harcamalarda harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona aittir.
• YÖK, üniversiteler ve yüksek teknoloji enstitülerinde harcama yetkilileri ödenek gönderme belgesiyle belirlenir.
• Harcama yetkisinin devri ve birleştirilmesine ilişkin usul ve esasları Hazine ve Maliye Bakanlığı belirler. Yetkinin devredilmesi, devredenin idarî sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Harcama talimatı (md. 32)

Bütçeden harcama, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Talimatta hizmet gerekçesi, işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ve gerçekleştirme görevlilerine ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri talimatların mevzuata uygunluğundan ve ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından sorumludur.

Giderin gerçekleştirilmesi (md. 33)

• İş, mal veya hizmetin usulüne uygun alındığının görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmesi gerekir.
• Giderin gerçekleştirilmesi, ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
• Gerçekleştirme görevlileri; işin yaptırılması, malın alınması, teslim alma, belgelendirme ve ödeme belgelerinin hazırlanmasını yürütür. Ortak veri tabanı kullanılan harcamalarda veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır.

Ödenemeyen giderler (md. 34)

• Ödeme emrine bağlandığı hâlde ödenemeyen tutarlar bütçeye gider yazılarak emanet hesaplarına alınır. Malın alındığı yılı izleyen beşinci yılın sonuna kadar talep edilmeyenler bütçeye gelir kaydedilir; bundan sonra mahkeme kararıyla ödenir.
• Nakit yetersizse giderler muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir; ancak diğer idarelere ödenecek vergi, prim vb., tarifeye bağlı ödemeler, ilama bağlı borçlar, gecikme cezası doğuracak borçlar ve talep edilen emanetler önceliklidir.
• Malî yıl sonundan başlayarak beş yıl içinde geçerli mazeret olmadan talep edilmeyen borçlar zamanaşımına uğrayarak idare lehine düşer.

Ön ödeme (md. 35)

• Harcama yetkilisinin uygun görmesi ve ödeneğin saklı tutulması kaydıyla avans verilerek veya kredi açılarak ön ödeme yapılabilir; avans üst sınırları merkezî yönetim bütçe kanununda gösterilir.
• Sözleşmesinde belirtilmek ve yüklenme tutarının yüzde otuzunu geçmemek üzere yükleniciye teminat karşılığında bütçe dışı avans ödenebilir.
• Mutemet belgelerini avanslarda bir ay, kredilerde üç ay içinde muhasebe yetkilisine vermek ve artanı iade etmekle yükümlüdür. Süresinde mahsup edilmeyen avanslara 6183 sayılı Kanun uygulanır.

Sınavda dikkat

• Harcama yetkilisi: harcama biriminin en üst yöneticisi.
• Yetki devri, devredenin idarî sorumluluğunu kaldırmaz.
• Emanet tutarları: izleyen beşinci yıl sonu; zamanaşımı: beş yıl.
• Mahsup: avans bir ay, kredi üç ay; yükleniciye avans en çok %30.
• Gerçekleştirme, hak sahibine ödemeyle tamamlanır.