Bazı Sigorta Kollarına Tabi Olan Sigortalılar

Genel çerçeve

5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde sayılan kişiler (4/a) kapsamında sigortalı sayılır, ancak bunlar hakkında sigorta kollarının tamamı değil, bir kısmı uygulanır. 2013/11 sayılı Genelgenin birinci kısım ikinci bölümü bu grupları açıklar.

Hükümlü ve tutuklular (1/2/1)

Ceza infaz kurumları ve tutukevleri bünyesindeki tesis ve atölyelerde çalıştırılan hükümlü ve tutuklular hakkında iş kazası ve meslek hastalığı ile analık sigortası uygulanır. Hizmet akdi koşulları oluşmadığından kamuya yararlı bir işte çalışan hükümlü ve tutuklular sigortalı sayılmaz. Şartları taşırlarsa isteğe bağlı sigortalı olabilirler.

Çırak, stajyer, bursiyer ve öğrenciler (1/2/2)

• 3308 sayılı Kanundaki aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler: iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası.
• Stajyer öğrenciler, tamamlayıcı/alan eğitimi gören öğrenciler, kamu destekli projelerdeki bursiyerler ve 2547 sayılı Kanunun 46 ncı maddesine göre kısmi zamanlı çalışan öğrenciler (aylık kazancı alt sınırın 30 katını aşmayanlar): yalnız iş kazası ve meslek hastalığı sigortası.
• 6111 sayılı Kanunla 1/3/2011'den itibaren “zorunlu” ibaresi çıkarıldı; staj zorunluluğu olmayan ama okulunca staj yapması uygun görülen öğrenciler de sigortalıdır. Bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar hakkında ayrıca genel sağlık sigortası uygulanır.
• Bildirim ve prim ödeme yükümlüsü: MEB veya okul / yükseköğretim kurumu; bursiyerlerde projenin yürütüldüğü kurum. Sigortalılık kodları: 7 çırak, 18 YÖK kısmi istihdam, 19 stajyer, 32 bursiyer, 37 tamamlayıcı/alan eğitimi.
• Prim oranı %6 (%1 kısa vade, %5 GSS); çırak ve meslek lisesi öğrencilerinde prim asgari ücretin yarısı üzerinden hesaplanır.
• Üniversitelerde kısmi zamanlı çalışan öğrenciler 1/1/2005'ten önce sigortalı sayılmaz.

Harp ve vazife malulleri (1/2/3)

Harp malulleri ile 2330, 3713 sayılı kanunlar veya 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesine göre vazife malullüğü aylığı alanların (4/a) veya (4/b) kapsamında çalışmaları halinde aylıkları kesilmez; haklarında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası, isterlerse talebi izleyen aybaşından itibaren uzun vadeli sigorta kolları uygulanır. (4/c) kapsamında çalışanlara uzun vadeli kollar uygulanır; 1/8/2013'ten (6495 sayılı Kanun) itibaren bunların da aylığı kesilmez. Bunlardan ayrıca GSS primi alınmaz. (4/c)'de ikinci emeklilik sicil numarası alınır.

İŞKUR kursiyerleri (1/2/4)

Meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler (4/a) sayılır; iş kazası ve meslek hastalığı ile GSS uygulanır. İŞKUR prim ödeme yükümlüsüdür ama işyeri/işveren sayılmaz; ayrıca işe giriş bildirgesi istenmez.

Sözleşmesiz ülkelere götürülen Türk işçileri (1/2/5)

Sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce götürülenlere kısa vadeli sigorta kolları ve GSS uygulanır; uzun vade için isteğe bağlı sigortalı olabilirler. 6111 sayılı Kanunla bu isteğe bağlı sigortalılık statüsü (4/a) kabul edildi.

İntörn öğrenciler (1/2/6)

Tıp fakültelerinin altıncı yılındaki intörn öğrenciler 5 inci maddenin (b) bendindeki sigortalılar gibi değerlendirilir: iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık sigortası. Uzun vade, GSS ve analık yönünden sigortalılık kurulmaz. Uygulama 15/9/2012'de başladı; sigortalılık kodu “24”.

Sınavda dikkat

• Hükümlüde analık sigortası var, hastalık yok; çırakta hastalık var, analık yok.
• Stajyerde yalnız iş kazası-meslek hastalığı (+ şartla GSS) uygulanır.
• Vazife malulünden ayrıca GSS primi alınmaz.
• Kamuya yararlı işte çalışan hükümlü sigortalı değildir.