Kısaca
- Doğrudan temin, 4734 sayılı Kanunun 22. maddesinde sayılan dokuz hâlde (a–i bentleri) ilan yapılmadan ve teminat alınmadan ihtiyaç karşılanmasıdır.
- İhale komisyonu kurulmaz, 10. maddedeki yeterlik kuralları aranmaz; harcama yetkilisinin görevlendirdiği kişi veya kişiler piyasada fiyat araştırması yapar.
- (d) bendindeki parasal limit 1 Şubat 2026'dan itibaren büyükşehir sınırlarında 1.021.827 TL, diğer idarelerde 340.391 TL'dir (KDV hariç).
- 21. ve 22. maddelerdeki limitler dahilinde yapılan yıllık harcama, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü yoksa ilgili ödeneğin %10'unu aşamaz (md. 62/ı).
- Uygulama ayrıntıları 11/7/2023 tarihli Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ'dedir.
Kamu kurumlarında satın alma biriminde, ayniyatta ya da idari ve mali işlerde çalışan herkesin günlük hayatında en sık karşılaştığı alım yolu doğrudan temindir. Görevde yükselme sınavlarında da “22. madde” sorusu neredeyse klasikleşmiştir: hangi bentte limit vardır, hangi bentte sözleşme zorunludur, kim fiyat araştırması yapar? Bu yazıda 22. maddeyi bent bent açıyor, 2026 limitlerini ve uygulama tebliğindeki kritik kuralları özetliyoruz. İhale usullerinin genel çerçevesi için önce 4734 ihale usulleri ve eşik değerler yazısını okumanızı öneririz.
Doğrudan temin nedir, ihale usulü müdür?
4734 sayılı Kanunun 18. maddesi ihale usullerini üç tane olarak sayar: açık ihale, belli istekliler arasında ihale ve pazarlık. Doğrudan temin bu listede yer almaz; 22. maddede “ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü” olarak ayrıca düzenlenir. Kanun, bu yola yalnız maddede sayılan hâllerde “başvurulabilir” der; yani doğrudan temin bir istisnadır, idarenin serbest tercihi değildir.
“Bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10 uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilir.” (4734 sayılı Kanun, md. 22, son fıkra)
22. maddenin dokuz bendi
| Bent | Hâl | Akılda kalacak nokta |
|---|---|---|
| (a) | İhtiyacın yalnız gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespiti | Tek kaynak; gerekçe ve belgeler onay belgesine eklenir |
| (b) | Yalnız tek kişinin ihtiyaçla ilgili özel bir hakka sahip olması | Patent, telif, fikri ve sanatsal haklar |
| (c) | Uyum ve standardizasyon için ilk alım yapılan kişiden alım | Asıl sözleşmeye dayalı; toplam süre 3 yılı geçemez |
| (d) | Parasal limiti aşmayan ihtiyaçlar ile temsil ağırlama kapsamındaki konaklama, seyahat ve iaşe alımları | 2026: büyükşehir 1.021.827 TL, diğer 340.391 TL |
| (e) | İhtiyaca uygun taşınmaz alımı veya kiralanması | Rayiç tespiti ve gerekçe şart |
| (f) | Stoklanması ekonomik olmayan veya acil ilaç, aşı, serum, kan ürünleri, hastaya özgü tıbbi sarf, test ve tetkik sarf malzemeleri | Sağlık kurumlarının en sık kullandığı bent |
| (g) | Milletlerarası tahkim davalarında idareyi temsil için avukatlık hizmeti | Yalnız milletlerarası tahkim |
| (h) | Avukatlık Kanunu md. 22 ve 36 kapsamında avukatlık hizmeti; fikri ve sınai mülkiyet tescil hizmetleri | 2003 ve 2008 eklemeleri |
| (ı) | Türkiye İş Kurumunun belirli görevlerine ilişkin hizmet alımları | Yalnız İŞKUR için |
| (i) | Seçim ve halkoylaması dönemlerinde YSK'nın oy pusulası, zarf ve seçim malzemesi alımları | Yalnız seçim ihtiyaçları |
Tabloda (ı) ve (i) bentlerinin sıralamasına dikkat edin: Kanun metninde önce noktasız “ı”, sonra noktalı “i” gelir. Soru yazarları bu iki bendi yer değiştirerek çeldirici üretebilir.
(d) bendi: parasal limit nasıl uygulanır?
(d) bendi, Kanun metninde büyükşehir belediyesi sınırları içindeki idareler ve diğer idareler için iki ayrı tutar öngörür. Bu tutarlar 67. maddeye göre Kamu İhale Kurumunca her yıl güncellenir. 2026/1 sayılı Kamu İhale Tebliği'yle (Resmî Gazete 22/1/2026, sayı 33145) Yurt İçi ÜFE'nin yıllık değişim oranı olan %27,67 oranında artırılan tutarlar şunlardır:
| İdare | 1/2/2025–31/1/2026 | 1/2/2026'dan itibaren |
|---|---|---|
| Büyükşehir belediyesi sınırları içindeki idareler | 800.366 TL | 1.021.827 TL |
| Diğer idareler | 266.618 TL | 340.391 TL |
Uygulama tebliğinin 14. maddesi üç önemli kural ekler:
- Fiyat araştırması sonucunda limitin aşılacağı anlaşılırsa ihtiyaç Kanunun ilgili hükümlerine göre ihale yoluyla temin edilir.
- İhale usulleriyle temin edilmesi gereken ihtiyaçlar, limitin altında kalacak şekilde adet, kısım veya gruplara bölünemez.
- İdarenin tabi olduğu limit, büyükşehir belediyesi mücavir alan sınırları içinde bulunup bulunmadığına göre belirlenir; başka bir idare adına alım yapılıyorsa adına alım yapılan idarenin limiti uygulanır.
Ayrıca günlük ve küçük ölçekli alımlar için genel bir onay belgesi düzenlenebileceği gibi her alım için ayrı onay belgesi de düzenlenebilir.
Yüzde 10 sınırını unutmayın
(d) bendindeki limit tek bir alımı sınırlar. Yıllık toplam için ayrı bir fren vardır: 4734 sayılı Kanunun 62. maddesinin (ı) bendine göre 21. ve 22. maddelerdeki parasal limitler dahilinde yapılan harcamaların yıllık toplamı, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça idare bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerin %10'unu aşamaz. Sınavda “limit” ile “yıllık oran” birbirinin yerine kullanılarak soru kurulabilir.
Süreç adım adım: onay belgesinden sonuç bildirimine
Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ (Resmî Gazete 11/7/2023, sayı 32245) süreci şöyle kurar:
- Onay belgesi: İşin nev'i, niteliği, miktarı, gereken hâllerde yaklaşık maliyeti, kullanılabilir ödeneği ve tertibi gösterilir; harcama yetkilisi imzalar (Tebliğ md. 3/g).
- Fiyat araştırması: Onaydan sonra harcama yetkilisince görevlendirilen kişi veya kişiler piyasada fiyat araştırması yapar; belgeler dayanaklarıyla onay belgesine eklenir (md. 4/2). Yapım işlerinde fiyat araştırması Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğindeki yaklaşık maliyet esaslarına göre yapılmak zorundadır.
- EKAP kaydı: Alım EKAP'a kaydedilir ve doğrudan temin kayıt numarası alınır (md. 5).
- Duyuru (isteğe bağlı): EKAP'ta duyuru yapılırsa duyuru ile son teklif saati arasında en az 24 saat bulunmalıdır (md. 6). Duyuru yapılması idareye alım yapma yükümlülüğü getirmez.
- Yasaklılık kontrolü: (d) bendi kapsamındaki alımlarda alım yapılacak kişinin Kurumun yasaklılar listesinde olup olmadığı kontrol edilir; diğer bentlerde bu teyit yapılmaz (md. 4/8).
- Sözleşme: Teslimi, sunumu veya yapımı belli bir süre gerektiren alımlarda ve (c) bendi kapsamındaki alımlarda sözleşme imzalanması zorunludur (md. 4/5).
- Sonuç bildirimi: Alım sonucu en geç alımın yapıldığı ayı izleyen ayın 10'una kadar Kuruma bildirilir (md. 4/9).
22. maddeyi tablo ezberinden çıkarın
Görevde Yüksel'de kamu ihale konusu, kurumunuzun sınav duyurusundaki konu listesine göre hazırlanmış ders özetleri ve kısa “altın bilgi” kartlarıyla çalışılır. Bent ve sayı ezberini konu sonu sorular ve süreli deneme sınavlarıyla pekiştirir, karnenizde hangi alt başlıkta zorlandığınızı görürsünüz. Kayıt ücretsizdir. Hemen başlayın veya kamu ihale konu özetine göz atın.
Yasaklama ve sorumluluk
Tebliğin 19. maddesine göre doğrudan temin alımlarında 4734 sayılı Kanunun 58. maddesi (ihalelere katılmaktan yasaklama) ile 4735 sayılı Kanunun 26. maddesi uygulanmaz. Ancak bu, Türk Ceza Kanununa göre suç oluşturan fiiller için ceza sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Harcama sürecinde ise genel kurallar geçerlidir: harcama talimatını harcama yetkilisi verir, fiyat araştırması ve teslim alma işlemleri gerçekleştirme görevlilerince yürütülür, ödeme muhasebe yetkilisince yapılır.
Kendinizi deneyin: 5 özgün soru ve cevapları
1. Doğrudan teminde ihale komisyonu kurulması zorunlu mudur?
Cevap: Hayır. 22. maddenin son fıkrasına göre komisyon kurma ve 10. maddedeki yeterlik kurallarını arama zorunluluğu yoktur.
2. Uyum ve standardizasyon gerekçesiyle ilk yükleniciden yapılan alımlarda sözleşmelerin toplam süresi en fazla kaç yıldır?
Cevap: Üç yıl (md. 22/c).
3. Büyükşehir sınırları dışındaki bir ilçede bulunan idare, 1 Mart 2026'da KDV hariç 400.000 TL'lik bir mal alımını (d) bendine göre yapabilir mi?
Cevap: Hayır. Bu idare için 2026 limiti 340.391 TL'dir; ihtiyaç ihale yoluyla temin edilmelidir.
4. (d) bendi kapsamındaki alımlarda yasaklılık teyidi yapılır mı?
Cevap: Evet, Kurumun yasaklılar listesi kontrol edilir; diğer bentlerde yapılmaz (Tebliğ md. 4/8).
5. EKAP'ta duyurulan bir doğrudan temin alımında teklif süresi en az ne kadardır?
Cevap: Duyuru ile son teklif saati arasında en az 24 saat (Tebliğ md. 6).
Sık yapılan dört hata
- “Doğrudan temin ihale usulüdür.” Değildir; 18. maddedeki usuller listesinde yer almaz.
- “Her doğrudan teminde sözleşme zorunludur.” Değildir; yalnız süre gerektiren alımlarda ve (c) bendinde zorunludur.
- “Limit KDV dahildir.” Parasal limitler yaklaşık maliyet mantığıyla KDV hariç değerlendirilir; 9. madde yaklaşık maliyetin KDV hariç belirleneceğini söyler.
- “Fiyat araştırmasını ihale komisyonu yapar.” Yapmaz; görevlendirilen kişi veya kişiler yapar.
Sınav hazırlığınızı planlamak için görevde yükselme sınavına nasıl çalışılır yazımız da yol gösterir.
İlgili yazılar: 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu · Harcama yetkilisi ve görevler ayrılığı · Taşınır Mal Yönetmeliği
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Okumak yetmez, ölçmek lazım
Görevde Yüksel seviyeni ölçer, hedef puanına (en az 60) ne kadar kaldığını gösterir ve sınava kalan güne göre günlük program çıkarır.
Ücretsiz başlaBunları da oku
Tüm yazılar →-
Görevde yükselme sınav sonucu ne kadar geçerli?
Görevde yükselme sınavında başarı, yalnız ilan edilen kadrolar için kullanılır. Asıl adaylar sıralamayla atanır; yedek listeden atama ise başarı sıralamasının kesinleştiği tarihten itibaren en fazla altı ay ve aynı unvan için yeni sınav duyurusu yapılana kadar mümkündür (Genel Yönetmelik md. 12/C). Bu yazı sürenin nasıl işlediğini, sonucun neden sonraki sınava taşınmadığını ve bir kez atandıktan sonra unvanın nasıl korunduğunu anlatır.
7 dk okuma
-
Cumhurbaşkanlığı teşkilatında 2024-2026 değişiklikleri: Genel Sekreterlik, 10 politika kurulu, tek ofis
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde 2024-2026'da sınavı etkileyen değişiklikler: İdari İşler Başkanlığının Genel Sekreterlik olması, Siber Güvenlik Başkanlığı, politika kurullarının 10'a çıkması ve ofislerin Yatırım ve Finans Ofisinde birleşmesi.
6 dk okuma
-
3071 sayılı Dilekçe Hakkı Kanunu GYS özeti: 30 gün kuralı ve memurun şikâyet hakkı
3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunun 11 maddesi: zorunlu unsurlar, incelenemeyecek dilekçeler, 30 ve 60 günlük cevap süreleri; memurların Şikâyet ve Müracaat Yönetmeliğindeki 3, 30 ve 10 günlük süreler.
6 dk okuma
-
Disiplin cezasının özlük dosyasından silinmesi: 657 sayılı Kanun md. 133 başvurusu adım adım
Uyarma ve kınama 5, diğer cezalar 10 yıl sonra özlük dosyasından silinmesi için atamaya yetkili amire başvurulabilir. Süre hesabı, örnek dilekçe, kademe durdurmada disiplin kurulu mütalaası, ret halinde 60 günlük dava süresi ve görevde yükselmeye etkisi.
6 dk okuma
-
4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu GYS özeti: süreler, Kurul ve istisnalar
4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu madde madde: başvuru şekli, 15 ve 30 iş günlük erişim süreleri, 15 günlük itiraz, 9 üyeli Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu ve md. 15-28 istisnaları tablolarla.
6 dk okuma
-
Aday memur eğitiminde yeni genel yönetmelik (2026): süreler, 60 puan barajı ve temel eğitim konuları
19 Mart 2026'da yürürlüğe giren Memurların Yetiştirilmeleri ve Eğitimleri Hakkında Genel Yönetmelik, 1983 tarihli aday memur yönetmeliğini kaldırdı. Hazırlayıcı eğitimin üst sınırı 6 aya çıktı; sınav, itiraz ve 18 temel eğitim konusu madde atıflarıyla.
6 dk okuma