İdari para cezalarında zamanaşımı

Fiilin işlendiği tarih (Genelge 6/4/1.1)

İdari para cezasına konu fiil, yükümlülüğün yerine getirilmesi gereken sürenin son günü işlenmiş sayılır. Örneğin 2017/Nisan belgesi 29/9/2017'de verilse de fiil, belgenin son verilme günü olan 23/5/2017'de işlenmiş sayılır. Fiilin mahkeme kararı, denetim tespiti veya kurum bilgisiyle sonradan ortaya çıkması bu tarihi değiştirmez: 2008/Mayıs belgesinin verilmediği 2011 tarihli ilamla anlaşılsa da fiil 30/6/2008'de işlenmiştir.

Tahakkuk zamanaşımı

İdari para cezaları tebliğ ile tahakkuk eder. Tahakkuk zamanaşımına girip girmediği, fiilin işlendiği tarihteki kanuna göre il müdürlüğü/SGM'ce araştırılır.

• 30/9/2008 ve öncesinde işlenen fiiller: Tahakkuk zamanaşımı dolduğundan idari para cezası uygulanmaz.
• 1/10/2008 ve sonrasında işlenen fiiller: 5510 sayılı Kanunun 102 nci maddesine göre idari para cezaları on yıllık zamanaşımına tabidir ve süre fiilin işlendiği tarihten itibaren başlar. Ceza en geç bu süre içinde tebliğ edilmelidir. Son verilme günü 23/11/2017 olan belge için ceza 22/11/2027'ye kadar tebliğ edilmezse zamanaşımına uğrar.
• Son verilme süresi 1/10/2008'den sonra dolan 2008/Eylül (1–30 dönemi) ve 2008/Ağustos-Eylül (15–14 dönemi) belgeleri de on yıllık süreye tabidir.
• Tebliğe çıkarılacağı tarihte zamanaşımına girmiş ceza tebliğ edilmez; tebliğ tarihinde zamanaşımına girmişse İdari Para Cezaları İtiraz Komisyonu kararıyla iptal edilir.

Tahsil zamanaşımı (6/4/1.2)

Tahsil zamanaşımı, belgenin kendiliğinden ya da tespitle düzenlenmiş olmasına bakılmaksızın, cezanın yasal ödeme süresinin son gününde geçerli kanuna göre belirlenir.

• Ödeme süresi: 5/8/2003'e kadar tebliğlerde 7 gün, 6/8/2003'ten sonra 15 gün.
• Ödeme süresi 7/12/1993 ve öncesi bitenler: Borçlar Kanununa göre ertesi günden itibaren 10 yıl; 8/12/1993–5/7/2004: 6183'e göre izleyen yıl başından 5 yıl; 6/7/2004–30/9/2008: Borçlar Kanununa göre 10 yıl.
• Ödeme süresinin son günü 1/10/2008 ve sonrası olanlar: Kanunun 93 üncü maddesine göre on beşinci günü izleyen takvim yılı başından itibaren on yıl. 25/5/2017'de tebliğ edilen cezanın ödeme süresi 9/6/2017'de biter; zamanaşımı 1/1/2018'de başlar, 31/12/2027'de dolar.
• Tahsil zamanaşımında, tahakkuk zamanaşımındaki gibi lehe hüküm uygulanması söz konusu değildir.

Ölüm halinde (6/4/1.2)

Anayasanın 38 inci maddesindeki cezaların şahsiliği ilkesi ve TCK md. 20 gereği, idari para cezası uygulanan gerçek kişi işverenin ölümü halinde ceza mirasçılardan takip edilmez, tahsilinden vazgeçilir. Ancak ceza tüzel kişiye verilmişse, 6183'e göre sorumlu tutulan ortak veya kanuni temsilcinin ölümünde takip, mirası reddetmemiş mirasçılardan sürdürülür.

Sınavda dikkat

• Tahakkuk zamanaşımı fiil tarihinden, tahsil zamanaşımı ödeme süresini izleyen yıl başından başlar; ikisi de on yıldır.
• Fiil tarihi = yükümlülüğün son günü; tespit tarihi değil.