Yaptırımlar ve Yetkili Merciler

Ödenek üstü harcama (md. 70)

Kamu zararı oluşturmamakla birlikte; bütçelere, ayrıntılı harcama programlarına, serbest bırakma oranlarına aykırı olarak veya ödenek gönderme belgelerindeki ödenek miktarını aşan harcama talimatı veren harcama yetkililerine, her türlü aylık, ödenek, zam ve tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemeler toplamının iki katı tutarına kadar para cezası verilir.

Kamu zararı (md. 71)

Tanım: Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde esas alınan durumlar:

• İş, mal veya hizmet karşılığı belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
• Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
• Transfer niteliğindeki giderlerde fazla veya yersiz ödeme,
• İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
• İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun yapılmaması,
• Mevzuatında öngörülmediği hâlde ödeme yapılması.

Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.

Gerçek dışı belge: Alınmamış para ve malı alınmış, yapılmamış işi yapılmış gibi gösteren gerçek dışı belge düzenleyerek kamu kaynağında eksilmeye yol açanlar ve bu belgeleri bilerek düzenleyen, imzalayan veya onaylayanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların hükümleri uygulanır; ayrıca bunlara bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir.

Kamu zararının tahsiline ilişkin usul ve esaslar Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.

Yetkisiz tahsil ve ödeme (md. 72)

Kanunların veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin öngördüğü şekilde yetkili kılınmamış hiçbir gerçek veya tüzel kişi kamu adına tahsilat veya ödeme yapamaz. Yetkisiz tahsilat veya ödeme ya da kamu hizmeti karşılığında bağış toplanması hâlinde tutarlar, yapanlardan alınarak ilgisine göre bütçeye gelir kaydedilir veya ilgililerine iade edilmek üzere emanet hesaplarına alınır; ayrıca adli ve idari işlem yapılır.

Para cezaları ve yetkili merci (md. 73)

• Kanundaki para cezaları ilgili kamu idaresinin üst yöneticisi tarafından verilir.
• Cezalar, karar verilmesini izleyen ay başından başlamak üzere ve herhangi bir hüküm almaya gerek kalmaksızın, aylık net ödemelerin dörtte biri oranında kesilerek tahsil edilir.

Zamanaşımı (md. 74)

Kamu zararının meydana geldiği ve para cezasını gerektiren fiilin işlendiği yılı izleyen malî yılın başından başlamak üzere, zamanaşımını kesen ve durduran genel hükümler saklı kalmak kaydıyla, onuncu yılın sonuna kadar tespit ve tahsil edilemeyen kamu zararları ile para cezaları zamanaşımına uğrar.

Sınavda dikkat

• Ödenek üstü harcamada kamu zararı yoktur; ceza bir aylık net ödemenin iki katına kadardır ve harcama yetkilisine verilir.
• Gerçek dışı belgede ceza da iki katına kadardır; ayrıca TCK hükümleri uygulanır.
• Cezayı üst yönetici verir; aylık net ödemelerin dörtte biri oranında kesilir.
• Kamu zararı, oluştuğu tarihten itibaren faiziyle tahsil edilir.
• Zamanaşımı on yıl; fiilin yılını izleyen malî yıl başından işler.