Görevde yükselmede başarı sıralaması: sözlüye çağrı, eşitlik kriterleri, yedek liste ve atama

Yazılı sınavdan 60'ın üzerinde puan almak görevde yükselmenin yarısıdır. Asıl belirleyici olan, sınav sonrası işleyen sıralama mekanizmasıdır: kaç kişinin sözlüye çağrılacağı, puanların nasıl birleştirileceği, eşitlik hâlinde kimin öne geçeceği ve yedek listenin ne kadar süre geçerli olduğu. Bu kuralların tamamı Genel Yönetmeliğin 12/A, 12/B ve 12/C maddelerinde yazılıdır. Bu yazıda yazılı sınav sonucundan atama onayına kadar olan yolu sırasıyla anlatıyoruz.

1. Yazılı sınav sonucu: baraj ve sıralama

Yazılı sınav 100 tam puan üzerinden değerlendirilir ve en az 60 puan alanlar başarılı sayılır (md. 12). Puan, doğru sayısının soru sayısına bölünüp 100 ile çarpılmasıyla bulunur; yanlış cevaplar doğruları götürmez. 80 soruluk bir sınavda 48 doğru tam 60 puan eder. Kendi senaryonu puan hesaplama aracında deneyebilirsin.

Ancak 60 almak, sözlüye çağrılmayı garanti etmez. Çünkü sözlüye çağrılacak aday sayısı kadro sayısıyla sınırlıdır.

2. Sözlüye kaç kişi çağrılır?

"Yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro veya pozisyon sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır." — Genel Yönetmelik, md. 12/A

Tablodaki ikinci satır önemli bir noktayı gösterir: 5 kat bir üst sınırdır. Sözlüye yalnızca yazılıda başarılı olan (60 ve üzeri) adaylar arasından çağrı yapılır; başarılı aday sayısı 5 katın altındaysa hepsi çağrılır.

3. Sözlü sınav: 6 ölçüt, 70 baraj

Sözlü sınavda kurulun her üyesi adayı şu 6 ölçüte göre 100 puan üzerinden değerlendirir: sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi; bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü; liyakat, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışların göreve uygunluğu; özgüven, ikna kabiliyeti ve inandırıcılık; genel kültür ve genel yetenek; bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklık. Üyelerin puanlarının aritmetik ortalaması sözlü puanı olur; en az 70 alan başarılı sayılır (md. 12/A). Hazırlık için sözlü sınav rehberimize bakabilirsin.

4. Başarı puanı nasıl hesaplanır?

Genel Yönetmelik md. 12/B: "Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve kurumların resmi internet sitesinde ilan edilir." Yani iki puanın ağırlığı eşittir.

Bu örnek iki dersi birlikte veriyor. Birincisi: yazılıda 12,5 puan geride olan B, sözlüdeki performansıyla A'nın önüne geçiyor; sözlü hafife alınmamalı. İkincisi: yazılının birincisi D, sözlüde 70'in altında kaldığı için başarı listesine giremiyor.

5. Puanlar eşitse kim öne geçer?

Genel Yönetmelik md. 12/B'nin ikinci fıkrası eşitlik kriterlerini sırasıyla sayar. Sıra önemlidir: ilk kriter eşitliği bozuyorsa ikinciye bakılmaz.

1. Hizmet süresi fazla olan. Hizmet süresi, kurum yönetmeliklerinde genellikle 657 sayılı Kanunun 68/B maddesine göre hesaplanan süre olarak tanımlanır (örneğin SGK Yönetmeliği md. 4/ğ ve İçişleri Bakanlığı Yönetmeliği md. 4: aylıksız izinli geçen süreler hariç, muvazzaf askerlik dâhil).
2. Daha üst öğrenimi bitirmiş olan. Örneğin lisans mezunu ile yüksek lisans mezunu eşit puan ve eşit hizmet süresine sahipse yüksek lisans mezunu öne geçer.
3. Üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olan. İki aday da aynı düzeyde öğrenim görmüşse mezuniyet notuna bakılır.

Hizmet sürenin nasıl hesaplandığını bilmek bu yüzden de önemlidir: eşitlik hâlinde ilk bakılan kriter odur. Ayrıntıları başvuru şartları yazımızda bulabilirsin.

6. Asıl ve yedek liste

Görevde yükselme suretiyle ilan edilen boş kadro sayısı kadar atama yapılır ve bunda başarı puanı esas alınır (md. 12/B). Sınavı kazandığı hâlde kadro sayısı nedeniyle atanamayan adaylardan, kurum ihtiyaç duyarsa en fazla asıl aday sayısı kadar yedek belirlenebilir. 10 kadroluk bir ilanda yedek liste en fazla 10 kişidir.

7. Atama nasıl yapılır?

Md. 12/C'ye göre atanmaya hak kazanan personel, başarı sıralaması listesinin kesinleşmesinin ardından en yüksek puandan başlayarak atanır. Kurum tercih alıyorsa, başarı sıralamasına göre adayların tercihleri dikkate alınarak yerleştirme yapılır. Yani tercihli atamada üst sıradaki aday, istediği yere daha önce yerleşir.

Bazı kurumlar atama için ayrıca süre koyar. İçişleri Bakanlığı Yönetmeliği md. 21'e göre başarılı olanlar, başarı sıralaması listelerinin kesinleşmesinin ardından en geç iki ay içinde atanır.

Yedekler ne zaman devreye girer?

Asıl listeden boşalan kadrolara, md. 12/C'de sayılan sebeplerle yedeklerden atama yapılabilir:

• Atanma şartlarını taşımadığı için sınavın geçersiz sayılması ya da atamanın iptal edilmesi,
• Atandığı göreve geçerli mazeret olmadan süresi içinde başlamaması ya da atanma hakkından vazgeçmesi,
• Emeklilik, ölüm, memurluktan çekilme veya çıkarılma, başka unvana ya da başka kuruma naklen atanma.

Bu atamalar, başarı sıralamasının kesinleştiği tarihten itibaren altı aylık süreyi aşmamak üzere aynı unvan için yapılacak bir sonraki sınavın duyurusuna kadar yapılabilir.

8. Atanamazsan ne olur?

Md. 12/C'nin son fıkrası net bir sonuç bağlar: sınava katılmayanlar, başarısız olanlar, yedek olup 6 ay içindeki müteakip sınav duyurusuna kadar atanmamış olanlar ve atanma hakkından feragat edenler, aynı unvana yapılacak atamalar için yönetmelikteki bütün usul ve esaslara tabidir. Kısacası kazanılmış bir hak kalmaz; bir sonraki ilanda yeniden başvurur, yeniden yazılı ve sözlü sınava girersin.

Sonuçlara itiraz ve kesinleşme

Başarı sıralamasının "kesinleşmesi" itiraz süresinin bitmesine bağlıdır. Örneğin SGK Yönetmeliği md. 16'ya göre sonuçlara ilandan itibaren 5 iş günü içinde itiraz edilir, itirazlar 15 iş günü içinde sonuçlandırılır ve bu sürenin bitimiyle sonuçlar kesinleşir. İtiraz ve dava yollarının tamamını itiraz ve dava yolları rehberimizde ele aldık; başvuru sürecinin başını merak ediyorsan başvuru adım adım yazımıza bak.

Sıralamada avantaj sağlamak için 5 hazırlık

1. Hizmet döküm belgeni şimdiden kontrol et. Eşitlikte ilk bakılan kriter hizmet süresidir; askerlik veya önceki kurum hizmetin kayıtlarda eksikse sıralamada geride kalabilirsin.
2. Diploma ve transkriptini hazır tut. İkinci ve üçüncü eşitlik kriterleri öğrenim düzeyi ve mezuniyet notudur; kurum bu bilgileri belgeye dayanarak değerlendirir.
3. Yazılıda hedefini 60 değil, kadro sayısına göre belirle. Az kadrolu ilanlarda sözlüye çağrılmak için gereken puan 60'ın oldukça üzerine çıkabilir.
4. Sözlüye yazılı sonucu beklemeden hazırlan. Sonuç ile sözlü arasındaki süre kısa olabilir; kurumunun teşkilat yapısını, görev tanımlarını ve güncel mevzuat değişikliklerini anlatabilecek düzeye gel.
5. Tercihli atamada yer listesini önceden araştır. Kurum tercih alıyorsa sıralaman yerleşeceğin yeri belirler; hangi birimlerin kadro açtığını ilan metninden takip et.

Kaynaklar

• Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik, md. 12, 12/A, 12/B, 12/C (mevzuat.gov.tr; sitemizdeki metin: md. 12/B).
• SGK Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği, md. 4, 15, 16, 17.
• İçişleri Bakanlığı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği, md. 4, 21.